Volledig scherm

Wat zijn de voordelen van herindeling en wat zijn de nadelen?

EINDHOVEN - Zijn de voordelen van een grootschalige gemeentelijke herindeling echt zo evident? De Eindhovense burgemeester Jorritsma zegt van wel: herindeling zorgt voor bestuurskracht, voor de daadkracht die Eindhoven nodig heeft in de internationale concurrentieslag.

Tegenstanders hekelen zijn ideeën, omdat ze voorbij gaan waar veel mensen juist behoefte aan hebben in een steeds ingewikkelder wordende, internationaal georiënteerde maatschappij: kleinschaligheid die garant staat voor overzicht, herkenbaarheid en geborgenheid. Wat zijn de voordelen van herindeling en wat zijn de nadelen?

Wonen
Stel je voor. Je woont in Brandevoort. Je werkt bij ASML in Veldhoven. Op vrijdagmiddag drink je een speciaalbiertje bij Lokaal 42 in Helmond. Daarna pak je de trein en ga je naar de film bij het Natlab in Eindhoven. Op zaterdagmiddag ga je winkelen bij Ikea in Son. 's Zaterdagsavonds ga je uiteraard voetballen kijken bij PSV.

En op zondag? Dan ga je wandelen op de Malpie bij Valkenswaard. Of, als het winter is en gevroren heeft, schaatsen op het Buntven in Deurne. Of, als het zomer is en bloedheet, zonnen en zwemmen bij Berkendonk. Gemeentegrenzen vervagen volledig in een regio waarin wonen, werken, winkelen en recreëren helemaal met elkaar verweven zijn. Maakt het dan iets uit waar het gemeentebestuur zit, dichtbij of wat verder weg?

Werken
Alsof het in Eindhoven Brainport alleen nog maar om de kenniswerkers en de expats gaat. Het is een verzuchting die aan menig borreltafel klinkt, de laatste tijd. Die zorgen voor werk, klinkt het dan van gemeentekant. Elke extra expat levert zeven nieuwe banen op voor Zuidoost-Brabanders. Dus vaart iedereen er hier wel bij als Eindhoven in de vaart der volkeren opgestuwd wordt. Om dat te bereiken is massa nodig, vindt John Jorritsma: size matters als Eindhoven landelijk en internationaal wil meetellen. En als Eindhoven de toptalenten wil binnenhalen waar het bedrijfsleven om verlegen zit.

De keerzijde van deze schaalvergroting is dat de afstand tussen bestuurders en burgers groter wordt. En dat is alleen te ondervangen door een goed stelsel van dorps- en wijkraden in te richten. Met verantwoordelijkheden en met budgetten. Maar neigt dat niet weer te veel naar een nieuwe, ongewenste bestuurslaag?

Besturen
Gemeentelijke herindeling heeft geen enkele invloed op de overheidsfinanciën of de gemeentelijke efficiency, blijkt uit recent onderzoek van COELO, het Groningse Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden. Uit oogpunt van kostenbesparing is herindeling dus niet zinvol. Maar samenwerking - zoals nu in Zuidoost-Brabant gebeurt aan meer dan veertig vergadertafels - is ook niet zinvol: die werken de ondoelmatigheid zelfs in de hand, blijkt uit hetzelfde onderzoek.

Herindeling om de bestuurskracht van gemeentes te verbeteren kan wel zinvol zijn, stelt hoogleraar bestuurskunde Wim Derksen: Een gemeente die niet het vermogen heeft om de eigen problemen aan te kunnen pakken, heeft geen bestaansrecht meer (zie Nuenen). Maar waar qua inwonertal dan de grens te leggen is, weet ook Derksen niet goed. 5.000 inwoners is te klein, dat staat vast. Maar is dat ook het geval bij 15.000 of bij 30.000?

Wegen
Hoe lang is er gepraat over voltooiing van de wegenruit rond Eindhoven, het ontbrekende stuk weg tussen Ekkersrijt bij Son via Lieshout en Aarle-Rixtel naar Helmond? Al sinds jaren zeventig van de vorige eeuw gaat het er over. Dan lag de ene gemeente dwars, dan de andere weer.

Dat die ruit niet voltooid is komt vooral omdat gedeputeerde Ruud van Heugten (CDA) een paar jaar geleden er niet in slaagde een brug te slaan tussen voor- en tegenstanders. En dat terwijl de betrokken gemeenten het toen met elkaar eens leken te zijn dat er iets moest gebeuren aan het vastlopende verkeer op snelwegen en het toenemende sluipverkeer door de dorpen.

Zou die weg tussen Ekkersrijt en Helmond er gelegen hebben als geen 21 gemeenten en een provinciebestuur over hadden moeten beslissen maar slechts twee gemeenten? Dat hangt af van de keuze die zou zijn gemaakt door die gemeenten tussen ruim baan geven aan de economische vooruitgang of het in stand houden van de natuur. Maar dat er geen jaren van vergaderen voor nodig was geweest, dat lijdt geen twijfel.

Voorzieningen
Mooi hoor, zo'n Muziekgebouw in de Heuvel in Eindhoven. De internationale top treedt er op, vanavond de London Philharmonic Orchestra bijvoorbeeld. Voor het Eindhovense bedrijfsleven is het een belangrijke voorzien: hun kenniswerkers komen er maar al te graag. Er hangt wel een stevig prijskaartje aan. Het Muziekgebouw kost de gemeente jaarlijks 4,6 miljoen euro.

Maar waarom zou alleen de gemeente Eindhoven er aan mee moeten betalen? Er komen immers niet alleen Eindhovenaren, er zitten ook expats die in Veldhoven zijn neergestreken, artsen of directeuren die in Waalre wonen, Helmonders met een passie voor klassieke muziek. Waarom zouden ook die gemeenten dan niet meebetalen aan de kosten van het Muziekgebouw?

poll

23 graden is voor mij warm genoeg

23 graden is voor mij warm genoeg

  • Eens (87%)
  • Oneens (13%)
1538 stemmen