article
1.6095849
OPINIE - De auteur Wilma Berkhout uit Helmond is oud-inspecteur en leidinggevende van de Belastingdienst.
Opinie - Rek is eruit bij de Belastingdienst
OPINIE - De auteur Wilma Berkhout uit Helmond is oud-inspecteur en leidinggevende van de Belastingdienst.
http://www.ed.nl/mening/opinie-rek-is-eruit-bij-de-belastingdienst-1.6095849
2016-06-10T07:52:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.6095850.1465543853!image/image-6095850.JPG
Helmond,Belasting,Opinieartikel,hermes
Mening
Home / Mening / Opinie - Rek is eruit bij de Belastingdienst

Opinie - Rek is eruit bij de Belastingdienst

Foto's
1
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Medewerkers van de Belastingdienst worden geconfronteert met de ene reorganisatie na de andere. Foto Dijkstra/Cor Salverius
    OPINIE - De auteur Wilma Berkhout uit Helmond is oud-inspecteur en leidinggevende van de Belastingdienst.

    Doordat duidelijke keuzes weer uit de weg zijn gegaan en een vrijwillige vertrekregeling is afgesproken met de vakbonden melden zich de verkeerde medewerkers voor vertrek en dreigt een leegloop. De Belastingdienst wil 5.000 mensen kwijt. Bij de zoveelste reorganisatie worden lager betaalde administratieve banen overbodig. Ze worden vervangen door (nog meer) automatisering en analisten die kunnen stoeien met big data.

    De 5.000 overbodige medewerkers worden omgeschoold en begeleid naar een baan elders, of ze mogen vertrekken met een jaarsalaris op zak. Met de vakbonden is kennelijk afgesproken dat het laatste vrijwillig is. En natuurlijk, zoals zo vaak in overheidsland moet iedereen gelijk behandeld worden. Dus de vertrekregeling staat voor iedereen open.

    Werkloos
    Maar wat blijkt nu? Niet de beoogde doelgroep wil er gebruik van maken. Ik vermoed dat zij het niet zo zien zitten om werkloos te worden en in een poel van 600.000 lotgenoten te belanden. Ze kunnen het ook niet betalen, zelfs niet met een extra jaarsalaris op zak. Ook bij de belastingdienst is een dergelijk baan geen vetpot.

    Degene die de dienst niet wil zien vertrekken, zeg maar de wat oudere (dus ervaren) accountants- , inspecteur-, en ontvangers-achtigen – die doen allemaal aan de core business, het toezicht – en hun leidinggevenden staan in de rij om gebruik te maken van de regeling en hun biezen te pakken. In zodanige aantallen dat problemen dreigen te ontstaan bij de 'kurk' waar de BV Nederland op drijft. Zoals Chris Paulussen gisteren in het Commentaar (ED 2 juni) al opmerkte: 'Kennelijk hebben zij er geen plezier meer in. Dat zou voor elke werkgever een reden tot zorg moeten zijn'. Inderdaad.

    Loyaliteit
    Als (tot voor zes jaar) belastinginspecteur en leidinggevende weet ik dat belangrijke drijfveren van de professionals op de werkvloer trots op het werk en bovenal loyaliteit aan de organisatie zijn. Die eigenschappen zij echter jarenlang zeer zwaar op de proef gesteld en er is reorganisatie op reorganisatie gestapeld. De rek lijkt er uit en daarmee ook die, oh zo, belangrijke trots en loyaliteit. Dus de dienst loopt letterlijk bijna in een keer leeg.

    Een batterij jonge data-analisten en jonge nieuwe professionals in het toezicht gaat dat niet meteen oplossen zonder de wezenlijke bijdrage van ervaring, expertise en kennis van de ouderen. Fingerspitzengefühl heb je niet in één keer.

    Dat analyse en selectie niet meer kunnen zonder noodzakelijk ondersteuning van informatietechnologie (IT) staat buiten kijf. In de jaren negentig werd in mijn ogen goed en vooruitstrevend geëxperimenteerd met selectiesystemen. Door de massa gegevens is dat onontbeerlijk. Door er goed mee om te gaan heb je voor het meer arbeidsintensieve werk van vergelijken geen mensen meer nodig. Dat kunnen geautomatiseerde systemen tegenwoordig prima. Maar dan heb je die professionals nog wel nodig. Want mensen kunnen dingen die machines niet kunnen. Ik moet nog zien dat de robots dit vervangen. Algoritmes hebben de crisis van 2008 veroorzaakt, weet u nog? En IT-bedrijven zien overheden ook als melkkoeien. Geloof niet alles. Enfin, wetenschappelijk bewijs toont aan dat intuïtie nodig blijft. Maar dat moet dus wel worden opgebouwd.

    Koekjesfabriek
    De belastingdienst is een 'koekjesfabriek', zei een directeur-generaal eens. Als de professionals zich zorgen maakten om het 'weglekken' van belastinggeld, omdat buiten de gehaalde 'targets' (aantallen en zo), het fingerspitzengefühl zei dat er een boel niet klopte, dan werd dat afgedaan als 'bedrijfsrisico'. Hoe niet-gelijk hadden die managers.

    Vooruitstrevende managementstijlen en cultuurveranderingen, die van leidinggevenden vragen dat zij zich totaal anders opstellen dan de 'controlemodus' (vinkjes en 'harde' getallen) werden helaas – in mijn ogen – niet doorgezet.

    De onzekere 'controle-managers' durfden het niet aan om zichzelf te laten zien. Want wat soft lijkt, is hard en lastig. Je moet met de billen bloot voor wat je waard bent. En wat hard lijkt is soft. Want je kruipt angstig weg achter de cijfers en durft een ander niet op zijn verantwoordelijkheid aan te spreken. Want dát was nodig.

    De vertrekregeling geldt voor iedereen. Weer wordt de verantwoordelijkheid voor een expliciete keuze door de leiding uit de weg gegaan.

    Te laat, de rek is er uit. De Belastingdienst loopt letterlijk leeg en als de politiek daar alsnog een stokje voor steekt toch minstens mentaal.