article
1.6800628
BESTE LEZER - In de rubriek 'Beste lezer' gaan leidinggevende redacteuren in op ontwikkelingen bij het ED of in de journalistiek in het algemeen. Reacties: j.graat@ed.nl.
Beste lezer - Roeptoeters
BESTE LEZER - In de rubriek 'Beste lezer' gaan leidinggevende redacteuren in op ontwikkelingen bij het ED of in de journalistiek in het algemeen. Reacties: j.graat@ed.nl.
http://www.ed.nl/mening/beste-lezer-roeptoeters-1.6800628
2016-12-31T09:23:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6800641.1483976030!image/image-6800641.jpg
Eindhoven,Beste lezer
Mening
Home / Mening / Beste lezer - Roeptoeters

Beste lezer - Roeptoeters

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      John Graat.
    BESTE LEZER - In de rubriek 'Beste lezer' gaan leidinggevende redacteuren in op ontwikkelingen bij het ED of in de journalistiek in het algemeen. Reacties: j.graat@ed.nl.

    Deze week kreeg ik telefoon. Een Helmondse man die wel vaker belt, had groot nieuws voor me. Hij had van drie verschillende mensen gehoord dat de Syrische president Assad aan de kant was geschoven en opgevolgd door een vrouw. Ik speurde even snel naar de laatste berichten van de officiële persbureaus. Niets te vinden.

    Nepnieuws? Het wemelt er van. Terwijl 'treitervlogger' ons woord van het jaar werd, koos de deftige Oxford Dictionary voor 'post-truth': 'na de waarheid'. De keuze van de Engelse Dikke van Dale illustreert hoezeer 'nepnieuws' het jaar 2016 heeft beïnvloed. Het onvermogen om echt van nep te onderscheiden is dé vloek van deze tijd, las ik deze week.

    Ik word bij dat soort uitspraken altijd wat tegendraads. Waren vroeger feit en fictie dan wel strikt gescheiden? Koningin Beatrix mopperde al in 1999 dat de leugen regeert in de Nederlandse pers. Nog langer geleden, in de tijd van verzuiling, brachten alle media nieuws met een ideologisch sterk gekleurde bril op.

    Lang heb ik gehoopt dat internet en sociale media het onzinnieuws er vanzelf uit zouden gaan filteren. Elke burger heeft nu immers zijn eigen kanaal en de journalist die nonsens verspreidt, wordt vanzelf gecorrigeerd. Dacht ik. Internet zou de totale democratisering brengen, het definitieve einde van het nieuwsmonopolie. Helaas. 2016 toonde de keerzijde. De Brexit werd beïnvloed door verzinsels over de EU die via Facebook werden rondgepompt. En handige fantasten verspreidden vanuit een dorpje in Macedonië verzonnen berichten over Trump en Clinton om de Amerikaanse verkiezingen te manipuleren. Dat vals nieuws gevaarlijk kan zijn, bleek in Amerika. Een man liep schietend een pizzeria binnen omdat hij op een site vol dwaze complottheorieën had gelezen dat in de kelder pedofielen zaten. Deze week nam de Pakistaanse minister van defensie een vals bericht over Israël en atoomwapens zodanig serieus dat hij zinspeelde op een nieuwe nucleaire strijd. De Tsjechische overheid wil zelfs een anti-nepnieuwsbrigade instellen om manipulatie van de verkiezingen komend jaar te voorkomen.

    Alles was sappig is, wordt razendsnel gedeeld op social media. De vraag of het allemaal waar is, lijkt minder relevant geworden. Bedrijfjes en organisaties spelen daar handig op in. Ze verspreiden op grote schaal pseudonieuws. Ik krijg het dagelijks in mijn mailbox. 'Veel Noord-Brabanders mijden tandarts uit angst voor te verwachten kosten', lees ik. Het bericht komt van een 'onafhankelijke zorgvergelijker'. Even doorklikken. Aha: de afzender krijgt provisie voor elke polis die wordt afgesloten. Nog een persbericht, van een trendwatchbedrijfje: '2017 wordt het jaar van raaskallende roeptoeters' lees ik. 'Feiten maken plaats voor onderbuikgevoelens.' Oei! Uiteraard mogen we deze trendvoorspellers interviewen, staat in het persbericht.

    In deze maalstroom van onzin en halve waarheden zijn er gelukkig nog serieuze media die het hoofd koel houden. Met journalisten die kritisch staan tegenover het uitdijende leger van spindoctors, fantasten en communicatielieden die zo hun eigen belangen hebben. Gelukkig zijn er nog journalisten die zich zelfs in levensgevaarlijke situaties wagen om het ware verhaal te achterhalen. Gewapend met louter pen of camera moesten tenminste 48 journalistieke waarheidszoekers hun mooie vak met de dood bekopen in 2016, een jaar waarin het belang van onafhankelijke en betrouwbare journalistiek meer dan ooit werd bewezen.

    Ik wens u een mooi 2017 toe.