article
1.6629655
OPINIE - Dit artikel is geschreven door Harry Raap uit Veldhoven. Hij is gezondheidspsycholoog en studeerde ook kerkgeschiedenis.
Opinie - Het leven is pas voltooid na de dood
OPINIE - Dit artikel is geschreven door Harry Raap uit Veldhoven. Hij is gezondheidspsycholoog en studeerde ook kerkgeschiedenis.
http://www.ed.nl/mening/opinie-het-leven-is-pas-voltooid-na-de-dood-1.6629655
2016-11-10T09:30:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6629656.1478767361!image/image-6629656.JPG
Veldhoven,Opinieartikel,Levensbeschouwing,Euthanasie,hermes
Mening
Home / Mening / Opinie - Het leven is pas voltooid na de dood

Opinie - Het leven is pas voltooid na de dood

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Een commissie van wijzen schreef een advies over 'Voltooid leven' voor de regering. foto Koen van Weel/ANP
    OPINIE - Dit artikel is geschreven door Harry Raap uit Veldhoven. Hij is gezondheidspsycholoog en studeerde ook kerkgeschiedenis.

    Nadere wetgeving lijkt de problemen ingewikkelder te maken met nog meer onverkwikkelijke casuïstiek.

    Voltooid
    Met de uitdrukking voltooid leven is iets merkwaardigs aan de hand. Een brug is pas voltooid als de beide oevers met elkaar verbonden zijn. Het leven kan vergeleken worden met een kunstwerk. Een kunststuk is pas voltooid als de finale of het slothoofdstuk tot stand is gekomen, anders heet het een unvollendetes Werk, een onvoltooide.

    Als sterven bij het leven hoort, is een leven pas voltooid als men gestorven is. Niet eerder. De uitdrukking suggereert een situatie, die er niet is. In het gewone spraakgebruik bedoelt men hier natuurlijk mee dat mensen aangeven dat het voor hen genoeg is geweest of dat zij niet verder willen leven, het wel welletjes vinden. Vragend naar de criteria hiervoor komt men uiteindelijk uit bij de vraag of men het leven als zinvol ervaart. Ouderen - wat heet oud? - en mensen die steeds afhankelijker worden door hun beperkingen kijken uiteraard anders naar de toekomst, maar het antwoord op de zinsvraag is een opgave voor iedereen, jong of oud.

    Paradijs
    Zo lang men leeft is het leven onvoltooid. Geen leven zonder pijn, geen leven zonder verlies, geen leven zonder begrenzing, geen leven zonder oud worden. Zelden verloopt het leven in alle opzichten aangenaam en soepel. De wereld is allesbehalve een paradijs. Het leven betekent weerstand bieden aan hindernissen en belemmeringen. Geen lust zonder last. Ook hierin is ieder mens uniek en is de opgave voor iedere mens anders.

    Sommige mensen lijken voor het geluk geboren anderen voor het ongeluk. Terecht gebruikt men hier het woord lijken. Vergelijking met anderen doet in de meeste gevallen zeer, vooral een opwaartse vergelijking. Het gras bij de buren is altijd groener. Maar ook neerwaartse vergelijking is weinig troostend, want waar houdt de menselijke miserie op? Niemand is in staat het hart, de motieven en de uitdagingen van een ander te peilen, die behoren tot het geheim van het individu. Altijd zullen mensen een antwoord moeten vinden op de uitdagingen, de problemen en de moeite van het bestaan, die voor iedereen anders zijn. Economische en sociale beperkingen, genetische defecten, gebrek aan talent, onherstelbare fouten, onoverwinnelijke hebbelijkheden, ziekte, neergang en dood horen daarbij.

    De gedachte van een voltooid leven voor ouderen op basis van de angst dat men opziet tegen aftakeling, eenzaamheid of het opgeven van eigen autonomie is eigenlijk een vlucht of noem het een gebrek aan levensmoed, zoals het existentialisme dat ziet. Men voelt zich overbodig, nutteloos en niet geaccepteerd.

    Toebedeeld
    Ja, werpt men dan op, niemand heeft mij gevraagd of ik geboren wilde worden. Niemand vroeg mijn toestemming. Een onzinnige gedachte. Het leven is mij toebedeeld. Iedereen kan veel van zich zelf beweren, maar toch niet dat hij geboren moest worden.

    Het is de ervaring dat het bestaan, het concrete leven met zijn mooie kanten en heelheid, in zijn geschonden staat of halfheid, geschonken is of toebedeeld. De Franse filosoof Jean-Paul Sartre zou zeggen "de mens is veroordeeld tot leven". De Duitse filosoof Martin Heidegger spreekt van Geworfen Sein (je wordt in het leven gegooid). Gelovigen zeggen geroepen tot vrijheid door de mysterieuze grond van al het zijn en leven, uitgedrukt met het klassieke woord 'genade'. Ouders schenken elkaar en het kind een nieuw leven. Het leven is gave en opgave.

    Van de geboorte af staat ieder leven ook in het teken van de dood. De tijd haalt iedereen in. Waarom zou de vrees voor een uitzichtloze toekomst alleen voor ouderen bepalend moeten zijn? Elk leeftijdscriterium is dan volkomen willekeurig. Op grond waarvan zou men mensen die het absoluut niet meer zien zitten voorhouden dat het leven kostbaar is en dat ze moeten doorzetten, terwijl het voor hen zelf duidelijk is dat het beter is niet te leven?

    Tegenstrijdig
    Geen leven zonder neergang. Kiezen voor de dood uit vrees voor aftakeling en hulpbehoevendheid lijkt daarom in zekere mate een tegenstrijdigheid. Het idee van een voltooid leven zonder fysische en psychologische beperkingen laat zich ook bijna niet denken. Alles in de mens, als lichaams-subject of als een geestelijke en lichamelijke eenheid, manifesteert zich ook fysisch (tegenwoordig benadrukt men vooral de neurologie van de hersenen) en psychisch, zoals ook het schrijven van een tekst tot stand komt op basis van de hersenen en de bewegingen van vingers op het toetsenbord.

    De huidige wetgeving aangaande een ondraaglijke en uitzichtloos psychisch en geestelijk lijden biedt daarom mijn inziens voldoende ruimte om het levenseinde dichterbij te brengen in voorkomende gevallen. In specifieke gevallen moet men inderdaad constateren dat geen hulp meer geboden kan worden en mensen niet geactiveerd kunnen worden tot zelfacceptatie of dat het verder rekken van het leven zinloos is. Nadere wetgeving lijkt de problemen ingewikkelder te maken met nog meer onverkwikkelijke casuïstiek.