De VVD mag dan de grootste partij zijn geworden, met 31 zetels in de Tweede Kamer blijft de basis voor een mogelijk premierschap van Mark Rutte aan de smalle kant.
Maar Rutte wil graag, misschien wel te graag. Hij staat te trappelen van ongeduld om een minderheidskabinet te vormen met een intern verdeeld CDA. En hij neemt voor lief dat hij daarbij afhankelijk is van de gedoogsteun van de PVV van Geert Wilders, die zijn eigen (anti-islam) motieven heeft en die ook zal blijven uitdragen. Met slechts 76 zetels in de Tweede Kamer is zo'n coalitie uitermate kwetsbaar. Het initiatief in de formatie zou moeten liggen bij Rutte. In de afgelopen drie maanden is hij er echter niet in geslaagd om leiderschap te tonen dat boven de partijen uit stijgt. Na de crisis in het CDA was het Wilders, die eerst de stekker uit het overleg trok en hem er net zo gemakkelijk weer in leek te steken. Rutte en CDA-leider Maxime Verhagen konden niet wachten om weer aan de onderhandelingstafel plaats te nemen, daarbij volledig voorbijgaand aan de de koningin die zich nog beraadde op een volgende stap in de kabinetsformatie.
Over de rol van de koningin in een moderne democratie valt best te discussiëren. Maar zolang zij de regie heeft in de formatie, is het ongepast om haar te negeren. Eerder liep Rutte al te hard van stapel met zijn voornemen om een proeve van een regeerakkoord te schrijven.
De koningin heeft zich niet voor het blok laten zetten door Rutte, Wilders en Verhagen. Haar topadviseur Herman Tjeenk Willink onderzoekt nu als informateur eerst of een rechts kabinet wel een serieuze kans van slagen heeft. Na alles wat er in de formatie is gebeurd, kan het gevaar van een derde mislukking over rechts – en daarmee het afbreukrisico voor premier-kandidaat Rutte – niet worden gebagatelliseerd. Bovendien kan door de koninklijke ingreep de misplaatste euforie waarmee Rutte, Wilders en Verhagen weer samen aan de slag wilden, worden teruggebracht tot een positief realisme dat beter past bij een kabinetsformatie.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
