article
1.6358231
OPINIE - Marga van Zundert is wetenschapsjournalist en redacteur bij het Wereldpodium, dat als doel heeft om mensen te betrekken bij internationale ontwikkelingen. Zij pleit voor het gebruik van gene drive bij bepaalde insecten waarbij een gen ervoor zorgt dat een bepaald insect uiteindelijk uitsterft.
Opinie - Geef de zelfmoordmug een kans
OPINIE - Marga van Zundert is wetenschapsjournalist en redacteur bij het Wereldpodium, dat als doel heeft om mensen te betrekken bij internationale ontwikkelingen. Zij pleit voor het gebruik van gene drive bij bepaalde insecten waarbij een gen ervoor zorgt dat een bepaald insect uiteindelijk uitsterft.
http://www.ed.nl/mening/opinie-geef-de-zelfmoordmug-een-kans-1.6358231
2016-09-08T08:00:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6358232.1473316248!image/image-6358232.JPG
Eindhoven,Opinieartikel,Flora,Fauna,hermes
Mening
Home / Mening / Opinie - Geef de zelfmoordmug een kans

Opinie - Geef de zelfmoordmug een kans

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Bestrijding van de malariamug met een rookmachine in India. Foto NATHAN G./EPA
    OPINIE - Marga van Zundert is wetenschapsjournalist en redacteur bij het Wereldpodium, dat als doel heeft om mensen te betrekken bij internationale ontwikkelingen. Zij pleit voor het gebruik van gene drive bij bepaalde insecten waarbij een gen ervoor zorgt dat een bepaald insect uiteindelijk uitsterft.

    Wie redt u liever: de malariamug of miljoenen mensen? Het middel om de dodelijke parasiet uit te roeien is omstreden, maar ook effectief. Muggen met het zika-virus zijn een groot gevaar voor zwangere vrouwen in Zuid-Amerika. Hier kan een teek de akelige ziekte van Lyme overdragen. Maar de meest dodelijke ziekte die stekende insecten veroorzaken, is nog steeds malaria. Het is een ziekte die we al decennialang proberen uit te roeien. Met DDT en ander gif, met klamboes, met muggenvallen, medicijnen en vaccins. Toch sterven jaarlijks nog steeds meer dan een half miljoen mensen aan de dodelijke koorts, en dat zijn vooral Afrikaanse kinderen. Boosdoener is een parasiet die in de Anopheles-mug leeft. En die mug blijkt een meester in het overleven van alle anti-muggenmiddelen.

    Gene drive
    Een nieuwe vinding kan daar snel verandering in brengen. Het gaat om de zogenaamde gene drive. En dat werkt als volgt: malariamuggen krijgen in een laboratorium een soort zelfmoord-gen ingebouwd. Dit extra gen zorgt ervoor dat de mug zich niet meer kan voortplanten. Zo kan het extra gen ervoor zorgen dat de mug alleen mannelijke nakomelingen krijgt of dat alle vrouwelijke nakomelingen niet meer vruchtbaar zijn. Laat je deze muggen los in het wild, dan zijn binnen een paar maanden zijzelf en alle soortgenoten in de buurt verdwenen. Het steekbeestje sterft simpelweg uit en daarmee de parasiet die malaria veroorzaakt.

    De techniek is zo precies dat alleen de malariamug, de Anopheles-mug, wordt uitgeroeid – hoewel we natuurlijk altijd nog een populatie kunnen achterhouden voor in de dierentuin. Alle andere muggensoorten worden ongemoeid gelaten.

    In een paar jaar kan malaria zo de wereld uit zijn. Vervolgens kan de techniek ook worden toegepast bij andere ziektedragers. Bij muggen die zika, knokkelkoorts of het West-Nijl-virus overbrengen, en de Ixodes ricinus-teek die de ziekte van Lyme meedraagt. Ook hier geldt: de ziekte verdwijnt samen met de overbrenger.

    De techniek achter de gene drive is zo snel en precies dat ze in de toekomst mogelijk ook genetische foutjes in de mens kan herstellen zoals taaislijmziekte of de spierziekte Duchenne. Het genezen van dergelijke ziektes in de mens is nog een grote stap. Maar de zelfmoordmuggen die een einde kunnen maken aan malaria zouden binnen een paar jaar al klaar kunnen zijn. Onder meer de Bill Gates-stichting stelt er veel geld voor beschikbaar.

    Modificatie
    Gene drive is niet onomstreden. Het gaat een stapje verder dan genetische modificatie (GMO). Een dier of plant krijgt een extra gen dat zich nestelt in ál het nageslacht. Maar juist dát maakt het mogelijk om een insect uit te roeien, en daarmee een einde te maken aan malaria, zika of Lyme. Milieuorganisaties en sommige wetenschappers zien hierin echter een groot gevaar. Ze spreken over een 'genetische bom'. En ze eisen een verbod op experimenten met gene drives buiten het laboratorium en pleiten zelfs voor een totaalverbod op dierproeven vanwege de kans op ontsnapping.

    Het belangrijkste bezwaar is dat de vreemde genen naar andere muggen, dieren of zelfs de mens zouden kunnen overspringen. Hetzelfde argument gebruiken ze al lange tijd tegen GMO-gewassen. De extra genen zouden zich verspreiden in de vrije natuur.

    Maar inmiddels is 75 procent van alle katoenplanten op de wereld genetisch gemodificeerd. En in de meer dan twintig jaar dat de planten nu op de velden staan, is bewijs van dat overspringen nog nooit gevonden. Dat gebeurde al evenmin bij maïs of andere gemodificeerde planten.

    Afname in de biodiversiteit
    Ook voeren milieuactivisten aan dat het uitroeien van muggen een afname in de biodiversiteit betekent, want niet alleen de mug sterft maar ook vogels, kikkers en vleermuizen die muggen eten. Maar dat risico is in het geval van de malariamug niet bijster groot. Er blijven immers nog duizenden andere soorten muggen over die graag de plaats van de Anopholes innemen.

    Zeker, je zou enge dingen kunnen doen met deze nieuwe genetische techniek. Maar de nieuwe gene drives bieden ons een unieke kans om een van de grootste killers uit te schakelen: de malariaparasiet. Laten we die kans enthousiast oppakken. Geef onderzoekers ruimte om te experimenteren. En geef hen de mogelijkheid om na goed, zorgvuldig laboratoriumonderzoek deze muggen los te laten. Voorzichtigheid is verstandig, maar elke dag wachten met de zelfmoordmug betekent met zekerheid meer dan duizend doden.