Foto: ANP
Het wordt een wat saaie sinterklaasavond, voorspelt Jan Carel Zadoks. De financiële crisis laat inmiddels overal zijn sporen na, ook op toonbanken van winkels. "Ik denk dat winkeliers zich hebben ingehouden dit jaar bij de inkoop van hun inpakpapier."
En dat is jammer, vindt de emeritus hoogleraar fytopathologie (plantenziektekunde). Want ook al is het voor de meeste 5-decembervierders slechts een verhulling van cadeau of surprise, sintpapier heeft een 'enorme cultuur-historische rijkdom'. "Het geeft een doorkijkje in de ontwikkeling van het sinterklaasfeest en in ontwikkelingen in de maatschappij", stelt de 82-jarige Zadoks.
Verzameling
En hij kan het weten. In vijftig jaar tijd heeft hij meer dan 1.600 velletjes cadeaupapier van Sint en Piet verzameld en gecategoriseerd in 28 multomappen. Zadoks begon zijn bijzondere collectie in 1961, na een sinterklaasviering met zijn vakgroep op de universiteit van Wageningen.
"Toen al het papier op de grond lag, vielen mij de leuke figuurtjes opeens op. Zoals anderen sigarenbandjes sparen, besloot ik sinterklaaspapier te gaan verzamelen. Ik ben altijd een fervent sinterklaasvierder geweest. Als kind, maar ook als volwassene. Surprises, gekke cadeaus, daar zijn we dol op."
Details
Oog hebben voor details op inpakpapier verraadt de werkhouding van Zadoks. "Ik ben een kijker. Om te ontdekken of en wat er met een plant aan de hand is, moet je goed kijken. Tenminste in mijn tijd. Tegenwoordig wordt alles onder de microscoop vastgesteld", vertelt de bioloog in zijn appartement aan een Amsterdamse gracht.
Zadoks schat dat er in ons land nog tien andere verzamelaars van sinterklaascadeaupapier zijn. Contact heeft hij nooit met hen gezocht. Wel weet hij dat zijn collectie niet de grootste is. "Er schijnt iemand te zijn die 4.000 vellen heeft, aanzienlijk meer dus."
Geschiedenis
Bijzonder van Zadoks is dat hij zijn collectie heeft beschreven in het rijk geïllustreerde boekje Sinterklaas verpakt, dat zijn dochter vorig jaar heeft uitgegeven. Daarin verhaalt Zadoks uitvoerig over sinterklaaspapier in relatie tot de geschiedenis van de goedheiligman. Want ook daarnaar heeft de wetenschapper uitvoerig studie gedaan en daar vertelt hij graag over.
Bijvoorbeeld over Sinterklaas in het begin van de negentiende eeuw, die toen nog zelf stoute kinderen met de roe afranselde. Knechten kreeg hij pas omstreeks 1850, die eerst nog niet zwart waren. "Op schilderijen uit de zeventiende eeuw hebben rijke mensen vaak een negerslaafje. Ik denk dat daar zijn kleur vandaan komt."
Het aantal pieten is ook enorm toegenomen. "Tegenwoordig is het een hele groep. Voor de eerste officiële intocht begin jaren '30 in Amsterdam waren slechts een paar Surinamers ingehuurd voor de rol van Zwarte Piet."
Afsluiting
De uitgave van zijn boekje vormde de afsluiting van zijn verzamelwoede. "Na vijftig jaar vond ik het genoeg geweest. Het kost een hoop tijd en ruimte. Ik heb het de Universiteit van Amsterdam aangeboden omdat ik daar heb gestudeerd."
Jan Carel Zadoks 'Sinterklaas verpakt - Vijftig jaar Sint Nicolaas inwikkelpapier', ISBN 978-90-811125-7-4
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
