Het groepje jongens in jongerencentrum JC54 aan de Tarwelaan in het Eindhovense Vaartbroek.
Volledig scherm
Het groepje jongens in jongerencentrum JC54 aan de Tarwelaan in het Eindhovense Vaartbroek. © nvt

Ooit gingen er bakstenen tegen het raam in Vaartbroek, nu appels

EINDHOVEN - Jongeren zorgden tot eind vorig jaar voor vernielingen en geluidsoverlast in wijken in Woensel. In de Edisonbuurt pleegde een groep van dertig tieners zelfs auto- en woninginbraken. De wijk Vaartbroek kampte enkele jaren geleden ook met deze problemen. Hoe signaleren de jongerenwerkers daar kinderen die dreigen te ontsporen?

De meest recente overlastmelding over jongeren in Vaartbroek betrof een appel tegen een raam. Niet direct reden voor grote zorgen bij jongerenwerkster Fatima Achhoud van Buro Cement. Ze lacht. ,,Dat waren ooit bakstenen." De wijk werd een paar jaar geleden geplaagd door criminele en rotzooiende jongeren. Er kwam meer politie in de wijk, extra stadstoezicht en de probleemgevallen werden besproken in het Jeugd In Beeld-overleg waar onder andere gemeente, zorginstanties en politie aanschuiven. De grote problemen verdwenen. Maar 'het broeit er snel' en 'we kunnen niet achteroverleunen', zeggen hulpverleners over Vaartbroek. Een belangrijke vinger aan de pols is Achhoud. Op woensdagmiddag ontvangt ze kinderen en tieners, meestal van tien tot dertien jaar in het jeugdcentrum JC54 aan de Tarwelaan. Ze kunnen er poolen, knutselen en gamen. Het zijn vrijwel zonder uitzondering kinderen met een niet-Westerse achtergrond en een 'rugzakje'.

'Al in hun kleuterjaren vallen risicojongeren op'

De laatste klassen van de lagere school zijn een belangrijke fase vertelt Achhoud. ,,Dan begint het stoer doen. Een reep chocolade jatten bij de Albert Heijn." Maar al in hun kleuterjaren vallen risicojongeren op. ,,Dat zie je aan het loopje en de manier waarop ze speelgoed afpakken." Op basis van die waarnemingen wees ze ooit zes kindjes aan. Vier ervan kwam Achhoud later tegen met delicten op hun cv. Ze ziet grote verschillen tussen jongens en meisjes. Meisjes hebben telefoonnummers van hun ouders bij de hand en worden gebracht en gehaald. Van de jongens weten veel ouders niet waar ze 's middags uithangen. ,,Dat komt door de stomme gedachte: 'Het is een jongen, Die moet zich kunnen redden'." In zeker de helft van de gezinnen hoeven de jongens thuis weinig uit te voeren.

Iets na half twee woensdagmiddag vallen acht van die jongetjes binnen. Klaar om met stagiaire Jaimy Steinbach te gaan voetballen in een nabijgelegen gymzaal. Veel bravoure - 'Onthoud mijn naam. Je gaat nog veel van me horen' - over hun voetbalkwaliteiten, maar met een lolly in de mond. Bij de sportzaal horen ze van een beheerder dat ze de zaal wegens schoonmaak niet kunnen betreden. Maar zo werkt dat niet met dit stel. Terwijl Steinbach roept dat ze niet naar binnen mogen, gaan de jongens het toch even navragen bij de schoonmaker. Met succes. De zaal is al schoon. Tien minuten later staan twee teams van vier tegenover elkaar voor een uur voetbal.

'Als deze jongens zo doorgaan, heb je straks weer zo'n groep als een paar jaar geleden'

Achhoud maakt zich vooral zorgen over een jongetje (11) uit de groep. ,,Stoer jasje aan, stoer lopen bellen." Laatst had hij op kladpapier geld getekend en zwaaide hij met een dik pak van de briefjes. 'Kijk 'ns. Money'. ,,Als je dan al zo gefixeerd bent op geld..." Het lijkt een spel, maar er kan nu al meer achter zitten. ,,Als oudere jongens merken dat hij beïnvloedbaar is, is hij zo loopjongen van een drugsdealer." Met zijn ouders krijgt Achhoud geen contact. ,,Ik heb het verhaal al zo vaak tegen z'n moeder verteld. Dat blijf ik niet doen."

Dat probleem is breder. Veel moeders weten volgens haar niet hoe ze hun zoons moeten aanpakken. De jongerenwerkster neemt die rol in JC54 een beetje over. Bemoederend stelt ze regels. En dat hebben sommigen hard nodig. Twee agenten kwamen laatst langs voor het elfjarige jochie na een uit de hand gelopen grap met een horrorclownmasker. Met een tikje medelijden: ,,Hij scheet zeven kleuren stront." Dat is al een verbetering ten opzichte van de jeugd van een paar jaar geleden. Die lachten de agenten uit. Vooralsnog blijft het bij de jongens bij verregaande kwajongensstreken. Zoals laatst: 'Overval! Overval!' roepen in een Chinees restaurant. ,Daar blijft het volgens Achhoud nu nog bij. ,,Nog wel. Maar als deze jongens zo doorgaan, heb je straks weer zo'n groep als een paar jaar geleden."

'Ze horen vaak alleen maar wat ze verkeerd doen'

Het voetbaluur duurt uiteindelijk nog geen drie kwartier en eindigt met een man minder. Een jochie krijgt een tik in z'n gezicht en zijn concurrent moet van Steinbach naar de kleedkamer. ,,Wollah, het was maar een tikje." Daaraan vooraf gaan 40 minuten vol plezier, beleving en hoogstandjes met de bal. Na een kijkje in deze zaal zou de KNVB zich geen zorgen meer maken over pingelkwaliteiten van de Nederlandse voetbaljeugd. Steinbach corrigeert ze en dwingt de jongens tot samenspelen. Het elfjarige zorgenkind van Achhoud gedraagt zich prima. Steinbach had onlangs een indringend gesprek met hem. Over zijn houding. Het lijkt te werken. De stagiaire wil iets anders met de jongens gaan proberen. ,,Positief belonen. Ze horen vaak alleen maar wat ze verkeerd doen."