Ook daklozen worden de dupe van de bezuinigingen op de AWBZ. foto Marcel Antonisse/ANP
Waar zijn we nu helemaal mee bezig? Deze reclamekreet is onderhand van toepassing op de maatregelen van staatssecretaris Jet Bussemaker van Volksgezondheid.
Zie ook:
In het voorjaar werd bekend dat Bussemaker de AWBZ wilde hervormen. De kosten van deze volksverzekering rijzen de pan uit. Uiteindelijk besloot de staatssecretaris te snijden in de zogeheten ondersteunende en activerende begeleiding van mensen met een lichte beperking. Vanaf komend jaar krijgen deze mensen geen hulp meer bij bijvoorbeeld het doen van boodschappen, de administratie of bij het leren zelfstandig te leven. Verder krijgen kinderen met adhd geen huiswerkbegeleiding meer. Alleen burgers die deze hulp nu al hebben, houden dat komend jaar nog drie tot maximaal zes maanden. Daarna moeten ook zij het in wezen maar zelf uitzoeken.
Landelijk treft dit zeker 62.000 mensen, in deze regio naar schatting achtduizend. Oftewel: één op de honderd Zuidoost-Brabanders.
De bezuinigingsmaatregel levert Bussemaker per saldo 700 miljoen euro op. Het gaat om een bruto bezuiniging van 850 miljoen euro. Daarvan gaat 150 miljoen euro naar gemeenten. Zodat die de klappen kunnen opvangen van de getroffen burgers. Want dát er klappen zullen vallen, is duidelijk.
Het kwalijke is dat tot voor kort niet duidelijk was welke groepen getroffen zouden worden. Niet alleen beginnend dementerende ouderen, eenzame ouderen, kinderen met lichte gedragsstoornissen, ouders met opvoedingsproblemen en mensen met een depressie worden door de bezuinigingsmaatregel getroffen. Maar ook, zo bleek pas onlangs, veel psychiatrische patiënten waaronder dak- en thuislozen.
Toen dit allemaal zo'n beetje duidelijk werd, had de Tweede Kamer inmiddels ingestemd met de hervormingen. Gemeenten die, op initiatief van Eindhovens wethouder Hans-Martin Don, bij de staatssecretaris en de Tweede Kamer de noodklok luidden en voor een jaar uitstel pleitten, hadden het nakijken. Om het nog maar niet te hebben over de diverse belangenbehartigers, zorginstellingen en koepels die pas nadat het besluit was genomen, de gevolgen enigszins beginnen in te zien. Actievoeren en lobbyen heeft geen zin meer. Deze gang van zaken verdient beslist niet het predikaat 'behoorlijk bestuur'.
Bussemaker voorziet de problemen niet, die de gemeenten en de belangenbehartigers wel zien. En als er toch problemen komen, dan moeten de burgers maar 'bij de gemeente' aankloppen, vindt de staatssecretaris. Die mogen de mensen die tussen de wal en het schip vallen, weer op het vasteland helpen. Ze zullen dat ook wel moeten, want getroffen burgers weten de weg naar het gemeentelijke loket en de verantwoordelijke wethouders wel te vinden. 'Den Haag' is te ver weg om voor hulp aan te kloppen of te klagen over de afbrokkelende voorzieningen.
De uitkleding van de AWBZ staat bovendien haaks op de amper twee jaar geleden ingevoerde Wmo. Twee belangrijke doelstellingen van deze wet zijn het zo lang mogelijk zelfstandig thuiswonen en participeren in de maatschappij. Als burgers daarbij hulp nodig hebben, moeten ze sinds 2007 bij hun eigen gemeente aankloppen. Voor bijvoorbeeld hulp bij de huishouding, een verhoogde toiletpot, een rollator of deelname aan tafeltje-dek je.
Het steuntje in de rug dat het voor veel kwetsbare mensen momenteel nog mogelijk maakt om zelfstandig te leven en deel te nemen aan de samenleving – door begeleiding via de AWBZ – wordt vanaf 2009 ingetrokken. Dementerende ouderen die het nu met een beetje hulp alleen redden, zullen zich eerder voor een plekje in een verzorgingshuis melden. Ook psychiatrische patiënten die nu met begeleiding een zelfstandig huishouden kunnen voeren, komen in de kou te staan. Zonder hulp redden ze het niet, dus moeten zij hun heil zoeken in instellingen. Veel dak- en thuislozen die nu nog woongebeleiding krijgen op weg naar een zelfstandig leven, zullen noodgedwongen hun zwervend bestaan weer oppakken.
Blijkbaar gelden de uitgangspunten van de Wmo opeens niet meer als er veel geld te besparen is. Het is overigens nog maar de vraag of het gaat lukken om veel te besparen. Want mensen die nu nog zelfstandig wonen, zullen eerder kiezen voor een verzorgingshuis of andere intramurale voorzieningen. Dat is veel en veel duurder.
Op zich is er niets mis mee om de AWBZ goed tegen het licht te houden; te kijken waar het financieel de spuigaten uitloopt, te onderzoeken of er mogelijk misbruik van wordt gemaakt, of er te makkelijk wordt geïndiceerd. Maar zonder totaalvisie op de toekomst van de AWBZ en zonder inzicht in de maatschappelijke gevolgen is het kortzichtig en onverantwoord om te snijden in het budget voor hulp aan kwetsbare burgers. Dat had de Tweede Kamer moeten inzien voordat ze instemde met het bezuiningingsvoorstel van Bussemaker.
-
De auteur is werkzaam op de Eindhovense stadsredactie van deze krant.
