De uitgeverij in de jaren 30 van de vorige eeuw.
Volledig scherm
De uitgeverij in de jaren 30 van de vorige eeuw.

Kwartjesboeken: goedkope jeugdboeken uit de jaren 30 en 40

HELMOND - Elk jaar op de laatste vrijdag van mei strijkt een flink gezelschap neer op een van de terrassen aan het Havenplein in Helmond. Er wordt bier gedronken en er worden herinneringen opgehaald. Herinneringen aan Drukkerij/Uitgeverij Helmond, die in 1982 failliet ging. 

„Het begon ooit met vijf man na de begrafenis van een oud-collega”, zegt Eric van Kilsdonk. „In de loop der tijd zijn er steeds meer mensen bij aangesloten.”

Tekst gaat verder onder de foto

De kwartjesboeken - op krantenpapier gedrukte, geïllustreerde kinderboeken - waren zeer populair tussen 1937 en 1941.
Volledig scherm
De kwartjesboeken - op krantenpapier gedrukte, geïllustreerde kinderboeken - waren zeer populair tussen 1937 en 1941.

De jaarlijkse reünie zegt iets over de band die medewerkers hadden met de drukkerij. Mannen als Van Kilsdonk, Cees Verschuur en Jan Balvers praten er nog altijd met trots over. Ze zijn dan ook ingenomen met de komende expositie over de historie van Drukkerij/Uitgeverij Helmond. Die is van 23 april tot 30 juni te zien in het Industrieel Atrium aan de Kanaaldijk-N.W. 29, het kenniscentrum voor het industrieel erfgoed.

Duitsers
Op de expositie is een prominente plek ingericht voor de zogeheten kwartjesboeken. Deze goedkope, geïllustreerde jeugdboeken verschenen tussen 1932 en 1941 bij Drukkerij/Uitgeverij Helmond. De op krantenpapier gedrukte kwartjesboeken sloegen aan. De 273 titels, 172 voor jongens en 101 voor meisjes, gaven een belangrijke aanzet tot de ontwikkeling van de arme arbeidersjeugd in Helmond én daarbuiten. De Duitsers deden de kwartjesboeken in 1941 in de ban. Na de oorlog werden er nog een paar gedrukt, maar de belangstelling ervoor viel weg.

Tekst gaat verder onder de foto

De kwartjesboeken
Volledig scherm
De kwartjesboeken

Drukkerij/Uitgeverij Helmond was in de hoogtijdagen (1946-1970) een van de grotere drukkerijen van het land. Het had meer dan 220 medewerkers en een eigen laboratorium waar papier en inkt werden getest. Er werd van alles gefabriceerd: kranten, tijdschriften, wetenschappelijke werken, stripboeken, schoolboeken, parochiebladen, reisgidsen en zelfs seksboekjes. „Nou ja, twee keer. Toen werden we er op gewezen dat er een kruisje aan de muur hing”, herinnert Balvers zich.

Korte films
n de loop van de jaren zeventig kreeg Drukkerij/Uitgeverij Helmond het steeds moeilijker. Niet veel later ging de zaak dus op de fles. Veel materiaal en daarmee kennis over het bedrijf ging verloren. Toch slaagde het Industrieel Atrium erin een vaste tentoonstelling in te richten over de geschiedenis van de drukwerksector.

Het was ook het Industrieel Atrium dat de aanzet gaf tot de komende expositie. De instelling met 24 vrijwilligers doet zelf historisch onderzoek en heeft een mediagroep, die onder meer korte films maakt. Zo ook over Drukkerij/ Uitgeverij Helmond en de kwartjesboeken. Deze films zijn vanaf 23 april te zien in de filmzaal.

Tekst gaat verder onder de foto

De oud-medewerkers van Drukkerij/Uitgeverij Helmond Eric van Kilsdonk, Cees Verschuur en Jan Balvers (vlnr) kijken hoe een boekenlegger wordt gedrukt.
Volledig scherm
De oud-medewerkers van Drukkerij/Uitgeverij Helmond Eric van Kilsdonk, Cees Verschuur en Jan Balvers (vlnr) kijken hoe een boekenlegger wordt gedrukt. © FotoMeulenhof

Biertjes
Op de openingsdag van de expositie wordt er voorgelezen uit kwartjesboeken. En er zijn workshops. Zo kunnen kinderen hun eigen boekenlegger maken. Alles is erop gericht de verhalen over Drukkerij/Uitgeverij Helmond niet verloren te laten gaan. Want er komt een tijd dat er geen oud-medewerkers meer zijn om onder het genot van een paar biertjes herinneringen op te halen.

Expositie ‘Drukkerij/Uitgeverij Helmond en de kwartjesboeken’. Opening zondag 23 april, 13.00 uur. Entree: volwassenen 3,50 euro, kinderen tot 12 jaar gratis. Meer info: www.industrieel-atrium.nl

Een uitstapje van het personeel van Drukkerij/Uitgeverij Helmond met vrouwen en kinderen.
Volledig scherm
Een uitstapje van het personeel van Drukkerij/Uitgeverij Helmond met vrouwen en kinderen.
De kwartjesboeken
Volledig scherm
De kwartjesboeken
De kwartjesboeken
Volledig scherm
De kwartjesboeken