article
1.6524233
OPINIE - De auteur Annette Gaalman is projectleider bij Erfgoed Brabant.
Opinie - Musea beter af met samenwerking
OPINIE - De auteur Annette Gaalman is projectleider bij Erfgoed Brabant.
http://www.ed.nl/mening/opinie-musea-beter-af-met-samenwerking-1.6524233
2016-10-13T08:00:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6524234.1476344676!image/image-6524234.JPG
Eindhoven,Opinieartikel,Museum,hermes
Mening
Home / Mening / Opinie - Musea beter af met samenwerking

Opinie - Musea beter af met samenwerking

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Archieffoto Jurriaan Balke
    OPINIE - De auteur Annette Gaalman is projectleider bij Erfgoed Brabant.

    Selecteren en verzamelen hoeft een museum niet in zijn eentje te doen. Expertise delen, voorwerpen uitwisselen, praktisch samen aan de slag gaan heeft een meerwaarde voor collecties en presentaties. 'Nog nooit vertoond'. Dat was de titel van een tentoonstelling die Museum Tongerlohuys in Roosendaal enkele jaren geleden maakte. Alle voorwerpen uit het depot werden in de museumzalen geplaatst en bezoekers konden hun mening geven: wat te bewaren? En waarom? Wat bezoekers opschreven varieerde van 'Selectie is voor sukkels' tot 'Ik zou alles veilen!'

    Onderschat
    Vaak wordt heel makkelijk gezegd: we bewaren veel te veel. En dan is er weer een hausse aan artikelen waarin gesteld wordt dat de depots van de musea veel te vol liggen. Daar mag weleens een ander geluid tegenover staan. Een van de mooie en belangrijke taken van musea, namelijk die van het selecteren en verzamelen, wordt vaak onderschat. Zeker als het alledaagse gebruiksvoorwerpen betreft.

    Een werk van Rembrandt verwerven is in financieel opzicht geen sinecure, maar kost qua selectie niet zoveel hoofdbrekens. Voorwerpen selecteren over bijvoorbeeld Brabant in de jaren zestig, is een heel ander verhaal. Welke voorwerpen te kiezen uit de grote hoeveelheid die er nog is? Dan gaat het om de kunst van het weglaten.

    In dit licht bezien is het niet zo vreemd dat depots vol liggen, zeker niet als we ook nog bedenken dat wat we bewaren maar een fractie is van wat we allemaal weggooien.

    Betekenis
    Musea zijn dagelijks met deze keuzes bezig, het hoort bij het vak. En het is nooit klaar. We herkennen allemaal dat we op zolder dingen vinden waar onze ouders waarde aan hechtten, maar waar wij nu de betekenis niet meer van zien. Elke tijd maakt weer eigen keuzes in de verhalen die we willen doorvertellen en de voorwerpen die daarbij horen.

    Zeker in streekmusea en lokale historische musea worden die keuzes meestal gemaakt door vrijwilligers die met grote passie in die musea werken. Zij krijgen zeer regelmatig voorwerpen van plaatsgenoten aangeboden, bijvoorbeeld na het overlijden van een grootouder. Men wil die voorwerpen zelf niet meer hebben, maar vindt ze toch het bewaren waard, en dus klopt men aan bij het plaatselijke museum. Aan de vrijwilligers in deze musea dus de lastige taak om hier keuzes in te maken, en goed te bedenken: welk verhaal willen we precies vertellen over onze streek of plaats, en met welke voorwerpen willen en kunnen we dat doen?

    Boeiend
    Scherpe keuzes: dat is heel belangrijk. Want van alles bewaren, zonder duidelijke context, maakt dat voorwerpen verworden tot stille getuigen van een niet meer begrepen verleden. Dat past niet bij de rol van musea. We hebben in Brabant mooie voorbeelden van musea, waar die scherpe keuzes gemaakt zijn en waar in tentoonstellingen en activiteiten de link tussen heden en verleden gelegd wordt. Natuurlijk vind je dat terug in de grotere, professionele musea, maar zeker ook in kleinere, door vooral vrijwilligers gerunde instellingen, die het verhaal van een regio vertellen. Als voorbeelden noem ik graag De Looierij in Dongen, Kempenmuseum De Acht Zaligheden in Eersel en de Meierijsche Museumboerderij in Heeswijk-Dinther. Musea als deze - alle Geregistreerde Musea - hebben welbewuste keuzes gemaakt in hun verzamelbeleid en kennen de betekenis van de voorwerpen. Zij weten bezoekers echt te boeien, spelen een waardevolle rol in het onderwijs en dragen vaak ook met speciale projecten bij aan het welzijn van ouderen. Kortom: maken echt de verbinding tussen nu en toen.

    Maar eigenlijk is het niet zo handig als elk museum dat voortdurende proces van selectie helemaal in zijn eentje onderneemt. Het is veel fijner om dat in samenwerking te doen met collega's uit andere musea: je leert van elkaar en je bekijkt de collecties in samenhang met elkaar. Dat is een beweging die nu sterk leeft in Nederland, en ook daarbuiten.

    Eigenheid
    De musea in de Baronie van Breda, met collecties die over de eigen streek of plaats gaan, hebben de handen ineen geslagen om te bekijken hoe ze aan die samenwerking rondom collecties inhoud kunnen geven. Streeknetwerk LandStad De Baronie en Erfgoed Brabant ondersteunen dat proces. Hetzelfde doet een aantal musea met cultuurhistorische collecties in Eindhoven en omgeving. Expertise delen, voorwerpen uitwisselen, praktisch samen aan de slag gaan. Zonder de eigenheid te verliezen. Maar juist met meerwaarde voor collecties en presentaties.

    Ik hoop van harte dat die samenwerking het proces van selectie een nieuwe dimensie geeft en dat meer voorwerpen vaker uit de depots komen om van betekenis te zijn voor de mensen van nu. Daar gaat het uiteindelijk om.

    Meer informatie over de netwerken van streekmusea in Brabant is te vinden op deze website.