Oceanen en rivieren worden leeggehaald om ervoor te zorgen dat wij af en toe een lekker visje op ons bordje krijgen. Wat is er dan ook logischer om vis te kweken zodat overbevissing wordt voorkomen? De aquacultuur het kweken van vis, schaaldieren en schelpdieren groeit snel. En dat is ook een beetje het probleem, stelt Daan de Wit. "De groei was ongebreideld. Dan gaan er zaken mis en die moet je herstellen. Ondanks de nadelen is het kweken van vis als voedselbron geschikt."

Keurmerk
De Wit is woordvoerder van Initiatief Duurzame Handel (IDH). Deze organisatie heeft met het Wereld Natuur Fonds (WNF) de Aquaculture Stewardship Council (ASC) opgericht, dat maandag het keurmerk voor gekweekte vis presenteert. De eerste kweekvis die voldoet aan het ASC-certificeringsprogramma is de tilapia uit Indonesië. Het ASC-logo op de verpakking geeft aan dat de vis duurzaam is gekweekt. Want het kweken van vis gaat niet altijd op een verantwoorde manier.

Antibiotica
De Wit: "Een vis eet, dus de uitwerpselen zijn een probleem. Het water moet gezuiverd worden." Kweekvissen leven vaak dicht opeen en zijn daardoor vatbaar voor ziektes. Geneesmiddelen moeten de vissen gezond houden en restanten daarvan kunnen bij consumptie in het menselijk lichaam komen of in het open water. "Er wordt soms veel antibiotica in het water gegooid, maar dat is voor de vis en het milieu niet goed. Het keurmerk beperkt het gebruik van geneesmiddelen", zegt De Wit.

Natuurgebieden
In Zuid-Oost Azië liggen veel kwekerijen dicht bij elkaar, vooral in natuurgebieden aan de kust. Om de natuur te beschermen ijvert het ASC ervoor dat de viskwekerijen verder uit de kust en van elkaar komen te liggen. "Dat is ook in het belang van de kwekerijen", zegt De Wit. "Een jaar of vijf geleden was er een parasiet die de zalm ziek maakte. In Chili werd bijna de hele zalmsector weggevaagd omdat de kwekerijen dicht bij elkaar lagen en de parasiet gemakkelijk kon overspringen. In Noorwegen werden slechts één of twee kwekerijen getroffen, daar liggen ze verder uit elkaar."

Milieu en arbeidsomstandigheden
Milieu en arbeidsomstandigheden zijn belangrijke aandachtspunten bij het verstrekken van het keurmerk. Vooral in de ontwikkelingslanden valt wat dat betreft nogal wat werk te verrichten. De Nederlandse aquacultuur is een van de meeste innovatieve, beaamt Johan Verreth. Hij is deskundige op het gebied van aquacultuur en visserij bij expertisecentrum Wageningen Aquaculture. De sector is volgens hem milieubewust. Verreth: "De viskweek heeft plaats in recirculatiesystemen. Het water wordt hergebruikt, dus de uitstoot van vuil water is buitengewoon gering."

Economische kwestie
Toch zal de viskwekerij in Nederland niet snel een ASC-keurmerk aanvragen, maar dat is volgens Verreth vooral een economische kwestie. Om een keurmerk te krijgen, wordt er door speciale bureaus eerst een onderzoek bij het bedrijf verricht en een rapport opgemaakt. "Dat kost een kweker een hoop geld en dat kan hij niet opbrengen. Het bestaande MSC-keurmerk voor de visvangst kost bijvoorbeeld zo'n 10.000 euro", zegt Verreth. Daar komt bij dat de viskwekerij door de crisis in 2008 en 2009 een enorme klap heeft gekregen. "De helft van de bedrijven is over de kop gegaan. Vier jaar geleden werd er 10.000 ton geproduceerd, nu is het niet meer dan de helft. Dat heeft te maken met de invoer van goedkope pangasius uit Vietnam, een concurrent van de meerval die hier werd gekweekt."

Consument
Blijft de vraag of de consument voor kweekvis met een keurmerk aanzienlijk meer moet betalen. De Wit: "Als vis met een keurmerk drie euro duurder is, dan is dit vrij kansloos bij de consument. Wij werken efficiënt door de hele keten van viskweker tot importeur bij het keurmerk te betrekken. Door die grootschaligheid kunnen kosten van controle naar beneden en dat betekent dat een vis met een keurmerk vrijwel niets meer gaat kosten dan de andere vis."

Lees meer in uw krant van vandaag.

Wat is het MSC keurmerk voor duurzame visserij?