Volledig scherm

Blog #6: Jasmijn uit Eindhoven helpt asielzoekers rond kerst op Samos

EINDHOVEN/SAMOS - De Eindhovense Jasmijn van den Berg (26) verricht tussen kerst en de jaarwisseling vrijwilligerswerk in een vluchtelingenkamp op het Griekse eiland Samos. Het is voor de vierde keer binnen anderhalf jaar dat Jasmijn asielzoekers helpt. Ze probeert boosheid over het lot van deze mensen om te zetten in 'positieve energie'. Bij woningstichting Sint Trudo werkt Jasmijn aan het speciaal project met statushouders - asielzoekers met een verblijfsvergunning. Ze probeert de nieuwe huurders te koppelen aan mentoren, die in dezelfde buurt wonen. Jasmijn houdt ons vanuit Samos op de hoogte van haar ervaringen.

Blog 6: 1 januari

Op Samos zijn er ongeveer 140 ‘unaccompanied minors’. Jongeren onder de 18 jaar die zonder ouders of overige familie op Samos aangekomen zijn. Dit om verschillende redenen. De een is zonder zijn ouders gevlucht. De ander heeft geen ouders meer. De volgende vertelt dat hij zijn ouders in Turkije is kwijtgeraakt. Tijdens de lange donkere tocht door de bossen, op weg naar de bootjes om de oversteek naar Griekenland te maken. Hij is gedwongen in een bootje te stappen zonder te weten waar zijn ouders zijn.

Een aantal van hen zijn ondergebracht in unaccompanied minor shelters. Appartementen waar ongeveer 25 unaccompanied minors onder begeleiding wonen. Vooral jongens. Maar ook komt het voor dat er unaccompanied meisjes aankomen op Samos. In één van deze huizen geven de vrijwilligers van Stichting Bootvluchteling verschillende lessen.

Op aanvraag van de minors zelf geven de dokters twee keer per week les in basis geneeskunde. Hoe werkt het hart, waarom is roken slecht voor je en hoe moet je reanimeren. Daarnaast krijgen ze les in Engels, wiskunde, de basisprogramma’s op de computer zoals Word en Excel en sociale geografie. Tijdens sociale geografie discussiëren we onder andere over dictatoren, homoseksualiteit en vrouwen die werken. Discussies waarin we veel leren van elkaar.

De leeftijd van de unaccompanied minors varieert van 9 tot 18 jaar. Maar helemaal zeker weten doen we dat niet. De meesten van hen zijn namelijk jarig op 1 januari. Omdat ze de precieze geboortedatum niet weten. Dat betekent overmorgen dus dubbel feest! Nieuwjaar en meerdere verjaardagen. Dat betekent ook dat veel van deze minors 18 jaar worden op deze toevallig gekozen dag en volgens de asielprocedure van een op de andere dag niet meer gezien worden als onderdeel van de meest kwetsbare groep, maar als alleenstaande volwassen mannen. Zo gaan zij het nieuwe jaar in.

Blog 5: Winter

Het vluchtelingenkamp op Samos is gebouwd op een berg. Vijf tot tien minuten lopen van het centrum Samos City met haar winkeltjes, restaurantjes en cafeetjes, een centraal plein en een boulevard langs het water. Vanuit het kamp heb je een geweldig uitzicht over deze stad en de baai.

De eerste 25 dagen mogen de vluchtelingen het kamp officieel niet verlaten. Daarna mogen zij gaan en staan waar ze willen, zolang het maar op Samos is. In de zomer is het centrum overladen met mensen. De toeristen op terrasjes en de vluchtelingen op bankjes op het plein en de boulevard.

Nu de winter begonnen is, is het rustig. Geen toeristen meer, maar vooral de lokale bevolking. En vluchtelingen. Lopend over de boulevard of bezig met het vangen van vissen, om deze vervolgens boven hun vuurtjes in het kamp klaar te maken en samen op te eten. Deze vuurtjes houden de mensen warm. Levensgevaarlijk tussen alle licht ontvlambare tentjes, maar de enige manier om warm te blijven. ’s Nachts is het 0 tot 6 graden en het regent steeds vaker.

De thee die we uitdelen is nu niet alleen meer omdat het lekker is, maar om warm te worden. Bij de dokter komen er steeds meer patiënten met lichamelijke klachten door de kou. Misschien wel het moeilijkste is dat er geen vooruitzicht is om warm te worden. Een Syrische jongen van 13 jaar slaapt met zijn familie in een tent. Omdat het ’s nachts te koud is om te slapen, doet hij dat liever overdag. ’s Nachts loopt hij rond over het kamp.

Nog drie maanden. Dan begint het voorjaar weer.


Blog 4:

Een stoere jongen komt voor de zoveelste keer voor ons raampje staan: ‘Balloni, biscuit!’ Hij blijft minstens 20 minuten aandringen, ook al leggen wij hem iedere minuut uit dat we echt geen ballonnen en biscuits hebben. Wanneer we hem en de andere kinderen op andere gedachten willen brengen door met hen te gaan voetballen of springtouwen gaat hij er binnen de kortste keren met de bal of het touw vandoor.

Wanneer hij alleen op een bankje spelletjes op zijn telefoon aan het spelen is, ga ik naast hem zitten en beginnen we te praten. Hij heet Ali en is 12 jaar. Wanneer ik hem naar zijn ouders vraag, vertelt hij: ‘Mama, Baba in Syria, only uncle here.’

Als jongste van het gezin is hij met zijn nu 26-jarige oom gevlucht vanuit Syrië. Ondertussen woont hij al meer dan 9 maanden in Griekenland, heeft hij zijn ouders al meer dan een jaar niet gezien en is hij ook zelf oom geworden. Hij komt nu niet alleen meer voor het raampje staan om te vragen naar ballonnen en biscuits, maar helpt ons met thee inschenken en af en toe vertaalt hij een woordje Engels. We kijken samen foto’s op onze telefoons en luisteren op YouTube naar liedjes. Wanneer hij zijn lievelingslied opzet, dat voor mij als een zielig Arabisch lied klinkt, krijgt hij tranen in zijn ogen en schrijft hij op het bankje waarop we zitten: MAMA BABA en tekent er hartjes omheen.

Ali leert snel nieuwe Engelse woorden die hij weer leert aan zijn oom, die minder goed Engels spreekt. Zijn oom die zelf geen kinderen heeft, is als een vader voor hem. Hij beschermt Ali, en wil voor hem alleen het allerbeste. Wanneer er een grote brand uitbreekt in het kamp staan de medische teams buiten het kamp opgesteld om alle patiënten met brandwonden zo snel mogelijk te kunnen helpen. Als we zijn oom met Ali in beide handen aan zien komen rennen, vrezen we dat ook hij ernstige verwondingen heeft opgelopen. Wanneer ze bij ons zijn aangekomen, trekt hij Ali’s schoen uit, wijst naar een bultje op zijn teen en vertelt met handen en voeten en een ernstige blik dat Ali is gestoken door een insect. Opgelucht smeert de dokter er wat zalf op en is Ali genezen.

Samen lopen ze terug naar het kamp. Zijn oom slaat een arm om Ali heen.

Blog 3:

In het kamp steek je meer op dan je misschien in eerste instantie zou denken. Zo weet ik nu wat de betekenis is achter de kleuren van de Nederlandse vlag en wat de namen van de landen van Argentinië tot en met Japan betekenen. Ook lukt het me inmiddels van 1 tot en met 10 te tellen in het Arabisch en heb ik een Syrische dans onder de knie. Iedere dag wordt me met veel enthousiasme iets nieuws bijgebracht door de bewoners.

Sommige mensen wonen al meer dan negen maanden in het kamp, nog steeds wachtend op hun eerste asielinterview. Zij hebben tijd. Heel veel tijd. Ze proberen deze tijd zo betekenisvol mogelijk in te vullen. Op een dag vertelde een Pakistaanse jongen me dat het eindelijk gelukt was werk te vinden. Iedere ochtend van 6 tot 12 uur ’s middags raapte hij aardappelen. Hij kreeg door het gebogen werk wel erg last van zijn rug en verdiende maar €20,- voor een hele ochtend, maar hij had in ieder geval iets te doen.

Mensen houden zichzelf bezig door zich dingen bij te leren. Zo is er een Syrische man die iedere avond met een kopje thee op een bankje Engelse woorden leert uit zijn schrift waarin hij het Engels-Arabische woordenboek heeft overgeschreven, een Afghaanse jongen voor wie we wiskunde problemen op een servetje schrijven die hij wil oplossen, een Afghaanse vrouw die graag onze haren knipt en kinderen die komen vragen wat een Engels woord betekent om het vervolgens in iedere zin te gebruiken.

Wanneer we bij het kamp aankomen staan er altijd kinderen klaar om de tassen mee naar binnen te helpen sjouwen. Sterke jongens helpen ons met het tillen van dozen van de ene naar de andere container. Mensen die Engels kunnen praten helpen met vertalen en de meeste volwassenen helpen graag mee met kinderactiviteiten in goede banen te leiden. Hun drang om een betekenisvol leven te leiden heeft hen onmisbaar gemaakt. Het is inspirerend te zien wat een doorzettingsvermogen en levenskracht de mens heeft. En dat is het mooiste wat ik hier heb geleerd.

Blog 2:

Een groot deel van de mensen die in het kamp wonen zijn kinderen. Kinderen van alle leeftijden waarvan de jongste baby’s zelfs maar een paar weken oud zijn. Zelfs onder deze omstandigheden zie je de kinderen vaak enthousiast schreeuwend tikkertje doen, steppen, fietsen of skateboarden en spelen met een stuiterbal of tol.

Een deel van de vrijwilligers die voor Stichting Bootvluchteling naar Samos komen zijn zelf als klein kind gevlucht en hebben ook in een vluchtelingenkamp gezeten. Na jaren in het land van bestemming te hebben gewoond, komen ze nu naar een kamp terug om mee te helpen als dokter of vertaler. Zij kunnen zich natuurlijk als geen ander verplaatsen in de situatie waarin deze mensen zich nu bevinden. Toen als klein kind afhankelijk van hoe hun ouders met de situatie omgingen. Nu in de rol van vrijwilliger, om te proberen de situatie wat minder zwaar te maken voor de kinderen die zij ooit zelf waren.

Iedere avond kijken we een film op de beamer. Met z’n allen op een grote deken onder slaapzakken kijken we naar Mister Bean, Tom & Jerry en Spongebob. Nu met kerst maken we samen kerstballen en kerstbomen van papier. We proberen zoveel mogelijk te doen om de omstandigheden voor hen enigszins te verlichten. Maar wanneer de kinderen voor ons raampje komen staan en een rollenspel beginnen, grapjes maken, een nieuwe truc laten zien of kattenkwaad uithalen zijn het de kinderen zelf die licht brengen.

Blog 1: Happy Christmas​

‘Happy Christmas!’ horen we van alle kanten wanneer we het vluchtelingenkamp op Samos binnenlopen. Kinderen staan uitgelaten in een lange rij te wachten totdat ze van de Kerstman een cadeau ontvangen. Met grote ogen en een lach van oor tot oor laten ze hun nog ingepakte cadeau aan ons zien.

Het is Kerstmis 2016. Voor de ongeveer 2000 mensen de eerste (en hopelijk laatste) Kerst die ze moeten vieren in een vluchtelingenkamp. Er is veel veranderd in de vier maanden dat ik hier niet ben geweest. In deze maanden zijn er drie keer meer mensen komen te wonen dan het kamp eigenlijk aan kan.

De grootste verandering is dat er een groot stuk kamp bij is gekomen. Vergeleken met de rest van het kamp, wat er al bij lange na niet fijn uitziet, is deze aanblik nog een stuk armoediger: mensen slapen in simpele tenten, op pallets, met rotsstukken als ondergrond. Er liggen ingestorte tenten omdat die ooit vlam hebben gevat en op de grond liggen kapotte elektriciteitskabels waardoor het ’s avonds niet mogelijk is lampen aan te zetten en je dus vanaf een uur of zeven geen hand meer voor ogen ziet. Het kamp ligt op een steile berg en vooral in dit nieuwe deel kun je meters naar beneden vallen als je een misstap maakt. Het is dus niet gek dat mensen, wanneer ze ’s nachts naar de wc moeten, dit naast hun tenten doen.

Door de vrijwilligers is er geprobeerd het kamp een beetje op te fleuren. Samen met de vluchtelingen zijn mooie kleurrijke muurschilderingen gemaakt, wat de aanblik een stukje ‘vrolijker’ maakt. En dus ook op deze dag proberen de vrijwilligers er iets moois van te maken.

Wie dacht dat alle moslims geen Kerst vieren heeft het dus mis. ‘Of course!’ vieren wij Kerst krijg ik te horen als ik er naar vraag. Vooral in de grotere steden in Syrië en Irak. Religie is hierbij niet belangrijk. Het gaat om het samenzijn met familie en vrienden. ‘Wij eten en drinken samen en er staat bij ons ook een kerstboom in huis’ vertelt de 34-jarige Jubran uit Syrië. Wanneer hij van de vrijwilligers van Stichting Bootvluchteling een kerstkaart krijgt die geschreven is door een familie uit Nederland waarin staat dat ze denken aan de mensen in het kamp, krijgt hij tranen in zijn ogen. Al is het maar voor eventjes. Op dit moment is deze vluchteling niet vergeten.

Vuurtje om warm te blijven
Volledig scherm
Vuurtje om warm te blijven
Jasmijn van den Berg uit Eindhoven
Volledig scherm
Jasmijn van den Berg uit Eindhoven © Ton van de Meulenhof
De minderjarige vluchtelingen
Volledig scherm
De minderjarige vluchtelingen
Volledig scherm
Ali
Volledig scherm
Ali
Volledig scherm
© Jasmijn
Volledig scherm
Volledig scherm

poll

4D-cinema zou voor mij een reden zijn om vaker naar de bioscoop te gaan

4D-cinema zou voor mij een reden zijn om vaker naar de bioscoop te gaan

  • Eens (53%)
  • Oneens (47%)
316 stemmen