Volledig scherm
De oude stemcomputers zijn bewezen onveilig verklaard © Foto: Joep van der Pal

Stop praten over stemcomputer

OPINIEOPINIE - Het volgende opinie-artikel komt van de hand van Frank Willems. Hij woont in Bladel.

Burgemeester Jorritsma komt met een onzinnig idee. De veiligheid van stemmen per computer kan nooit worden gegarandeerd.

Er zijn verkiezingen geweest en de oude discussie over stemcomputers laait weer op. Burgemeester John Jorritsma van Eindhoven ziet wel mogelijkheden voor de knappe koppen in de regio. Dat hij daar zelf niet toe behoort, bewijst hij met dit onzinnige idee. Jaren geleden waren het juist die knappe koppen die ervoor gezorgd hebben dat de stemcomputer tot het verleden behoort.

Kiesgeheim
Jorritsma stelt dat het mogelijk moet zijn het elektronisch stemmen veilig te maken. En als zo iemand dat roept, is er weer een ander die roept dat we ook wel via internet en/of smartphone moeten kunnen stemmen. Technisch is alles mogelijk. Maar altijd ten koste van de basis van onze democratie; het kiesgeheim. Deze basisvoorwaarde voor een eerlijke en in alle vrijheid uitgebrachte stem wordt door gebruik van technische middelen direct geweld aangedaan.

De burger moet er in een goed draaiende democratie op kunnen vertrouwen dat de uitgebrachte stem geheim blijft. Dat betekent dat nergens geregistreerd wordt wie, wanneer, waar, welke stem heeft uitgebracht. Door met de stemkaart naar het stembureau te gaan, wordt al wel vastgelegd wie er heeft gestemd. Al kan dat ook een blanco stem zijn. Door, afgesloten van de ogen van de buitenwereld, een bolletje rood te maken en het papier samengevouwd in een verzegelde stembus te doen, weet je zeker dat niemand kan herleiden op wie je je stem hebt uitgebracht.

Database
Bij het gebruik van een computer zal er altijd ergens een database zijn met de gegevens van de kiezers en de stemmen en is er software nodig om deze te scheiden. Voor het schrijven van die software zijn bedrijven en mensen nodig. Zij moeten ervoor zorgen dat het veilig is. Maar iedereen die een beetje weet van automatiseringsprocessen weet dat dat onmogelijk is.

De oude stemcomputers zijn bewezen onveilig verklaard en dat heeft meer met het proces te maken dan met de technologie. De afhankelijkheid van software is het risico op zich.

De vergelijking met internetbankieren snijdt geen hout. Bankieren is namelijk niet geheim. Elke transactie die we doen, is bij de bank bekend.

Veilig stemmen en waarborg van het kiesgeheim kan alleen maar door het potlood en het papier te gebruiken. Zelfs het elektronisch stemmen tellen is niet zonder gevaar. Fraude ligt ook daar op de loer. Stembureaumedewerkers zullen vertrouwen op die technologie en er vanuit gaan dat het wel klopt. Kwaadwillenden, denk aan een vreemde mogendheid, hoeven maar één systeem te kraken om ongemerkt te rommelen met gegevens. Nu is fraude op het stembureau ook niet uit te sluiten, maar in dat geval moeten op heel veel stembureaus alle stembureaumedewerkers samenspannen om met de stembiljetten te rommelen. Dat lijkt haast onmogelijk. En door het bewaren van de stembiljetten is achteraf controle mogelijk. Gewijzigde computerdata zijn niet controleerbaar.

Wat mij betreft sluiten we deze discussie weer en lossen de problemen op die er echt zijn.

Tellen
Het probleem van onze wijze bestuurders is dat de verkiezingsdag lang is en dat medewerkers tot diep in de nacht bezig zijn met het tellen van de stemmen. Een ander probleem zijn de kosten van verkiezingen. Ongeacht of je met potlood of met de stemcomputer stemt, er zullen stembureaus met medewerkers moeten zijn. Dan moet de tijd die het tellen kost opwegen tegen de financiële investeringen die gemoeid zijn met de ontwikkeling van stemcomputers. Doordat het garanderen van het kiesgeheim en veiligheid onmogelijk is, zal dat uiteindelijk in het voordeel van het huidige stemproces uitvallen.

Voor de lange avond en de druk op de stembureaumedewerkers bij het tellen van de stemmen is ook een simpele oplossing. Er is een moment dat de uitslag bekend is en het speculeren ophoudt. Nu is dat in de nacht volgend op de verkiezingsdag. Als we nu gewoon afspreken dat de NOS het programma verschuift naar de volgende avond. Dan kunnen de stembureaus na het sluiten de stembussen verzegeld laten en komt men 's ochtends uitgerust terug om te tellen. De NOS maakt 's avonds in een uurtje alle stemmen bekend, gevolgd door een uurtje discussie met de politici. Als dat de afspraak is, weten we toch gewoon niet beter.