De High Tech Campus in Eindhoven. foto Ronald Otter
De High Tech Campus in Eindhoven wordt gezien als kloppend hart van Brainport, het affiche waarmee Zuidoost Nederland zich op de kaart heeft gezet.
Aan ambitie om tot de technologische wereldtop te horen is bij beleidsmakers geen gebrek. De vraag die me bezig houdt is of de campus inderdaad de hotspot is van de Nederlandse kenniseconomie of dat ontwikkelingen gaande zijn waardoor de naam de lading niet meer dekt. De kracht van het 'oude' Philips was dat door de combinatie van fundamenteel onderzoek, toegepast onderzoek, fabricagetechnieken, productiekennis etc. producten zijn gemaakt die de wereld hebben veroverd. Door kennis en kunde in de hele keten was het bedrijf in staat uitvindingen te doen die ons bestaan hebben verrijkt. Niet minder belangrijk was de trots van medewerkers om deel uit te maken van de Philips-gemeenschap. Mensen wisten bij wie ze moesten zijn als ze elkaar nodig hadden. Het Natlab stond vol met elektronische apparatuur en er waren werkplaatsen met voldoende elektronische en mechanische kennis aanwezig, hetgeen leidde tot een optimale combinatie van theorie en praktijk. Dat leidde ertoe dat het geheel meer was dan de som der delen. Hoewel gesloten naar buiten was het 'oude' Philips het summum van open innovatie.
Het 'oude' Philips bestaat niet meer, althans niet op grote schaal. Met de kreet 'open innovatie' is geprobeerd de High Tech Campus bestaansrecht te geven. Hoe inspirerend het concept ook mag klinken, in de praktijk zijn er de afgelopen jaren meer muren opgetrokken en deuren gesloten dan ooit. Philips heeft de omslag gemaakt van technologie- naar marktgedreven. Vanuit die visie is afscheid genomen van veel activiteiten die zogenaamd niet meer tot de kern behoren. Vroeger stonden de techneut, de onderzoeker en de ambachtsman op een voetstuk. Zij hebben plaats moeten maken voor de marketing- en salesmanager. De vanzelfsprekende samenwerking tussen medewerkers in het concern heeft plaatsgemaakt voor contractuele relaties. Kennis en kunde worden gescheiden, waarbij ook nog eens de aard van de gevraagde kennis van karakter verandert. Daarbij mag de vlucht van kennis naar Azië niet onvermeld blijven. Deze ontwikkelingen leiden ertoe dat veel kennis en vooral kunde verloren gaat. Het aantal labs, werkplaatsen en de elektronische en mechanische kennis nemen af. Medewerkers weten niet goed meer van welke gemeenschap ze deel uit maken en welk perspectief ze hebben. De onderzoeker die naarstig op zoek is naar iemand die een soldeerbout kan hanteren zal zich in de toekomst voor een moeilijke opgave gesteld zien. Managers zijn er in overvloed, maar die vormen niet de kurk van onze kenniseconomie.
In mijn ogen is het concept van de High Tech Campus failliet. Bij ongewijzigd beleid is de campus over een aantal jaren niet meer dan een dure kantoortuin. Van kloppend hart van Brainport verwordt de campus, als we niks doen, tot een braindrain. We staan dus voor de opgave om het tij te keren. Dat kan alleen als we de ontwikkelingen onder ogen zien en ons niet laten leiden door het zoveelste pr- praatje. De overheid dient de regie te nemen om het innovatie- en industriebeleid vorm te geven. Een beleid gebaseerd op de overtuiging dat kennis (onderzoeker) en kunde (ambachtsman) onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Dat vereist een werkgelegenheidsbeleid waarin samenwerking (de kracht van mensen) weer centraal staat en waarin geen plaats is voor destructieve marktkrachten.
Van het 'oude' Philips kunnen we veel leren. Het 'nieuwe' Philips redt zichzelf wel, voor onze eigen redding moeten we zelf zorgen.
-
De auteur is werkzaam bij FNV Bondgenoten.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
