Het beheer van de politie kan goedkoper, maar de veiligheid is niet gediend met een nationale politie-organisatie. foto Lex van Lieshout/ANP
De discussie over het politiebestel, die in alle hevigheid is losgebarsten,
dreigt te verzanden in een structuurdiscussie over macht. Het zou
daarentegen moeten gaan over kostenbesparing en betere veiligheidszorg. Het
plan voor een nieuw politiebestel, een reorganisatie naar tien korpsen onder
leiding van één minister, brengt meer veiligheid echter niet dichterbij.
Zie ook:
De veiligheid in Nederland is de afgelopen jaren al verbeterd. Het lokale
bestuur heeft daar een grote bijdrage aan geleverd. De jarenlange
investeringen van gemeenten in de bestrijding van overlast en verloedering,
uitgaansoverlast, jongerenoverlast, georganiseerde criminaliteit en andere
zaken werpen hun vruchten af. Gemeenten staan klaar om de veiligheid verder
te verbeteren, maar het is noodzakelijk dat de rijksoverheid voor de juiste
randvoorwaarden zorgt om de nodige kostenbesparing te verkrijgen.
De feiten op een rij:
1. Handhaving van de openbare orde is de eerste fase van opsporing.
'Voorkomen in plaats van genezen' blijkt te werken. Een te enge definitie van
onveiligheid zorgt niet voor een hoger oplossingspercentage van
criminaliteitszaken. Pak niet alleen het opsporen van jongeren die over de
schreef gaan aan, maar zorg dat jongeren niet afglijden van kattenkwaad tot
misdaad. Hoe wil je trouwens overlast door jongeren, een van de door burgers
meest genoemde problemen op het gebied van veiligheid, vanuit tien
politieregio's aanpakken? Dat kan alleen als er op lokaal niveau een goede
samenwerking is tussen politie, gemeente, maatschappelijke organisaties en
ook burgers. Een nationale politie in deze vorm – en alleen maar gericht op
opsporing – is een justitiepolitie, die niet alleen op te grote afstand van
gemeenten en hun inwoners staat, maar ook nog eens minder in staat is de
criminaliteit terug te dringen.
2. Burgemeesters bestrijden criminaliteit! Wie kent niet de burgemeesters die
het voortouw nemen in de aanpak van drugscriminaliteit en overlast? Naast de
inzet van hun eigen medewerkers en bestuursrechtelijke bevoegdheden brengen
ze partijen bij elkaar, formuleren ze een gezamenlijke strategie, bevorderen
uitwisseling van kennis en informatie, coördineren en zorgen dat afspraken
worden gemaakt en uitgevoerd. Gemeenten kunnen die rol op zich nemen omdat
ze verantwoordelijk zijn voor de openbare orde en veiligheid en kennis
hebben van de lokale situatie.
3. Burgers spelen cruciale rol bij bestrijding van criminaliteit. Tien regio's
voor 430 gemeenten betekent dat één regio bestaat uit 30 tot 50 gemeenten.
OM-topman Brouwer stelt dat de burgemeester van de regionale centrumgemeente
hierin een regierol moet gaan vervullen en voor al die gemeenten met de
hoofdofficier van justitie en de regionale politiechef tot bevredigende
afspraken moet komen. Maar waar blijft de burger in dit verhaal? Burgers
vangen doorgaans geen boeven, maar willen wel helpen voorkomen dat die
ontstaan. Ook als er boeven gevangen moeten worden, is hun medewerking vaak
onontbeerlijk. Dat willen ze ook graag. Zij melden zich massaal aan voor het
ontvangen van sms-
berichten van de politie. Denk ook aan buurtveiligheidsteams, een goede
samenwerking tussen toezichthouders, politie en burgers. Laten we niet als
instituties naar elkaar kijken en bepalen wie de macht heeft, maar gebruik
maken van partijen die samen met politie en overheid de veiligheid willen
vergroten. De afstand tot de burger wordt zo echt te groot.
4. Beheer kan goedkoper, maar besparen doe je niet met weer een
structuurwijziging. Het is een achterhaalde opvatting dat met centrale
bedrijfsvoering ook het beleid en de dienstverlening gecentraliseerd moeten
worden. Elementen van bedrijfsvoering zoals ict, uitrusting en financiën
kunnen nationaal worden geregeld en schaalvoordelen opleveren. Een
reorganisatie naar tien regionale politiekorpsen leidt echter tot grote
kapitaalvernietiging.
Al jaren bestrijden 25 veiligheidsregio's rampen. Hun grenzen vallen samen met
de bestaande politieregio's, zodat politie, brandweer, geneeskundige
hulpverlening en gemeenten binnen hetzelfde gebied kunnen samenwerken. Dit
proces heeft een breed draagvlak en is recent nog bekrachtigd toen de Wet op
de Veiligheidsregio's werd aangenomen. En nu moet alles weer anders. Wat een
verspilling van energie en belastinggeld!
Tot slot: het plan voor tien politieregio's lijkt ingegeven door een
voorgenomen herindeling van het OM en de rechterlijke macht in tien
arrondissementen. De Nederlandse politie kan echter alleen effectief
functioneren als zij:
– met gemeenten bindende afspraken kan maken over wat de politie levert;
– zich niet alleen richt op opsporing, maar ook op preventie en handhaving van
de openbare orde en daartoe stevig in de wijken aanwezig is;
– in haar territoriale organisatie goed aansluit op de vele bestaande lokale
samenwerkingsverbanden. Daarom roepen wij alle betrokken partijen op: stap
af van ambtelijke structuurdiscussies en ga de discussie aan over het
aanpakken van de werkelijke problemen!
Annemarie Jorritsma is burgemeester van Almere en voorzitter van de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten, Thom de Graaf is burgemeester van Nijmegen en
voorzitter van het Veiligheidsberaad (overlegorgaan van de 25
veiligheidsregio's).
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
