'Sms'en goed voor taal jeugd'

Auteur: door Koos van Wees |   donderdag 16 februari 2012 | 06:45

Tekstgrootte tekst verkleinentekst vergroten
Foto: GPD

Foto: GPD

Het is fascinerend om te zien hoe creatief scholieren omgaan met het Nederlands. Door allerlei variëteiten blijft de taal een levend iets, zegt Hans Bennis van het Meertens Instituut. Leerlingen hebben juist baat bij Wordfeud, Twitter en sms'jes, meent hij.

Dat is beter dan te blijven hameren op 'foutloos Nederlands'. Dat opmerkelijke standpunt komt van hoogleraar taalvariatie en directeur van het Meertens Instituut Hans Bennis en staat in de nieuwste editie van het blad Onze Taal.

Hoe stelt u zich dat voor, leerlingen in de klas die Wordfeuden? Is dat niet erg onrustig?

"Daar ben ik niet deskundig in. Wel weet ik dat Wordfeud bijdraagt aan de taalverwerving. Het is als een soort dictee. Je vult een woord in en je krijgt onmiddellijk te zien of je het goed hebt geschreven. Je zou daar nog veel meer mee kunnen spelen. Laat een ontwikkelbedrijf versies ontwikkelen voor verschillende niveaus, of met alleen lange woorden. Door leerlingen ermee te laten spelen ontdekken ze dat taal leuk is en niet alleen iets wat moet."

U heeft zich verdiept in het gebruik van afkortingen en in sms'en en twitter.

"Ja. Dat is taal die ik aanduid als Korterlands, ontstaan doordat alles in 160 of 140 tekens gezegd moet worden. Ik heb onderzocht hoe dat gebeurt. Mijn stelling is dat die verkortingen op een systeem zijn gebaseerd. Het is creatief omgaan met taal, waarbij als vanzelf regels ontstaan. Het gaat er niet om of het taalkundig correct is, maar dat er allerlei variëteiten worden gecreëerd. Dat houdt een taal levend."

Leidt het niet tot een verkeerd gebruik van het Nederlands als je het nodig hebt, zoals in een sollicitatiebrief?

"Dat is een veronderstelling. Je ziet vaak dat mensen dat goed kunnen scheiden. Wie thuis Limburgs praat, beheerst het Nederlands meestal toch erg goed. Er bestaat ook onderzoek waaruit blijkt dat mensen die twee talen goed beheersen, makkelijker een derde verwerven. Er is dus meer dan één taal."

"Overigens ben ik persoonlijk van mening dat alle taalregels beter afgeschaft kunnen worden. Is het noodzakelijk om hele generaties te laten lijden onder iets wat eind achttiende-, begin negentiende eeuw door wat oudere heren is bedacht? Ik heb daar mijn reserves bij."

U wilt af van de dogma's.

"Taal is een levend organisme. Als wetenschapper is het fascinerend om te zien hoe dat zich ontwikkelt. Als je zegt 'zo moet het en niet anders', dan is het alleen maar saai. Dat vinden leerlingen ook. Door ze met sms, Twitter en Wordfeud te laten werken ontstaat er fascinatie. En als ze de regels van het Korterlands doorzien, dan komt het spellen bij een sollicitatiebrief vanzelf wel."


© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
 
Reacties
laatste eerstSorteer reacties
Ik zie een paar dingen door elkaar lopen. Aan de ene kant is het zeker waar dat leerlingen - ofwel mensen in het algemeen - heel goed het onderscheid kunnen maken tussen 'taal die bedoeld is voor zakelijk gebruik' en 'taal die men gebruikt onder vrienden'. Dat is zeker zo en dat zal altijd wel zo blijven (dat hoop ik althans).
Dan is her Wordfeud. Heel leuk hoor, wat die meneer zegt, maar is hij zich ervan bewust dat er apps zijn die mensen helpen om zo lang mogelijke woorden te maken? Die dus valsspelen? Iets wat leerlingen gauw geneigd zijn om te doen, want het is immers een spel en spellen wil je winnen. Bovendien is het woordenboek van Wordfeud - het Nederlandse dan - helemaal niet goed, want ik heb van vrienden gehoord (zelfs gezien) dat zij woorden verzonnen die niet bestonden (in het Nederlands tenminste) en die goed werden gekeurd en ik heb zelf meegemaakt dat een goed, Nederlands woord niet werd geaccepteerd, meerdere malen. Op zich een aardig idee, maar dan moet het programma niet te hacken zijn en moet men niet vals kunnen spelen. Zullen we anders gewoon Scrabble spelen elke les? Een minuutje of twintig? Dat is denk ik net zo effectief.
Het derde ding dat mij opvalt, is dat deze meneer vind dat regels afgeschaft moeten worden. Fijn hoor, zo'n ongenuanceerde uitspraak, maar is meneer zich dan ook bewust van het feit dat het onderscheid tussen 'thuistaal' en 'zakelijke taal' dan verwaterd, en dat men dan op een gegeven moment alles maar gewoon fonetisch neer gaat kwakken? En dat dit ertoe leidt dat men binnen één land plots dertig verschillende 'talen' heeft, die de verschillende groepen na een aantal generaties niet meer begrijpen? Juist daarom is het A(B)N ingevoerd, om een overkoepelende taal te hebben, die iedereen begrijpt en kan gebruiken.
Kijk naar SF-verhalen: Daarin wordt ook vaak gewag gemaakt van een 'standaardtaal', die men op alle werelden spreekt, zodat men altijd met elkaar van gedachten kan wisselen, zonder in te moeten leveren op de eigen taal. Je kunt immers niet vragen van hele volkeren om hun taal maar weg te gooien, zodat iedereen dezelfde taal kan spreken. Bovendien, zonder regels zou zo'n standaardtaal al snel weer verwateren en veranderen, dus is het hele doel van die taal dan weer verdwenen.
Leuk hoor, dit soort artikeltjes, en fijn dat meneer werkt bij een instituut en dat hij hoogleraar (taalvariatie) is, maar een wat meer onderbouwde en genuanceerde mening zou ik wel op prijs stellen.
Diana - 28-02-2012 | 19:25
Het inburgeren voor buitenlanders wordt dan wel héél moeilijk!
Didi - 21-02-2012 | 21:01
Leuke theorie. Iedereen kan schrijven wat ie wil. Wel handig als iedereen het ook kan lezen (en weet wat er bedoeld wordt).
Janvier - 16-02-2012 | 14:53
Heer Bennis heeft een punt, helemaal mee eens. Maar als hij besluit met: "..... dan komt het spellen bij een sollicitatiebrief vanzelf wel", dan schrik ik toch een beetje.
Dat is zo in de geest van begin maar geweeon met autorijden, dan leer je de regels vanzelf wel..... En als we vervolgens allemaal dezelfde fout maken, gaan we dat als regel nemen...
Is het niet een stuk beter en veiliger om ook de belangrijkste regels te kennen? Dan blijven we elkaar ook begrijpen!

De vergelijking met rekenen gaat namelijk ook op: sommige regels zijn al eeuwenoud en zijn basisregels. Volgens die wetmatigheid zit een taal nu eenmaal in elkaar.

Dogmatisch blijven vasthouden is onzin: dat ben ik met de heer Bennis eens!
Barry - 16-02-2012 | 10:07
Is dit wel wetenschappelijk bewezen????
Ik twijfel namelijk heel sterk, of je met SMS-en enz de nederlandse taal beter leert kennen.
Een goede opstel in de klas levert mijnsinziens betere resultaten op.
Ook het lezen van een goed boek van literaire waarde
Bij het SMS-en wordt nog te vaak taal gebruikt die niet in de nederlandse taal voorkomt.
Dat levert juist een onjuiste begrip op van woorden en waarden.
Het is inderdaad niets creatiefs aan, eerder desorientatie in begrip en het taalgebruik.
En ja één en één is twee.
Laat de jeugd meer eerst goed leren rekenen en geld beheren.
Panther - 16-02-2012 | 10:48

Reageren

blij blozend boos cool verrast droevig egaal gemeen huilend vertwijfeld knipoog lachen rollendeogen tongeruit wijdogig

Forumregels


De website van het ED is een platform voor discussie. Lezers wordt de gelegenheid geboden om in forums te reageren op geselecteerde artikelen, commentaren en columns. Scherpe en kritische reacties dragen bij aan het debat. Om de discussie in goede banen te leiden, gelden de volgende spelregels:


1. Elke reactie wordt vooraf door de redactie beoordeeld. De redactie heeft het recht om zonder verdere toelichting bijdragen te weigeren, te bewerken of in te korten.

2. Reacties moeten kort en bondig zijn (maximaal 250 woorden), leesbaar en begrijpelijk zijn en inhoudelijk betrekking hebben op het onderwerp van het betreffende artikel.

3. Voor de discussie gelden elementaire fatsoensnormen. Schuttingtaal en scheldwoorden zijn niet toegestaan.

4. Reacties die beledigend of discriminerend zijn, (oncontroleerbare) beschuldigingen, bedreigingen bevatten of oproepen tot haat of geweld worden niet geplaatst.

5. Reacties mogen geen privégegevens van derden bevatten.

6. Reacties die anoniem zijn of onder een valse naam worden ingestuurd, kunnen worden geweigerd.

7. Reacties mogen geen auteursrechten overtreden en geen commerciële boodschappen bevatten.

8. Het ED staat open voor kritiek – zowel positief als negatief – op de krant en op haar redacteuren. Correcties en aanvullingen op artikelen zijn welkom. Inhoudsloze kritiek wordt niet geplaatst.

9. Het IP-adres vanwaar wordt gereageerd wordt altijd vastgelegd.

10. Reacties, of citaten daaruit, mogen worden gebruikt op alle publicaties van het ED (websites, krant, sociale media, enz.).


De redactie is niet kinderachtig. Laat u dus niet ontmoedigen door de spelregels. Ze zijn uitsluitend bedoeld om een goede discussie te bevorderen. De redactie gaat zorgvuldig te werk. Mocht u desondanks reacties op de website ontdekken die in strijd zijn met de spelregels of anderszins niet door de beugel kunnen, laat ons dat dan weten via e-mail.

Meer nieuws