Volledig scherm
Bouwen in eigen beheer levert ruime en betaalbare woningen op. © Jurriaan Balke

Laat burgers zelf bouwen

OPINIEDe auteur Jan Walrecht is partner van BIEB (Bouwen In Eigen Beheer) in Eindhoven.

Het wordt hoog tijd dat gemeentebesturen paal en perk stellen aan de bouwclaims van projectontwikkelaars.

Starter
Bijna elke dag kunnen we het lezen; starters op de woningmarkt kunnen het wel vergeten. Een woning kopen (maar ook huren) is onbetaalbaar.

Het ongebreidelde vertrouwen in de markt van de afgelopen periode, pakt hier desastreus uit. De markt blijkt het probleem namelijk op geen enkele manier op te lossen. Te weinig woningproductie en wat er gebouwd wordt, is onbereikbaar voor de meest behoeftigen op de woningmarkt; namelijk zij die geen woning hebben. Bestaande koopwoningen zijn door de aantrekkende markt in sneltreinvaart te duur geworden, huurwoningen onbereikbaar en te duur.

De laatste trend is om vooral ongewenste woningen aan de markt toe te voegen; te kleine woningen die bovendien te duur zijn. Talloze niet-woongebouwen, worden verbouwd tot 'cash-machines'. Gemeenten slaan zich daarbij op de borst dat ze toch maar mooi een flink aantal nieuwe woningen hebben gerealiseerd. Wat een treurigheid.

Particulier initiatief
Tijdens de crisis, toen ze hun grond niet kwijt konden, leken gemeenten eindelijk het licht gezien te hebben. Ze gaven ruimte aan (collectief) particulier initiatief, onder het motto: Laat burgers in eigen beheer in hun woonbehoefte voorzien. Gewilde en gewenste woningen die, vanzelfsprekend, binnen het eigen budget gebouwd worden. In de collectieve variant levert dit ruime woningen - met een tuin - op van tussen de 150.000 en de 180.000 euro vrij op naam (afhankelijk van de gehanteerde grondprijs).

Dit nog los van de door gemeenten zo geprezen waarden als burgerparticipatie, zelfredzaamheid, nabuurschap en wat dies meer zij...

Maar de crisis was nog niet voorbij of haast elke gemeente liet haar oren weer hangen naar het oude vertrouwde, de reguliere projectontwikkeling, die bovenbedoelde woningen met aanmerkelijk minder kwaliteit, levert voor vanaf-prijzen die minstens 25.000 euro boven die van de zelfontwikkelde liggen. Business as usual.

Nul op rekest
Initiatieven die aankloppen bij gemeenten om zelf woningen voor de eigen deelnemers te ontwikkelen, krijgen nul op het rekest. Zij krijgen de boodschap dat de bouwgrond in de gemeenten haast altijd belast is met bouwclaims. Bouwclaims van diezelfde projectontwikkelaars, die vervolgens het probleem niet oplossen.

Hier lijkt toch echt een schone en urgente taak te liggen voor de overheid en gemeentebesturen in het bijzonder; stel paal en perk aan de bouwclaim en verbindt eisen aan de output. Zo niet, laat burgers het dan - alsjeblieft - zelf doen.