Een demonstratie van de Arabisch-Europese Liga in Antwerpen. archieffoto Peter de Voecht/EPA
Antwerpen is regelmatig het toneel van etnische spanningen geweest. Als Nederlanders keken we dan meewarig naar onze zuiderburen, onder het mom van 'wij hebben het beter voor elkaar'. Inmiddels zijn we door de realiteit ingehaald, zelf in verwarring gebracht en de weg kwijt en is de multiculturele samenleving de grootste bron van conflicten in het politieke debat.
Daarentegen hebben de Vlamingen de laatste jaren op het gebied van
diversiteit flink aan de weg getimmerd. Vlaanderen blijft mij nog steeds
verrassen.
Vroeger ging ik als kind één keer per jaar met de bus
naar Antwerpen. Het was een wereldreis naar een wereldstad. Opstappen in
Meerveldhoven, eindbestemming het Koningin Astridplein in het centrum van de
Scheldestad. Links van het majestueuze station lag de Zoo uit 1843. Daar
waren de bijzondere exemplaren van onze aardbol te zien. Verbazing,
verwondering en nieuwsgierigheid naar dat anders-zijn viel ons ten deel.
Niet alleen in de kooien, maar ook daarvoor was veel te zien. Vooral de chic
geklede madammen trokken de aandacht. Naast Frans werd er rap Vlaams
gesproken. Dat laatste was goed te volgen, want wie keek niet naar de
Vlaamse zender.
In 2002 had Palet, adviseurs diversiteit, een
studiedag in Antwerpen. Met een overvol programma togen we in zuidelijke
richting. De grensovergang lag er verlaten bij. Gelukkig voelden we meteen
dat we over Belgisch grondgebied reden. De gezellige cadans voelde als
vanouds. Bij Retie moest ik even aan Piet den Ollander denken. Het was
immers een Kempische gewoonte om elkaar bijnamen te geven. Mijn grootvader
had aan beide zijden van de grens gewoond en weer terug in Nederland werd
hij tot zijn dood Piet den Bels genoemd. Ook toen bleven ze steken in het
wij-en-zij-denken.
In de ochtend lieten we ons verrassen door
Antwerpen Averechts. In de synagoge kregen we uitleg van een in Leiden
geboren 'Hyacinth Bucket', die in geuren en kleuren verhaalde over de
Oost-Europese joden in de diamantstad. Haar Antwerpse man probeerde af en
toe een aanvulling te geven, maar kwam niet verder dan het voorzichtig
openen van zijn mond.
Na in een koosjer restaurant gegeten te
hebben – verlevendigd met Jiddische humor over het gescheiden bereiden en
bewaren van vlees- en melkproducten – gingen we op bezoek bij het iets
verder gelegen minderhedencentrum De8 in Borgerhout. In de volksmond beter
bekend als 'Borgerokko'.
Tijdens de bijeenkomst werd uitvoerig
gesproken over hoe een organisatie voor migrantenvraagstukken zich staande
houdt in een veranderend sociaal-politiek klimaat. Het is lastig om groepen
bij elkaar te brengen als andere krachten onrustgevoelens voeden en baat
hebben bij onlusten. Wij hadden met hen te doen. In Nederland kenden we dit
fenomeen niet in die mate. Glimmerveen en Janmaat waren personen die
zichzelf door hun presentaties en sullig gedrag diskwalificeerden.
Nederland werd destijds nog door de Belgen als gidsland gezien. Deze
voorhoedepositie zijn we kwijtgeraakt. De beerput is in Nederland
opengetrokken. Alles mag en kan tegenwoordig gezegd worden onder de noemer
van vrijheid van meningsuiting. Uiteraard gaat het om de eigen vrijheid en
minder om die van een ander. Inhoud, feiten en argumenten doen er niet meer
toe. Door verbaal geweld proberen bepaalde politici het gelijk aan hun kant
te krijgen, zonder dat ze oplossingen aandragen.
Bij het
minderhedencentrum zijn intenties uitgesproken om nauwer samen te werken. Op
vrijdag 26 juni 2009 komen vijf Vlaamse organisaties op het Symposium van
Brabant Bekent Kleur acht succesvolle projecten presenteren op het brede
terrein van diversiteit en gelijke behandeling: etnisch-culturele afkomst,
sekse, mensen met of zonder functiebeperking, leeftijd en seksuele voorkeur.
Zijn deze geslaagde aanpakken voor een bepaald probleem of bepaalde doelgroep
bruikbaar in Noord-Brabant? Welke concrete handvatten zijn overdraagbaar en
te gebruiken om actuele vraagstukken op te lossen?
De deelnemers
nemen de verworven inzichten mee naar een interactief college van de Gentse
professor Guido Uyttenbroeck. Hopelijk leidt dit tot nieuwe inzichten,
initiatieven en grenzeloze samenwerking. Het zevende BBK-symposium heet niet
voor niets 'Over de grens, diversiteit: Leren van je buren!'
We
zien dat Vlaanderen diversiteit in brede zin hoog in het vaandel heeft staan
en de afgelopen jaren niet stilgezeten heeft. Nederland moet misschien wat
minder roepen, meer luisteren en over eigen grenzen heen kijken.
-
Tinus van Lieshout is adviseur bij Palet en projectleider Brabant Bekent Kleur.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
