Vanwege de grote externe druk om te bezuinigen zal de Tweede Kamer deze 'overheveling' waarschijnlijk niet controversieel verklaren en dus niet doorschuiven naar de verkiezingen. De gevolgen hiervan zouden desastreus zijn voor honderdduizend kwetsbare kinderen en jongeren, hun ouders en de samenleving.

In haar brief aan de Kamer, 'Geen kind buiten spel', stelt staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten voor om de gemeenten te belasten met de oprichting van centrale 'loketten' voor alles wat met jeugdgezondheidszorg te maken heeft. Door iedereen langs zo'n loket te sturen hoopt ze dat 'het beroep op de 'tweede lijn' zal verminderen' en dat kinderen met problemen vooral worden geholpen door opvoedingsondersteuning. Dit zou een manier zijn om de bestaande problemen rond Jeugdzorg op te lossen en fors te bezuinigen.

De staatssecretaris heeft deze verstrekkende operatie het afgelopen jaar voorbereid door te roepen dat kinderen te vaak en te snel met medicijnen worden behandeld, terwijl problemen als ADHD ook door een goed gesprek zouden zijn op te lossen. De behandeling van kinderen door kinderpsychiaters zal niet langer vergoed worden door de zorgverzekeraars. Gemeenten zullen dus moeten beslissen of ze kinderen doorsluizen naar een kinderpsychiater of naar goedkopere vormen van zorg. Ouders met lage inkomens kunnen zich niet permitteren om de kinderpsychiater te betalen en worden overgeleverd aan de zorg die de gemeente wenst te bieden.

Het plan van Veldhuijzen van Zanten is om verschillende redenen problematisch. Ten eerste staat buiten kijf dat veel kinderen en jongeren meer gebaat zijn bij een combinatie van medicijnen en adequate psychosociale begeleiding dan bij de vormen van zorg die de staatssecretaris op het oog heeft. Ten tweede lopen kinderen en jongeren die niet (tijdig) een juiste kinderpsychiatrische diagnose en behandeling krijgen een groot risico dat ze hun school of opleiding niet afmaken, werkloos worden, verslaafd raken, of in de criminaliteit belanden. Wanneer ze als volwassene alsnog behandeld worden voor hun psychiatrische problemen, is de kans op herstel beduidend kleiner. Dit alles kost de samenleving uiteindelijk veel meer geld dan het huidige systeem. De voorgespiegelde bezuinigingen zullen dus een illusie blijken te zijn. Ten derde zal het verdwijnen van de kinderpsychiatrie uit de zorgverzekering onherroepelijk tot een tweedeling in de zorg leiden.

Ten vierde staat het idee om gemeenten verantwoordelijk te maken voor kinderpsychiatrische zorg haaks op internationale ontwikkelingen, die er op gericht zijn om het wetenschappelijk onderzoek naar kinderpsychiatrische aandoeningen te integreren met de praktijk van diagnostiek en behandeling. Dankzij dit onderzoek kunnen een aandoeningen in de nabije toekomst sneller en efficiënter worden behandeld. Zorgverzekeraars kunnen dit proces beter ondersteunen dan een wirwar aan gemeentelijke instanties. Gezien de bestaande praktijk valt niet te verwachten dat instanties als Jeugdzorg, Jeugd en Gezin, pleegzorg, justitiële zorg en AMK door het plan van Veldhuijzen van Zanten opeens in harmonie met elkaar gaan samenwerken. De begeleiding die zij bieden mag 'dicht bij de burger' staan, maar kinderen die lijden aan ADHD, autismespectrumstoornissen, angst, depressies of gedragsproblemen zullen niet langer de deskundige diagnose en behandeling krijgen die tot nu toe de norm is geweest. We mogen dit niet laten gebeuren.

-

Karel Wieme is kinder- en jeugdpsychiater