Burgemeester Demmers: 'Veranderingen maken mensen onzeker'
Zie ook:
Onlangs was de zelfbenoemde bourgondiër de vierde (top)ambtenaar van de
gemeente die zijn vertrek aankondigde. Hij stapt volgende maand over naar
het West-Brabantse Halderberge. Een nieuwe uitdaging, was de officiële
verklaring. Maar er speelt meer, veel meer.
Dat blijkt onder meer
uit gesprekken met ambtenaren en uit vertrouwelijke documenten waarover het
Eindhovens Dagblad beschikt. Een door het college van burgemeester en
wethouders ingestelde externe onderzoekscommissie heeft vorig jaar een
roerige periode bekeken waarin de ondernemingsraad (OR) en de
gemeentesecretaris – de hoogste ambtenaar – elkaar in de haren vlogen. Een
periode waar velen op het gemeentehuis last van hebben gehad. "Roels is
keihard, hij stoot je zonder pardon van je troon", verzucht een
oud-ambtenaar.
Vertrouwelijke documenten, waaronder het rapport van
de onderzoekers, getuigen van een verziekte sfeer. Een cultuur van onderling
wantrouwen, vooral in de leiding. Gebrek aan medezeggenschap heeft geleid
tot conflicten die muurvast zitten.
De gemeentesecretaris is
verantwoordelijk voor het overleggen met en informeren van de OR. 'Het lijkt
er sterk op dat de OR alleen als kostenpost wordt gezien', meldt het
onderzoeksrapport. Roels ziet het voorbereiden van het overleg niet als zijn
verantwoordelijkheid. Het personeel voelt zich niet serieus genomen.
Geregeld horen OR-leden zaken in de wandelgangen, waarna ze op onderzoek uit
moeten om te ontdekken hoe de vlag erbij hangt. Als ze de secretaris daarop
aanspreken, geeft hij niet thuis. Voor een gesprek met de wethouder heeft
hij geen toestemming gegeven.
De spanning loopt op wanneer iets
inhoudelijk moet worden afgerond. Zo gaat het mis rond het korten van de
kilometervergoeding en bij rechten voor oudere werknemers. Ongelukkige
toespelingen van Roels over het woon-werkverkeer tijdens een
nieuwjaarstoespraak zetten kwaad bloed en tasten zijn geloofwaardigheid aan.
Dat heeft effect op hoe ambtenaren reageren op veranderingen: zij zetten de
hakken in het zand.
Inzake het conflict over secundaire
arbeidsvoorwaarden concluderen de onderzoekers dat 'het afwijken van
bestaande regels bij de gemeente Best blijkbaar mogelijk is zonder in de
problemen te komen'. Hoewel een regeling ter instemming bij de OR ligt,
wordt nieuw beleid dat in strijd is met de huidige regels uitgevoerd,
terwijl van meerdere kanten bij de secretaris is aangegeven dat zoiets niet
kan. De onderzoekers: Roels is duidelijk niet op de hoogte van de inhoud van
de wet. Hij wil eigen keuzes doordrukken en is niet geïnteresseerd in een
échte inbreng van het personeel.
De ondernemingsraad heeft
jarenlang zijn werk niet kunnen doen. Roels is hiervoor verantwoordelijk,
concluderen de onderzoekers. Dit beeld past in de brede context van de
cultuur van de gemeente Best. De onderzoekscommissie beveelt aan om het
vastgelopen OR-overleg met dezelfde deelnemers op te starten.
Een
gemeentewoordvoerster laat weten dat de aanbevelingen van het vertrouwelijke
rapport zijn opgepakt. De belangrijkste echter niet: Roels laat het
periodieke overleg met de OR, een van zijn wettelijke taken als
gemeentesecretaris, al een jaar of twee over aan een interim-manager.
Roels heeft moeite met ongelijk bekennen, neemt te veel hooi op zijn vork en
'doet niets echt goed', stellen de onderzoekers. Hij is snel gepikeerd en
van slag en geeft discussies op als hij denkt dat er gezeurd wordt. Een
voorbeeldfunctie kan de baas van 258 ambtenaren niet worden toegedicht.
Burgemeester Letty Demmers is de baas van Roels en dus eindverantwoordelijk
voor de verziekte cultuur. Ze heeft personeel en organisatie in haar
beleidsportefeuille. In haar eerste ambtsperiode lukte het Demmers niet om
de boel op orde te krijgen.
Ook B en W gaan in de kwestie-Roels
niet vrijuit, blijkt uit de stukken. Het college is niet duidelijk over de
beleidsruimte van de secretaris, de taakverdeling tussen Roels en de
bestuurders is onvoldoende duidelijk en een heldere communicatie tussen
secretaris en college ontbreekt.
B en W grijpen geregeld zelf in
de organisatie in en passeren daarmee de gemeentesecretaris. Een
cultuuromslag doorvoeren, wordt voor Roels moeilijker.
De verziekte
cultuur is niet alleen ontstaan doordat Roels met de OR en het college in de
clinch heeft gelegen. Ook het managementteam, dat als denktank van het
college moet fungeren, en de secretaris begrepen elkaar niet goed. De drie
managers worden onvoldoende geïnformeerd en bij zaken betrokken. Volgens de
managers zijn de problemen inmiddels uit de wereld.
Een groot deel
van het ambtenarenkorps is ontevreden. Door geruzie, wantrouwen en de
reorganisatie die al zes jaar duurt. Onder ambtenaren blijken de emoties
snel hoog op te lopen, schrijven B en W zelf. Men schiet snel in een
slachtofferrol, ook om relatief kleine zaken; die worden gemakkelijk tot
flinke proporties opgeblazen. 'Er wordt niet goed geluisterd naar elkaar,
het geruchtencircuit in de wandelgangen wordt snel geroerd en geroffeld. Er
wordt niet gevraagd naar feiten, men spreekt elkaar niet gauw persoonlijk
aan op afspraken of ongewenst gedrag. Verantwoordelijkheden worden vooral
neergelegd bij anderen in plaats van ze zelf te voelen en op te pakken.'
Uit een betrokkenheidsonderzoek onder medewerkers blijkt dat bestuurders en
leidinggevenden getypeerd worden als 'kwetsend, afrekenend en
onbetrouwbaar'. Het gevolg is dat medewerkers zich onveilig voelen en zich
terugtrekken op eilandjes. 'Dit is een breed gevoelde situatie.'
De
OR wil niet reageren. Voorzitter Hans Schocke verwijst voor commentaar naar
het college. Burgemeester Demmers heeft vorige maand desgevraagd erkend dat
er onrust is in het gemeentehuis. "Vanwege de reorganisaties.
Veranderingen maken mensen onzeker." Dat er veel ambtenaren ontevreden
zijn, ontkent zij.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
