article
1.6776003
OPINIE - Corine Geujen is hydroloog en Peter Voorn is ecoloog bij Natuurmonumenten. Zij schrijven over de invloed van de klimaatverandering op de beekdalen.
Opinie - Beekdalen als klimaatbuffers
OPINIE - Corine Geujen is hydroloog en Peter Voorn is ecoloog bij Natuurmonumenten. Zij schrijven over de invloed van de klimaatverandering op de beekdalen.
http://www.ed.nl/mening/opinie-beekdalen-als-klimaatbuffers-1.6776003
2016-12-23T10:04:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6776004.1482485841!image/image-6776004.JPG
Eindhoven,Water,Klimaat,Opinieartikel
Mening
Home / Mening / Opinie - Beekdalen als klimaatbuffers

Opinie - Beekdalen als klimaatbuffers

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      De Dommel meandert tussen Eindhoven en Nederwetten.
      Fotograaf
    OPINIE - Corine Geujen is hydroloog en Peter Voorn is ecoloog bij Natuurmonumenten. Zij schrijven over de invloed van de klimaatverandering op de beekdalen.

    Ons watersysteem is niet afgestemd op klimaatverandering.Het water wordt zo snel mogelijk afgevoerd, met de te verwachten hogere neerslagpieken en extremere droogte loopt dit systeem vast.

    Door klimaatverandering wordt het neerslagpatroon steeds grilliger. Zo bleek ook in de zomer van 2016 toen er veel nat- en hagelschade was. Boeren stapten boos naar het waterschap met het verwijt dat er te veel plantengroei in de beken stond. In twee weken tijd werden sloten en beken kaal gemaaid midden in het broed- en paaiseizoen. Het water stroomde direct weg waardoor een paar weken later sloten en beken praktisch droogvielen en de beregeningsinstallaties weer aan moesten.

    Waterschappen
    Na de waterschade van afgelopen zomer beraden de Brabantse waterschappen zich op hun beleid. Water zo snel mogelijk afvoeren is praktisch voor de korte termijn maar benedenstrooms worden de problemen juist groter. Ook veroorzaakt deze aanpak problemen in droge periodes. Natuurmonumenten pleit daarom voor het inrichten van robuuste beekdalen die kunnen fungeren als klimaatbuffers in natte én droge perioden. Niet alleen de natuur profiteert hiervan, maar ook de landbouw en de recreant.

    De laatste jaren wordt al gewerkt aan beekherstel en aanleg van meer dan duizend landbouwstuwtjes in sloten. Maar er zijn ook tegenovergestelde ontwikkelingen zoals nog meer bebouwing en meer drainage. Ook blijft het moeilijk om ernstig verdroogde natuurgebieden te herstellen zolang er een enkel agrarisch perceel tussen ligt dat niet natter mag worden.

    Klimaatbestendiger 
    Iedereen is het er over eens dat ons watersysteem klimaatbestendiger moet worden. Natuurmonumenten bepleit een integrale oplossing die zowel voor natuur en recreant als voor landbouw goed uitpakt. Dat zijn beekdalen die bestand zijn tegen wateroverlast en tegelijkertijd droogteschade aan landbouw en natuur voorkomen. Dit lijkt een tegenstrijdige opgave, toch is het goed mogelijk.

    Om te beginnen moet op grote schaal water in het stroomgebied vastgehouden worden. Niet alleen in de natuur, maar ook in landbouwgebied en in de stad. Dit kan door regenwater meer tijd en ruimte te geven om de grond in te trekken.

    De beek krijgt weer zijn smalle bochtige oorspronkelijke afmeting en is ook minder diep. Het lagere deel van het beekdal zal bij piekafvoeren mee stromen. Voor extreme situaties wordt een extra zone voorzien die incidenteel mag overstromen. Agrarisch gebruik in de vorm van grasland met melkkoeien is daar goed mogelijk. Teelten die gevoelig zijn voor natschade zoals aardappelen, boomteelt of aardbeien passen daar niet.

    Verdere verbetering van de waterkwaliteit is nodig zodat resterende natuurgebieden in de beekdalen niet met vies water overstromen, want dan ontstaan vooral brandnetelruigtes. Gelukkig zijn er in Brabant al goede voorbeelden.

    Waterschap De Dommel maakt werk van integraal beekherstel met oog voor stad, landbouw en natuur. Bijvoorbeeld met de beekherstelprojecten bij de Beerze en de Reusel en met de inrichting van nieuwe overstroombare beekdalen.

    Ook doen boeren al meer dan tien jaar mee aan 'beregening op maat'. Wel is daarbij nog vaak gekozen voor de traditionele oplossing met omkade bassins in de beekdalen waar na forse neerslag in een dag tijd een meter water staat en alle vogelnesten verdrinken. Deze technische ingrepen doen bovendien sterk afbreuk aan het oorspronkelijke karakter van het beekdallandschap. Een meer natuurlijk overstromingsgebied stroomt geleidelijker vol over een groter oppervlak, door kleine hoogteverschillen krijgen dieren er de tijd om te vluchten naar droge plekken.

    Als de waterkwaliteit voldoet, ziet Natuurmonumenten mooie kansen voor natuurlijke wateropvang in bijvoorbeeld de stroomgebieden van de Dommel, de Mark en andere Brabantse beekdalen. Robuuste beekdalen zorgen voor meer natuur en een klimaatbestendig watersysteem. Ze bieden nog meer pluspunten: minder overstromings- en droogteschade voor de landbouw en natuurrijke schonere beken. Ze zorgen ook voor een aantrekkelijker beekdallandschap in het stedelijk gebied en dus een beter leefklimaat. Natuurlijke oplossingen zijn bovendien vaak goedkoper dan technische.

    Stuwen
    Aanleg en onderhoud van kades en stuwen van bergingsgebieden zijn duurder dan onderhoudsvriendelijke beekdalen. Ook hoeft men nauwelijks meer in te grijpen als zich bevers vestigen, die horen gewoon thuis in een natuurlijk beekdal. Gebieden waar de milieucondities op orde zijn hebben een hogere natuurwaarde.

    Er staan nog veel beekdalen in Brabant op de nominatie om hersteld te worden. Natuurmonumenten wil daarin graag samen optrekken met de waterschappen en andere betrokken partijen. We moeten geen stappen terug zetten door eenzijdig in te richten en te beheren gericht op het zo snel mogelijk afvoeren van water, maar de beekdalen toekomstgericht inrichten.

    Meer ruimte geven aan het water en daarmee aan natuur, landschap en recreatie en meer bloemrijke graslanden met koeien in de beekdalen.