Het TU/e Science Park, een van de kenniscentra van Brainport. foto Ronald Otter
Als zodanig concurreert Eindhoven met industriële regio's elders die veel lagere (loon)kosten hebben. Bovendien kent de regio Eindhoven een demografische ontwikkeling die kenmerkend is voor West-Europa. Lage geboortecijfers en een sterk verouderende bevolking, waardoor de regionale beroepsbevolking afneemt.
De ICF-jury spreekt grote waardering uit voor het antwoord van de regio Eindhoven op deze uitdagingen via de publiek-private samenwerking in Brainport. Deze samenwerking heeft geresulteerd in gezamenlijke projecten op het terrein van innovatie, breedband-verbindingen, scholing en ontwikkeling, en het vermarkten en vertegenwoordigen van de regio. De jury is vol lof over ontwikkelingen op terrein van gezondheid en gezondheidszorg, met name het Brainport Health Innovation project. De jury beschouwt dit als een doelgerichte poging om werkgelegenheid te verplaatsen van de ene sector (zorginstellingen) naar een belendende sector (ondernemingen die nieuwe technologie voor de zorgsector ontwikkelen).
De erkenning door het ICF bevestigt de koers waarvoor Eindhoven, Helmond en Veldhoven via de samenwerking in Brainport gekozen hebben. Het laat zien dat het label Brainport, als broedplaats voor innovatie, nieuwe technologie en nieuwe bedrijvigheid, begint te werken en impact heeft.
Wat betekent de erkenning als slimste regio ter wereld nu voor de verdere ontwikkeling en het vermarkten van Eindhoven? De wellicht belangrijkste betekenis heeft te maken met het typische zelfbeeld van de Brabander. Van oudsher hebben Brabanders moeite met trots, met zichzelf op de borst kloppen. We zijn wel zeer behendig in het relativeren en bespotten van onszelf en zeiken over de ander. Dit zelfbeeld staat haaks op het beeld dat de ICF-jury schetst: als een regio die excelleert als broedplaats van innovatie. Deze confrontatie met ons zelfbeeld is van groot belang, omdat de meer dan 500.000 bewoners van deze regio tevens de belangrijkste marketeers van de regio zijn. Stel u eens voor dat deze allemaal – jong én oud, autochtoon én allochtoon – enthousiast over de regio Eindhoven gaan spreken!
Ten tweede kan deze internationale erkenning helpen om het imago van Eindhoven verder te doen kantelen. Het beeld dat de gemiddelde Nederlander heeft van Eindhoven is dat van een gezellige en gemoedelijke stad met veel introverte 'nerds' en 'geeks'. Dat beeld verschilt sterk van het beeld dat we willen oproepen (en ook door de ICF-erkenning wordt bevestigd): een spannende en dynamische stad waar nieuwe ideeën en producten worden ontwikkeld, en technische vernieuwing én sociale experimenten meer dan elders mogelijk zijn. Dit vereist een proactief beleid ten aanzien van het merk Eindhoven-Brainport van de betrokken gemeenten en het lokale bedrijfsleven en de kennisinstellingen. Dit betekent bijvoorbeeld dat we niet in een kramp schieten als gevolg van berichten over autisme in deze regio, maar dat alle betrokken voorlichters en marketeers vanuit een gezamenlijke visie in staat zijn dit soort beelden een positieve draai te geven: 'the smartest community in the world needs geeks as well as babes'.
Uiteindelijk gaat het om het vermogen om nieuwe kenniswerkers, ondernemers en investeerders voort te brengen of naar Eindhoven te halen. Onder kenniswerkers versta ik ook nieuwe studenten, de toekomstige generaties kenniswerkers en ondernemers. De High Tech Campus, het TU/e Science Park, de Automotive Campus in Helmond en het beoogde Health Technology park in Veldhoven hebben de komende jaren duizenden mensen extra nodig om de volgende fase in de ontwikkeling van Brainport mogelijk te maken. De internationale erkenning kan hierbij helpen.
Deze drie effecten van Eindhoven 'als slimste regio' – wijziging van zelfbeeld, imagoversterking en vergroting van vermogen om mensen en investeringen aan te trekken – zijn natuurlijk beoogde effecten. Deze zullen niet vanzelf optreden. Er moet een gezamenlijke visie en focus zijn op het daadwerkelijk realiseren van deze mogelijke effecten. Alle bestuurlijke drukte rond de financiële problematiek van PSV is een voorbeeld van hoe het niet moet. Het illustreert dat veel lokale politici de gezamenlijke visie en focus op Eindhoven als een broedplaats van innovatie en vernieuwing misschien wel (retorisch) onderschrijven, maar nog niet uitdragen in denken en doen. De gemeente had bijvoorbeeld, als tegenprestatie voor het kopen van de grond onder het stadion, kunnen eisen dat 5 of 10 procent van de PSV-begroting wordt geïnvesteerd in de ontwikkeling van nieuwe sporttechnologie, in samenwerking met kennisinstellingen. Op die manier zou PSV nog beter passen bij Brainport.
De volgende ontwikkelingsfase van de regio Eindhoven dient gericht te zijn op het aanscherpen en verder laten landen en implementeren van de gezamenlijke visie op de toekomst. Die visie moet als beleidskader dienen voor alle politieke en ambtelijke keuzes ten aanzien van bijvoorbeeld transport, infrastructuur, energie, onderwijs, cultuur, zorg, maatschappelijke opvang, sport, recreatie en communicatie. Indien het lokale bestuur echt dóórpakt, zal het kwartje ook bij veel burgers vallen en kunnen zij met recht trots zijn op de slimheid van deze regio.
De auteur is hoogleraar Ondernemerschap & Innovatie en decaan van de faculteit Industrial Engineering & Innovation Sciences van de TU/e. Dit artikel is gebaseerd op een recente voordracht in de stadsociëteit Transmissie.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
