Overdreven daadkracht - commentaar

De ED-commentator schrijft: "Onderwijsminister Marja van Bijsterveldt (CDA) is er niet in geslaagd om op overtuigende wijze duidelijk te maken dat meer onderwijsuren ook leidt tot betere leerprestaties".

Dat zal de minister ook nooit lukken. Het aantal lesuren dat een land verplicht stelt, blijkt namelijk NEGATIEF samen te hangen met de leerprestaties. Anders dan mensen intuïtief vermoeden, geldt niet dat meer lesuren vanzelf leiden tot meer leren. Landen met relatief weinig verplichte lesuren scoren hoger tot veel hoger op de leerprestaties. Finland als notoir voorbeeld: daar krijgen de leerlingen maar 800 uur les per jaar, geen 1040, en hun leerprestaties op internationale vergelijkingen zijn veel beter.

De verklaring is eenvoudig; kwantiteit kan een gebrek aan kwaliteit niet goedmaken. In Finland krijgen leerlingen minder lesuren, maar wel echte lesuren. Leraren geven er minder lessen, maar wel veel betere lessen. Dat komt mede doordat leraren er (veel) hoger opgeleid zijn dan in Nederland, waar je al met een mbo plus pabo-cursus zelfstandig in het hele basisonderwijs mag lesgeven, of waar vwo-leerlingen in meerderheid les krijgen van mensen die zelf het vwo niet aankonden.

In Nederland besteden we onze onderwijseuro's aan VEEL lessen (zo'n 20% meer dan het EU-gemiddelde) door VEEL leraren (met een relatief lage opleiding). Maar dat brengt het verlagen van eisen met zich mee. Eisen aan leraren, eisen aan lessen.

Het belemmert ook het goed functioneren van leraren. In Nederland hebben leraren in het VO nog geen half uur om een les of een toets voor te bereiden en om van 25 leerlingen het eventuele huiswerk, de proefwerken of de werkstukken na te kijken. Dat is gekkenwerk, en daarom moet het met 'kwaliteit' in ons onderwijs ook op een akkoordje wordne gegooid. Dat krijg je als je leraren verantwoordelijk maakt voor z'n 250 leerlingen per week.

In andere EU-landen, wederom het best scorende Finland voorop, hebben leraren tot twee keer zoveel tijd om leerlingen te begeleiden, hun werk voor te bereiden, en om feedback te geven op gemaakt werk. Dan mag je ook hogere eisen stellen, en wordt de onderwijskwaliteit minder gecompromitteerd.

Toch kost het onderwijs per leerling in Finland MINDER dan in Nederland. Goedkoop is hier domweg duurkoop.

Waarom veranderen we in Nederland dan niet van strategie? Waarom zetten we niet in op kwaliteit i.p.v. kwantiteit? Het antwoord op deze belangrijke vraag is: uit domheid en eigenbelang.

Domheid omdat we hardnekkig en uit politieke ideologie blijven vasthouden aan denkbeelden die niet werken: heel veel lesgeven, hoe meer hoe beter, leraren die moeten uitvoeren wat bovengeschikten bedenken, en onderwijsbovenbazen en OCW-ambtenaren en politici die zelf niet uit het onderwijs afkomstig zijn.

Eigenbelang omdat de mensen die nu de meeste macht uitoefenen in het onderwijs en er het best aan verdienen, NIET de leraren zijn wiens werk prioriteit verdient. Het terugdragen van onderwijseuro's naar het klaslokaal, zodat ze de leerlingen, de lessen en de leraren ten goede komen, ondermijnt de macht en het belang van alle managers, bestuurders, adviseurs, raadsleden, consultants, onderzoeksbureaus, projectleiders, ambtenaren en noem maar op: de dikke, dikke kleilaag die ons onderwijs verstikt.

Zolang we dit blijven accepteren, zal ons onderwijs steeds meer achterblijven bij landen die wél begrepen hebben dat het in onderwijs draait om de kwaliteit van de lessen, en niet om de kwantiteit.

Het gaat er niet om dat 1040 uur 'onhaalbaar' is. Het gaat er om dat 1040 uur onverstandig is.

Hannes Minkema - 15-01-2012 | 13:19