Volledig scherm
© EPA

Opinie - Politici, blijf altijd jezelf

OPINIE - De auteur Jan van den Heuvel uit Helmond is oud-schooldirecteur en oud-wethouder voor D66.

Met de verkiezingen voor de deur horen en lezen we in talkshows, dagbladen, tijdschriften en op social media meningen over politiek en politici. Politici worden verantwoordelijk gesteld voor de onrustige maatschappelijke tijden. Ze worden als onbetrouwbaar neergezet, vooral omdat ze zaken beloven die ze niet waarmaken. De conclusies van burgers zijn doorgaans niet mals: politici vertegenwoordigen het volk niet meer, ze zijn zakkenvullers en bij uitstek verantwoordelijk voor de huidige tweespalt in onze maatschappij. En zij zijn bij uitstek de oorzaak van de polarisering en verrechtsing van onze samenleving.

Eigen verantwoordelijkheid
Opvallend is dat politici geen antwoord hebben op deze aantijgingen. Enerzijds omdat er allerlei verschillende politici zijn die allemaal verschillende redenen hadden en hebben om in de politiek te gaan. Anderzijds omdat een politicus weet dat genuanceerde uitspraken doorgaans weinig stemmen opleveren. Dus kiest hij voor stevige uitspraken die aandacht krijgen in de media. De burger ziet politici worstelen, waardoor juist dat negatieve beeld versterkt wordt. Maar is 'de politicus' wel zo gemakkelijk alleen verantwoordelijk te stellen voor deze polariserende en onbestendige, onrustige maatschappelijke periode? Moeten we niet ook onszelf aanspreken op onze eigen verantwoordelijkheid?

Social media
Sinds de komst van social media is onze maatschappij ingrijpend veranderd. We reageren anders op ontwikkelingen, feiten of meningen. Wie vroeger wilde reageren op een artikel in een krant moest een brief schrijven, een adres opzoeken, de brief in een envelop stoppen, een postzegel erop plakken en tenslotte de brief op de brievenbus doen. Je had talloze momenten waarop je kon beslissen er toch maar van af te zien. Nu stuurt men in enkele tientallen seconden via Facebook, Twitter of Instagram een mening de hele maatschappij in of reageert men (met of zonder zijn eigen echte naam eronder) in no time online 'spontaan'. Ik ben niet negatief over onze mogelijkheden om via social media te communiceren. Integendeel, ik maak er graag gebruik van. Maar dat ontslaat me niet van de verantwoordelijkheid voor wat ik zeg of schrijf.

Een politicus doet het nooit goed voor iedereen. Dat kan gewoon niet. Een politicus moet zijn land, stad of dorp verstandig besturen, rekening houdend met allerlei verschillen in 'zijn' maatschappij. In de Nederlandse politiek moet men compromissen sluiten met politieke 'vijanden'. Waar de ene burger een weg midden door het dorp wil, wil de andere dit juist niet. De keuze is uiteindelijk aan de politicus. En welke beslissing hij ook neemt, hij zal nooit voor 100 procent door de bevolking worden gesteund.

Een politicus moet leren geen loze beloften te doen en eerlijk te zeggen dat hij geen garanties kan geven. Als serieuze politicus zou hij moeten zeggen wie hij is en waar hij voor staat en hij zou verder zijn stinkende best moeten doen. Na vier jaar hoort hij van de kiezer wel of hij opnieuw beloond wordt met diens vertrouwen.

Opvoeding
Dit geldt toch ook voor ons als volwassenen. Ouders moeten kinderen opvoeden in een moeilijke tijd. En daarbij maken zij fouten of doen ze beloften die zij niet altijd (kunnen) nakomen. Niets menselijks is ons vreemd. Toch moeten we onze kinderen duidelijkheid bieden, kaders en grenzen aangeven, hen voorhouden dat niet alles haalbaar is in het leven en dat je teleurstellingen zult tegenkomen. En dat is niet erg, want ook van verliezen kun je leren. We moeten onze kinderen en jongvolwassenen leren - desondanks - vertrouwen te hebben in onze maatschappij, die niet ideaal is. We moeten onze kinderen leren respect en begrip te hebben voor anderen, vooral voor mensen die zich inzetten voor de maatschappij. En we moeten ze leren dat daarbij geen racistische taal of scheldkanonnades op social media hoort.

Ik geef graag een advies aan alle kandidaten voor de komende Tweede Kamer- en gemeenteraadsverkiezingen: blijf gewoon jezelf, altijd, ook in verkiezingstijd.