article
1.6431851
OPINIE - Kees Lütkemeijer woont in Helmond. Als leraar geschiedenis, aardrijkskunde en maatschappijleer stond hij onder meer in Eindhoven en Veldhoven voor de klas. Hij is actief in de Helmondse PvdA en onder meer mede-oprichter van de Stichting Middengebied. Hij is de auteur van dit opinie artikel.
Opinie - 'Helmond en Eindhoven samen? Dat nooit!' (poll)
OPINIE - Kees Lütkemeijer woont in Helmond. Als leraar geschiedenis, aardrijkskunde en maatschappijleer stond hij onder meer in Eindhoven en Veldhoven voor de klas. Hij is actief in de Helmondse PvdA en onder meer mede-oprichter van de Stichting Middengebied. Hij is de auteur van dit opinie artikel.
http://www.ed.nl/mening/opinie-helmond-en-eindhoven-samen-dat-nooit-poll-1.6431851
2016-09-23T08:00:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6431852.1474615478!image/image-6431852.JPG
Helmond,Eindhoven,Opinieartikel,hermes
Mening
Home / Mening / Opinie - 'Helmond en Eindhoven samen? Dat nooit!' (poll)

Opinie - 'Helmond en Eindhoven samen? Dat nooit!' (poll)

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Brandevoort is uitdrukkelijk gepositioneerd als dorp apart tussen Eindhoven en Helmond in. foto Ronald Otter
    OPINIE - Kees Lütkemeijer woont in Helmond. Als leraar geschiedenis, aardrijkskunde en maatschappijleer stond hij onder meer in Eindhoven en Veldhoven voor de klas. Hij is actief in de Helmondse PvdA en onder meer mede-oprichter van de Stichting Middengebied. Hij is de auteur van dit opinie artikel.

    Door jarenlang gesteggel is dit deel van Brabant goeddeels beroofd van het plattelandskarakter dat men driekwart eeuw probeerde te bewaren. De verstedelijking vraagt om bijbehorende bestuursvormen. Direct na de oorlog was duidelijk dat het zeer kinderrijke Brabant een probleemprovincie dreigde te worden qua werkgelegenheid en huisvesting. Het katholieke establishment onder leiding van Jan de Quay, commissaris van de koningin, voorzag dat de oude Brabantse normen en waarden groot gevaar liepen bij de aanstaande onontkoombare overgang in Brabant van een boerensamenleving van dat moment naar een industriële samenleving in de toekomst. Daarom werd in 1947 een zware commissie ingesteld van katholieke prominenten om een Welvaartsplan Noord-Brabant samen te stellen dat in 1949 als wetsvoorstel in Den Haag werd gepresenteerd.

    Welvaartsplan
    Door de uitvoering van dit Welvaartsplan moest de overal ter wereld op gang gezette trek naar de gevaarlijke stad hier in Brabant een halt worden toegeroepen. Boerendochters moesten zich vooral in dienstbare beroepen blijven voorbereiden op het huwelijk en eenmaal getrouwd aan het aanrecht en bij de kindertjes blijven. Al die boerenzoons konden niet allemaal op de boerderij werken. Maar zij moesten natuurlijk wel in hun oude vertrouwde omgeving blijven wonen. Daarom moesten ze niet verder dan 6 kilometer van huis aan werk worden geholpen. Dit had grote gevolgen voor de ruimtelijke ordening.

    Dorpen
    Dorpen moesten zelfvoorzienend worden. De vestiging van bedrijven, middelbare scholen, culturele centra, woningbouw en zelfs van ziekenhuizen werd gedecentraliseerd. Zo moesten de gevolgen van de verfoeilijke verstedelijking worden teniet gedaan om, zoals in het rapport stond, het overzicht door pastoor, burgemeester en hoofd der school te waarborgen. Voorbeelden van deze decentralisatie zijn om Helmond heen duidelijk waarneembaar. Gemert, Asten, Deurne, Geldrop, Sint-Oedenrode, Schijndel, Veghel, Uden, Boxtel en Boxmeer zijn duidelijke voorbeelden van zulke nieuwe centra.Kleine steden als Helmond en Oss met oude industrie en met een al voor een deel door linkse opvattingen bedorven bevolking mochten geen aantrekkingskracht krijgen en dus ook niet te veel groeien. Eindhoven was door zijn vele import van andersdenkenden en intellectuelen ook niet de plaats waar je je eerzame Brabantse boerendochters en zoons aan wenste toe te vertrouwen.

    'Buitenstaanders'
    Na lang aandringen van 'buitenstaanders' als burgemeester Geukers en wethouder Hardenberg werd begin jaren zeventig in het Rapport Langman de 'verwaarlozing' van Helmond door bovenstaande politiek aan het licht gebracht met zijn eenzijdige industrie, onevenwichtige bevolkingsopbouw en grote werkloosheid. Na dit rapport werden maatregelen genomen om alsnog veelzijdiger industrie in Helmond te stimuleren door subsidiëring van bedrijfshuisvesting en om andere voorzieningen te verbeteren. Voor een deel bleken dit lapmiddelen: door de subsidiemogelijkheden werden soms minder gezonde industrieën aangetrokken en werd in Helmond bijvoorbeeld een Speelhuis gebouwd dat meer prestigieuze dan praktische waarde had. Maar de afweer tegen het stadse denken zat in de genen van menige Brabantse bestuurder. Van enige behoefte tot toenadering van de dorpen rondom ten opzichte van het rauwe, criminele Helmond en op zijn beurt van Helmond ten opzichte van het seculiere, wufte en on-Brabantse Eindhoven was weinig sprake. Helmond etaleerde zich graag als hoofdstad van de Peel, maar de omliggende, ondertussen heel zelfbewuste dorpen moesten daar niks van hebben!

    1973
    In 1973 trad het 'socialistische' kabinet Den Uyl aan, tot ergernis van velen hier in Brabant. En de voorstellen die daar uit voortkwamen werden hier beschouwd als regelrecht gevaarlijk voor de tot dan toe gevoerde Brabantse politiek. Terwijl overal elders steden bij D66-minister Hans Gruijters bedelden om groeistad te mogen worden, schrok men zich in Helmond een hoedje toen hij zijn geboortestad promoveerde tot groeistad. Toch heeft Helmond daar zeker profijt van gehad! Maar een oplossing van de 'oude' minister De Gaay Fortman in datzelfde kabinet voor de door velen als ongewenst beschouwde 'vierde bestuurslaag' werd vanuit Brabant met succes getorpedeerd.

    Provincies
    Hij stelde voor om Nederland in 24 deels nieuwe provincies te verdelen rond natuurlijke stedelijke centra of in natuurlijke stedelijke zones. Rijnmond, Twentestad en Agglomeratie Eindhoven hadden als voorlopers in dit voorgestelde omvormingsproces al hun eigen bestuur en verkiezingen. Iedereen was enthousiast. Deze samenwerkingsverbanden pasten precies in de voorstellen van de minister. Alleen Eindhoven en Helmond moesten dan wel samen. En dáár lag het probleem. Met name vanuit het oude Brabantse en Helmondse establishment werd met de actiegroep 'Brabant Één' gefulmineerd tegen de voorgestelde vier nieuwe provincies waarin Brabant verdeeld zou worden. 'Helmond en Eindhoven samen? Dat nooit!' viel van verschillende kanten te horen. Volgende kabinetten lieten de voornemens graag varen. 'De bezwaren vanuit het land waren onoverkomelijk'. En tot op de dag van vandaag is er wat dat betreft geen nieuw licht aan de horizon. Met alle gevolgen van dien!

    Woon-werkverkeer
    Overal in het wereld ging verstedelijking samen met suburbanisatie. De kwalijkste gevolgen waren veel te veel woon-werkverkeer, te eenzijdige bevolkingsopbouw en 'verpropping' van het platteland. Met name in Nederland werd in de verschillende Nota's Ruimtelijke Ordening getracht het dicht groeien van het platteland tegen te gaan. In Brabant was gezien het voorgaande het kwaad echter al geschied: dorpen waren door bewust beleid al kleine steden geworden en de kleine steden waren mede daardoor kleine steden gebleven. Zelfs ondanks de stimulansen uit de groeistadperiode kreeg Helmond zo te weinig kans zich te ontwikkelen tot centrumstad.

    Nieuwbouw
    Om tegen de trend van een steeds grotere verdichting van het platteland in te gaan werd begin jaren negentig een extra hoofdstuk toegevoegd aan de 4e Nota Ruimtelijke Ordening. Deze VINEX-notitie bevatte hele specifieke maatregelen binnen de steden: inbreiding en renovatie in en van bestaande wijken. Daarnaast en daarna waar nodig compacte nieuwbouw direct tegen de bestaande stad aan naar vaste door het rijk aan te wijzen aantallen en volgens strikte regels wat betreft automobiliteit, dichtheden, openbaar vervoer enzovoorts. Natuurlijk moesten met name de provincies er op toezien dat verdere groei van de dorpen dit proces niet zou verstoren. Helmond pakte de handschoen voortvarend op. Van de door het rijk toegewezen kleine 3.000 woningen werden er in Brandevoort meteen 6.000 gemaakt. Van fasering wilde men niet weten. Alle gronden werden opgekocht, de infrastructuur aangelegd, maar de 6.000 worden nooit gehaald. Ook de inbreiding liet op zich wachten: in de stad kwamen er alleen maar steeds meer gaten bij. En de dorpen bleven met toestemming van de provincie maar doorbouwen. Tegen de VINEX-regels in is Brandevoort uitdrukkelijk gepositioneerd als dorp apart tussen Eindhoven en Helmond in. Brandevoort is zo meer op Eindhoven en nauwelijks op Helmond gericht. Versterking van Helmond als stad en zeker als centrumgemeente wordt zo al jaren gefrustreerd. Door de grote autodichtheid is ook het woon-werkverkeer eerder vergroot dan verkleind.

    Samenwerking
    Door de onvoldoende samenwerking krijgen Eindhoven, Helmond en de omliggende gemeenten hun bouwlocaties nooit vol. Dus overal lege gaten ten koste van landschap en natuur. Kortom, de kwalijke gevolgen van de suburbanisatie rond Helmond en Eindhoven zijn groter dan men ooit gedacht had. Naast de enorme kapitaalvernietiging door het jarenlange gesteggel is dit deel van Brabant voor het grootste deel beroofd van het plattelandskarakter dat men al driekwart eeuw probeerde te bewaren! Wordt het niet tijd dat ook hier in Brabant afscheid wordt genomen van het romantiserende denken uit het verleden dat zoveel kwaad heeft gedaan en wordt ingezien dat de verstedelijkte samenleving die we allang zijn wordt voorzien van bijbehorende transparante en democratische bestuursvormen?

    Uw mening

    Eindhoven en Helmond kunnen best samengevoegd worden

    Lees hier meer over het onderwerp

    Toon resultaten
    Volgende artikel: Afbeelding Beste Lezer - Journalistiek is geen statistiek en het maken van een krant is geen exacte wetenschap