Volledig scherm
© Politie Helmond

Drugs in huis? Je postcode bepaalt of je op straat staat

REGIO - Het verschilt per gemeente of en hoelang iemand zijn huis uit moet na een drugsvondst. Waarschuwen is er nauwelijks meer bij.

Wat als je tien XTC-pillen in je huis hebt liggen? De burgemeester van Helmond sluit je woning voor vier maanden, in Oirschot beland je voor drie maanden op straat en in Eindhoven mag je gewoon in je huis blijven zitten. En als er honderd hennepplanten op je zolder staan? Dan sta je in Nuenen een maand op straat, in Eindhoven krijg je een waarschuwing en in Someren moet je huis voor drie maanden op slot.

Wet Damocles
De Wet Damocles wordt in elke gemeente weer anders toegepast. Op basis van deze wet mogen burgemeesters een woning sluiten wanneer daar meer dan 5 milliliter, 1 pil of 0,5 gram harddrugs worden gevonden of meer dan 5 hennepplanten. Of de burgemeester tot sluiting over gaat en bij welke hoeveelheden, mag elke gemeente zelf bepalen. Met als gevolg dat er flinke verschillen zijn in de regio.

De verschillen in maatregelen tussen gemeenten worden wel minder, zegt de Valkenswaardse burgemeester Anton Ederveen. De 41 Oost-Brabantse gemeenten werken aan uniform beleid. ,,Om te voorkomen dat we elkaar in de problemen brengen, door ongewenste zaken over de gemeentegrens te duwen.” Hij doelt op het waterbedeffect: criminelen die veel hinder ondervinden in de ene gemeente verplaatsen hun activiteiten naar een andere regio.

Want daar is de Wet Damocles voor bedoeld: drugshandel en –productie verstoren en het criminelen moeilijk maken. Burgemeesters sluiten woningen niet om bewoners of eigenaren te straffen, benadrukt Ederveen. ,,Al snap ik dat het wel zo voelt.” Aan een drugspand kleeft criminaliteit en die brengt risico’s voor de omgeving met zich mee. ,,Openbare orde en veiligheid is een hoger belang dan het individuele belang.”

Waarschuwing
De regioburgemeesters passen de wet inmiddels veel strenger toe dan hoe hij ooit bedoeld is. Tien jaar geleden stelden de destijds verantwoordelijke ministers een nota op bij deze wet. Daarin gaven zij te kennen dat ‘het niet de bedoeling is bij een eerste overtreding van de Opiumwet acuut tot sluiting van de woning over te gaan’. En: ‘Bij een eerste constatering van drugshandel wordt veelal volstaan met minnelijk vooroverleg, een schriftelijke waarschuwing of het opleggen van een dwangsom’.

Waarschuwen is er in de Zuidoost-Brabantse praktijk echter nauwelijks meer bij. De zes Peelgemeenten scherpten bijvoorbeeld in maart 2016 hun regels aan. Als er softdrugs wordt aangetroffen, gaat een woning direct voor drie maanden op slot. Bij harddrugs is dat vier maanden. Die strenge aanpak is hard nodig, meent de Helmondse burgemeester Elly Blanksma. ,, De situatie op dit moment is dat hennepkwekerijen welig tieren. Dat vraagt om hard optreden, de tijd van praten is voorbij.”

,,Ik ben eens aanwezig geweest bij een inval in een hennepkwekerij. Dat is schokkend. De kinderslaapkamer was opgeofferd voor de hennepteelt. Ik kan niet anders dan op harde wijze optreden. Het is levensgevaarlijk wat we zien. Met een waarschuwing los je de onveilige situatie niet op. Je lost de loop naar zo’n pand en de criminele activiteiten eromheen niet op. Een sluiting geeft meer duidelijkheid.”

Jan Brenninkmeijer, burgemeester van Waalre, heeft een andere kijk op de effectiviteit van een waarschuwing. Hij sloot in 2015 en 2016 geen enkele woning. In die twee jaren werd wel in tien woningen drugs aangetroffen. “Ik heb een waarschuwing gegeven. Ik zie het aantal drugsvondsten niet toenemen en ik zie geen herhalingen.” Waarschuwen helpt dus ook. ,,Je moet van een mug geen olifant willen maken.”

Kwekerij
Brenninkmeijer geeft twee voorbeelden van zaken waarin hij een woningsluiting niet over zijn hart kon verkrijgen. ,,Zo was er een alleenstaande vrouw op leeftijd. Haar zoon had drugs onder haar bed verscholen. De politie heeft daar een inval gedaan en de drugs gevonden. Dat heb ik met een waarschuwing afgedaan. Moet je dan zo’n oudere vrouw op straat zetten?”

,,Een andere woning is afgebrand”, vervolgt hij. “Daar zat een wietkwekerij in. Er waren zes kinderen bij betrokken. Wat die vader doet is één, maar die kinderen kun je niet op straat zetten. Volgens de regels zou zo’n gezin geen huis meer krijgen, maar voor de samenleving is het niet goed dat die mensen op straat belanden.”

De burgemeester van Veldhoven, Jack Mikkers, is strenger. “Ik ben ervan overtuigd dat mensen een keuze hebben. Met een hennepkwekerij weet je dat je veel geld verdient en dat je anderen in gevaar brengt. Dan vind ik het moeilijk te verkroppen om niet te sluiten. Voor de wijk heeft zoiets impact. Je hebt ook een rol richting de buurt.”

Hij is van mening dat drugsvondsten altijd met criminaliteit te maken hebben. Ook al is de hoeveelheid drugs klein en is handel niet bewezen. Zelfs als de drugs duidelijk voor eigen gebruik zijn, in het geval van iemand die verslaafd is bijvoorbeeld. “De verslaafde is een schakel in de criminele keten. Mensen hebben ook de keuze om er vanaf te komen. Daar hebben we faciliteiten voor.”

Dat de ene burgemeester sneller sluit dan de andere, betekent overigens niet dat de snelle sluiter er luchtiger mee omgaat, zegt Mikkers. “Het is heel confronterend als persoon. Hoe kan het nu dat deze meneer of mevrouw zulke afslagen heeft gemaakt? Ik heb nog nooit met een glimlach een damoclesbesluit getekend. Ik denk dat veel mensen niet doorhebben in wat voor positie de burgemeester zit. Maar de samenleving heeft recht op leefbare wijken. Het strafrecht kan mensen straffen, maar heeft geen instrumentarium om leefbaarheid in wijken te verbeteren.”