Het stadhuis in Eindhoven.
Volledig scherm
Het stadhuis in Eindhoven. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Opinie - Gemeentelijke organisatie Eindhoven is al jaren ziek

OPINIE - Kees Verhoef is oud-medewerker van de gemeente Eindhoven. Hij doet een boekje open over de financiën van de gemeente.

Met de komst van een nieuwe burgemeester en gemeentesecretaris in Eindhoven was bij velen de hoop dat de knop na vijf jaar reorganisatie omgezet zou worden. De door de gemeentesecretaris in de raadscommissie geleverde presentatie van zijn bevindingen heb ik gelegd naast de presentatie van de interim-gemeentesecretaris uit 2006. Pijnlijk, in tien jaar blijkt niet echt iets ten goede te zijn veranderd.

Aan de hand van enkele zaken wil ik een verhelderend beeld geven van wat gaande is. In de Jaarrekening 2015 wordt veel ophef gemaakt over de gerealiseerde bezuinigingen van 12 miljoen euro op personeelslasten. Geen verband wordt gelegd met de kosten van inhuur (tussen 29 en 34 miljoen) en meer dan honderd boventalligen, hetgeen betekent dat de personeelslasten 39 tot 44 miljoen extra waren.

Reorganisatie
Waarom krijgen raadsleden deze cijfers niet te zien? Hebben zij in beeld dat de reorganisatie al ongeveer 100 miljoen heeft gekost? Wordt de raad wel in de gelegenheid gesteld om zijn controlerende functie uit te voeren?

De afgelopen vijf jaar is de kwaliteit van het ambtelijk apparaat sterk achteruitgegaan. Dit komt door de selectie van leidinggevenden - vaak van buiten - op de competentie 'blind volgen van de directieraad'. Goede leidinggevenden zijn aan de kant gezet, omdat ze opbouwend kritisch waren.

De werkdruk is zo hoog dat medewerkers bij bosjes ziek uitvallen. Het ziekteverzuim is ruim boven de landelijke norm. Enkele sectoren hebben een ziekteverzuim van bijna 10 procent, een afdeling in Sociaal Domein zelfs boven de 10 procent. P&O, dat toch het voorbeeld zou moeten geven, komt op bijna 9 procent.

Selectieprocedure
Om de formatie te verminderen werd een selectieprocedure gekozen op basis van assessments. Hiervan zei de rechter op 8 maart 2016 dat die indruist tegen de normale sollicitatieprocedures. De gemeente liet geleverde prestaties, beoordelingen, nieuwe opleidingen, ervaringen etc. geheel buiten beschouwing. Staande de rechtszaak bood de gemeente een overtollig verklaarde ambtenaar werk aan tot zijn pensionering.

Vertrouwen in de directieraad is er niet onder medewerkers. Op veel plaatsen is sprake van een angstcultuur. Kritiek durven veel medewerkers niet te leveren, bang voor het kaltstellen van hun carrière.

Op dit moment dreigen vijftig personen te worden ontslagen, omdat de gemeente geen functie voor hen heeft. Zij hebben gewoon geen echte kans gekregen. Velen werden bij voorbaat ongeschikt verklaard ondanks goede beoordelingen. De directeur P&O heeft niet zijn verantwoordelijkheden gepakt en gezegd dat deze boventalligen op de plaatsen van de inhuur konden worden gezet met enige bijscholing.

De organisatie kan weer gezond worden gemaakt door:

1. De angstcultuur omzetten in een cultuur van vertrouwen, waarin opbouwend kritische medewerkers worden gewaardeerd.

2. Dusdanige voorwaarden te scheppen dat medewerkers weer plezier in hun werk krijgen.

3. De vijftig op plekken van inhuurkrachten te plaatsen.

4. De formatie objectief te bepalen aan de hand van de taken die de gemeente uitvoert.

5. De extra formatie die uit dat onderzoek komt te bezetten met de vele inhuurkrachten die al jaren op 'knipperlicht-basis' in dienst zijn.

6. Vanuit de eigen organisatie leidinggevenden te 'kweken'.