article
1.5974175
HELMOND - Voortaan elke maand in het ED een wedergeboorte. Dat heeft Tania Heimans zich als stadsschrijver van Helmond voorgenomen. Dit verhaal over de vroegere Helmondse textielfabriek Hatéma en de Annawijk begint met een naakte vrouw.
Helmondse textielfabriek Hatéma en de Annawijk: Naakt
HELMOND - Voortaan elke maand in het ED een wedergeboorte. Dat heeft Tania Heimans zich als stadsschrijver van Helmond voorgenomen. Dit verhaal over de vroegere Helmondse textielfabriek Hatéma en de Annawijk begint met een naakte vrouw.
http://www.ed.nl/regio/helmond/helmondse-textielfabriek-hat%C3%A9ma-en-de-annawijk-naakt-1.5974175
2016-05-01T05:30:00+0000
http://www.ed.nl/polopoly_fs/1.5974177.1462017147!image/image-5974177.JPG
Helmond,Literatuur,hermes
Helmond
Home / Regio / Helmond / Helmondse textielfabriek Hatéma en de Annawijk: Naakt

Helmondse textielfabriek Hatéma en de Annawijk: Naakt

Foto's
2
Reacties
Reageer
    • Afbeelding
      Beschrijving
      De sociëteit van D66 in 1968 was de Bamboo B. Rechts aan de bar Hans en Jenny Gruijters.
      Fotograaf
    • Afbeelding
      Beschrijving
      Tania Heimans.
      Fotograaf
    HELMOND -  Voortaan elke maand in het ED een wedergeboorte. Dat heeft Tania Heimans zich als stadsschrijver van Helmond voorgenomen. Dit verhaal over de vroegere Helmondse textielfabriek Hatéma en de Annawijk begint met een naakte vrouw.

    Waarom een naakte vrouw? Dat zal ik vertellen:

    Als auteur geef ik weleens lezingen. Vooraan in het publiek zat een keer een wat oudere dame. Toen ik uit mijn roman Hemelsleutels begon voor te lezen, viel zij direct in slaap. Nu was dit niet zo erg, maar zij snurkte nogal luidruchtig. Pas toen de kleding in mijn verhaal uit ging en borsten tevoorschijn kwamen, werd zij wakker en luisterde plots aandachtig. Vanaf dat moment besefte ik dat je als schrijver maar beter met vrouwelijk naakt kunt beginnen.

    Schande
    Lang hoefde ik overigens niet in de geschiedenis van de textielfabriek Hatéma en de Annawijk te zoeken. Ik vond een ontklede dame in het jaar 1965. Ze lag daar als het ware te wachten om haar rechtmatige plek op te eisen. In geen enkele studie of tentoonstelling over Hatéma of de Annawijk kwam zij tot nu toe aan bod. Feitelijk een schande.

    Als ze nu wanstaltig was geweest, in geen enkel opzicht een lust voor het oog, dan had ik het wel begrepen. Maar het was een beeldschone vrouw, ze had de klassieke gratie die je alleen bij filmsterren van weleer ziet en een oogopslag waarmee ze iedere Helmondse textielarbeider om haar vinger kon winden.

    Glazenwasser
    Denk nu niet dat zij ontkleed door de vroegere fabriek dartelde. Het zou wel een mooi gezicht zijn geweest, die naakte vrouw tussen al dat schapenwol waarvan de bekende Hatéma dekens werden vervaardigd. Alsof ze over wolken liep. Nee, ze was niet in de fabriek en dartelde allerminst. Ze was ontkleed op bed gaan liggen en liet zich door een glazenwasser begluren. Jannetje heette ze, maar net als de rol van 'de vrouw van', was dit geen naam die bij haar paste. Ze stelde zich liever voor als Jenny. Sinds ze getrouwd was met de in Helmond geboren en getogen Hans Gruijters had ze daarbij zijn achternaam. Anders dan zij was Hans Gruijters echter verre van knap om te zien.

    Hij was - en het klinkt wat oneerbiedig, maar het is nu eenmaal de waarheid - een weinig sportieve man: net te zwaar, donker haar in een zijscheiding, kleine ogen achter dikke brillenglazen, zuinig mondje, onderkin. Toch ging de aandacht in gezelschap, als Hans en Jenny samen waren, meer naar hem dan naar haar. Hans had namelijk iets wat maar weinigen is gegeven: een enorm charisma én redenaarstalent.

    Een onbetaalbare combinatie waarmee Hans Gruijters het qua aandacht won van zijn beeldschone vrouw, maar ook nog eens alles voor elkaar kreeg. Zo had hij, zonder ook maar een vloek of een zucht - en dat zegt wat in Helmond - ervoor gezorgd dat de verpauperde wijk die toen nog 'd'n Olliemeulen' werd genoemd, in de jaren vijftig een nieuw gezicht kreeg. Helemaal opmerkelijk omdat Hans - kind van een radiohandelaar en een lerares - toen nog een 23-jarige student was.

    Een student, met een bijbaantje als directiesecretaris bij Hatéma. Maar hij wist precies hoe hij de Helmondse bestuurders ertoe kon verleiden om verouderde woningen te saneren en nieuwe huizen voor de werknemers van Hatéma te bouwen. Vrij eenvoudig: hij goot de bestuurders vol drank. Na een vergadering, waar iedereen goed in d'n ollie was, werd de vernieuwde wijk met de Sint Annakerk een feit.

    Het mag geen verbazing wekken dat Hans Gruijters later kroegbaas werd in Amsterdam, én weer later minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Een minister die Helmond in 1976 als groeistad aanwees, zodat de hele stad zich kon ontwikkelen.

    Maar laten we niet te veel op de zaken vooruitlopen en Jenny niet te lang in de kou laten liggen.

    Hoe kwam het dat de vrouw van Hans Gruijters zich op een dag naakt door een glazenwasser liet begluren? Wat bezielde haar? Waarschijnlijk werd zij hiertoe overgehaald in de Amsterdamse Bamboo Bar van haar man. Daar kwamen schrijvers en filmproducenten. En Jenny had het uiterlijk van een filmster. Het lag voor de hand dat zij een rolletje in een film kreeg aangeboden. Naakt, maar wat maakte dat ook uit? Het waren de vrije jaren zestig. Het was Amsterdam. Wie deed daar moeilijk over?

    Toen Jenny naakt op het bed lag voor de filmscène waarin zij door een glazenwasser werd begluurd, zal zij misschien aan de Helmondse textielfabriek hebben gedacht. Al was het alleen omdat zij een warme Hatéma deken ontbeerde. Zes jaar eerder was haar man bij de fabriek vertrokken. Ze woonden in Amsterdam, hij maakte al carrière in de politiek, maar de Annawijk bleef altijd met zijn naam verbonden. Niet dat alle bewoners aan het Hoogeind destijds blij waren geweest dat hun huizen door zijn toedoen tegen de vlakte gingen. Wat Hans Gruijters een krottenwijk noemde, was hun wereld. Maar op het moment dat Jenny werd gefilmd, zal ze hebben beseft dat je soms volledig naakt, ontdaan van alle zekerheid, moet zijn om vernieuwing mogelijk te maken. Want ook Jenny had een hoger doel. Het was niet zomaar een film waarin ze figureerde. Ze speelde de muze van een schrijver in een korte Boekenweekfilm. Jenny lag er omwille van de literatuur.

    Hans Gruijters en zijn vrouw Jenny zijn inmiddels overleden. Over hun veelzijdige levens zouden boeken kunnen worden geschreven. Als stadsschrijver van Helmond moet ik mij helaas tot dit verhaal beperken. Dat doet Hans en Jenny Gruijters geen recht, maar ik hoop dat het me - omwille van de literatuur - is vergeven. Soms moet je volledig naakt zijn om vernieuwing mogelijk te maken. 'Met mijn verbeelding kleine historische verhalen tot leven brengen',