Toon Gerbrands, kort nadat hij bij PSV in dienst trad.
Volledig scherm
Toon Gerbrands, kort nadat hij bij PSV in dienst trad. © Laurens Lindhout/Soccrates

Hoog inzetten in een veilige omgeving

EINDHOVEN - Het zesde boek van algemeen directeur Toon Gerbrands van PSV komt op het eerste gezicht niet uit op het meest gelukkige moment. 

Zijn club incasseerde afgelopen zondag in Rotterdam een mokerslag bij Feyenoord en stapelt dit seizoen teleurstelling op teleurstelling. Ook dit scenario past binnen zijn beschrijving van dertig jaar eindverantwoording in topsportorganisaties.

Einddoel

In 'Mijn Stijl' geeft de 59-jarige sportbestuurder aan dat het einddoel in elke topsportomgeving altijd hoog moet liggen. Ook met hem aan het roer zijn die doelen niet altijd gehaald, omdat topsport maar ten dele maakbaar is en net als de rest van het leven altijd onbeheersbare zaken kent. Die stopt Gerbrands in een symbolische map, waarna hij afscheid van de emoties neemt of probeert te nemen. Het potentieel dat wel beïnvloedbaar is, moet echter ten volle worden benut. De PSV-baas geeft daarbij eerlijk aan ook als coach wel eens positief verrast te zijn, terwijl hij zelf niet meer geloofde in succes.

Gerbrands kan als trainer en manager bogen op een prachtige erelijst. Vijfde op de Olympische Spelen van Sydney met de volleybalploeg, successen met het schaatsteam van DSB en het landskampioenschap en Europees succes met AZ en PSV.

Tegenslag en scepsis bleken geen sta-in-de-weg en details waren vrijwel altijd bepalend. Zondag wees het in de voetballerij nog nieuwe elektronisch oog uit dat PSV in de Kuip onderuit ging. In Australië miste Gerbrands met de volleyballers op een punt de olympische halve finale. Andersom werd PSV vorig jaar ook kampioen omdat bij een andere ploeg de stroom uitviel.

Gerbrands als volleybalbondscoach in 2000
Volledig scherm
Gerbrands als volleybalbondscoach in 2000 © ANP

Ruim twee jaar geleden riep Gerbrands dat PSV zou moeten streven naar overwintering in de Champions League en dan minstens eens per vier jaar. Hij zette hoog in en ontmoette hoon, maar het bleek toch nog mogelijk om met een Nederlandse club tussen de voetbalelite te belanden. In het begin van 2016 was de ambitie al een feit. Een jaar later is de club weer bezig aan een van de meest teleurstellende seizoenen in de afgelopen decennia.

In 'Mijn Stijl' komt Gerbrands met tal van praktische wijsheden, die in het dagelijks leven en in amateur- of topsport goed toepasbaar zijn. De PSV-directeur gelooft in het verhaal van psycholoog René Diekstra, die constateert dat het leven uit vijf kamers bestaat. In die kamers staan werk, gezondheid, relatie, zingeving en vrije tijd. Mensen die geen goede balans tussen die kamers weten te vinden, lopen op een gegeven moment stuk.

Antwoord

Die theorie geeft ook een antwoord op de vraag waar Gerbrands de tijd vandaan haalt om een boek te schrijven. Hij besteedt daar zijn vrije tijd aan en wie deze niet heeft of neemt, is onvoldoende in deze kamer. Gerbrands geeft daarbij ook een advies aan ouders, die alles op alles zetten om hun kind bijvoorbeeld voor hun opleiding of een sport te motiveren. Het moet vooral uit het kind zelf komen, is het idee van de man die er nog geen seconde over piekert om een kleuter aan het schaakbord te laten winnen.

Eenduidige communicatie en het creëren van een veilige omgeving zijn cruciaal bij de methode van Gerbrands. Hij houdt strak de hand aan vertrouwelijkheid als dat intern is afgesproken en wil dat iedereen zich committeert aan de communicatieve lijn.

Telkens sijpelt in het boek door dat de voortdurende media-druk voor een voetbalclub misschien wel de moeilijkste uitdaging is. Liggen dingen eenmaal op straat of zullen ze vrijwel zeker op straat belanden, dan wil hij zo snel mogelijk de regie weer bij de club hebben. Zo kon het gebeuren dat PSV twee jaar geleden zelf besloot om te melden dat Jürgen Locadia niet kwam opdagen voor een training en dat Maxime Lestienne en Jeroen Zoet in een politiecel waren beland. Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten, is in dat geval het credo.

PSV besloot de afwezigheid van Jürgen Locadia zelf te melden.
Volledig scherm
PSV besloot de afwezigheid van Jürgen Locadia zelf te melden. © Marcel Bonte

Het boek bevat ook praktijkvoorbeelden uit de tijd dat Gerbrands bij AZ met coach Louis van Gaal werkte.

Daarnaast wordt uitvoerig beschreven dat het noodzakelijk is om na successen door te selecteren en dat een winnend team veranderd moet worden om opnieuw succes te kunnen boeken. Opmerkelijk genoeg is dat kritiek die PSV juist nu ontmoet, maar de club had afgelopen zomer ook met een aantal onbeheersbare zaken te maken.

PSV