Inwoners van Son en Breugel protesteerden al eerder tegen herindeling.
Volledig scherm
Inwoners van Son en Breugel protesteerden al eerder tegen herindeling. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Opinie - Jorritsma vergeet menselijke maat

OPINIE - De auteur van het artikel, Ton Dijkmans, is raadslid in Cranendonck.

Het was te verwachten: uitspraken van de burgemeester van Eindhoven richting grootschalige herindeling van onze regio. In het ED van 10 januari zegt John Jorritsma zich 'te kunnen voorstellen dat de A2-gemeenten (Valkenswaard, Heeze-Leende en Cranendonck) apart samengaan'. Dat zou vier gemeenten in Zuidoost-Brabant betekenen.

Afzonderlijke gemeenten
Ik begrijp de oud-burgemeester van Cranendonck wel. Er zijn veel zaken die je beter als groter geheel kunt oppakken. Afzonderlijke gemeenten zijn te klein om de kwaliteit overeind te houden die de burgers van hun lokale overheid mogen verwachten. Er zijn veel zaken die je regionaal moet oppakken, omdat de problematiek niet ophoudt bij de gemeentegrens. En beslissen met 21 gemeenten gaat veel trager dan in een groter verband. En dan moet je ook nog een meerderheid (liefst iedereen) méé krijgen. Klopt allemaal.

Ik ben dan ook niet per se tegen opschaling. Ik zie de voordelen heus wel. Voordelen die soms overigens meer op papier bestaan dan in werkelijkheid. Juist Eindhoven laat zien dat hoe groter de gemeente is, hoe groter de problemen zijn en hoe moeilijker het is om ze op te lossen. Groter is lang niet altijd beter.

Afkeren
Als ik in Cranendonck op straat vraag of mensen hun wethouders of raadsleden kennen, valt de score vele malen hoger uit dan in Eindhoven. Daar durf ik op te wedden. Wat ik wil zeggen is: bestuurders en volksvertegenwoordigers horen dicht bij de burger te staan. We weten inmiddels dat veel burgers zich afkeren van grote instituties. Europa, landelijke overheid en provincie: ze ervaren allemaal een grote desinteresse of zelfs afkeer bij grote groepen in de samenleving. Juist de gemeentelijke overheid staat dicht bij de mensen, vooral in kleinere gemeenten. Het is ook niet raar dat kleine gemeenten veel beter scoren in opkomstpercentages bij gemeenteraadsverkiezingen dan grote. Als voorbeeld 2014: Eindhoven 44,7 procent en Cranendonck 52,1.

Het probleem is dat bestuurders (van grote gemeenten) 'groot' denken. Rob van Gijzel was er een voorbeeld van en zijn opvolger Jorritsma is dat ook. Waar deze bestuurders gemakkelijk overheen stappen, is de menselijke maat. Wat moeten mensen in een kern als Gastel met een gemeente die de hele zuidkant van onze regio omvat? Met een gemeenteraad en wethouders die ze niet kennen en die geen tijd hebben voor juist de kleine noden? Die ook van een statuur zijn die past bij een dergelijke omvang en dat bedoel ik niet per se positief.

Menselijke oplossing
Als je dit soort plannen lanceert, kom dan ook met een oplossing voor de menselijke maat. Jorritsma is commissaris van de koning geweest in Friesland, waar grootschalige herindeling heeft plaatsgevonden. Hij moet maar eens uitleggen hoe Friese gemeenten met soms tientallen kernen (Dongeradeel 29) de band tussen inwoners en overheid geregeld hebben. Wat voor invloed hebben de veertig inwoners van Waaxen nog op wat in hun omgeving gebeurt?

Totdat onze naar groot(s)heid strevende bestuurders met goede oplossingen komen voor hoe bestuur en burger dicht bij elkaar blijven, hoe burgers voldoende invloed houden op hun leefomgeving, tot die tijd verzet ik me tegen dit soort plannen.

Gemeentegrens-overschrijdende afspraken
Ben ik tegen samenwerking? Verre van dat. Op sommige gebieden kan op een veel grotere schaal worden samengewerkt. Ook heb ik er geen moeite mee gezamenlijk gemeentegrens-overschrijdende zaken op te pakken en zelfs uit te besteden. Ik ben niet voor niets een groot voorstander van de Metropoolregio Eindhoven. Ik steek niet voor niets vele uren in die club als voorzitter van de raadsledenvertegenwoordiging. Samenwerking vind ik geweldig, maar wel vanuit de autonomie van de eigen gemeente. En mét raadsbetrokkenheid, hoe dan ook vormgegeven. Dat vraagt diplomaten-bestuurders. Geen autocratisch handelen.

Nog een laatste opmerking. John Jorritsma is als burgemeester van de grootste gemeente wel de slechtste persoon om hiermee te komen. Vooroordelen worden hiermee alleen maar bevestigd. Het enige wat hij bij een groot deel van de bevolking bereikt, is hakken in het zand. Oké, hij is een Fries, maar hij heeft toch lang genoeg in deze regio rondgelopen om te weten dat zijn aanpak de weerstand alleen maar groter maakt. Foutje, John!