Vluchteling Adib in het DAFje Greet. De Zjonnies hangen achter op hun mobiel. foto René Manders
EINDHOVEN - De Zjonnies, voor het ED wekelijks op pad met hun DAF, ontmoetten Adib (28) uit Syrië, uitgeprocedeerd asielzoeker, illegaal en hoofdrolspeler in zijn eigen absurde tragedie.
Op een doordeweekse avond dolen De Zjonnies door een bijna verlaten stad. We weten niet waar het verhaal van de week zich schuil houdt. In het vrijende paartje op het bankje? Of in de twee donkere mannen van wie de identiteitskaarten worden gecontroleerd door twee politieagenten, bij de Piazza? Even later zien we ze de donkere nacht in wandelen. Alles is in orde.
Een halve dag later krijgt dit kleine voorval voor ons een andere lading. We zijn in gesprek geraakt met Adib. Ook hij woont in Eindhoven, maar zonder geldige papieren. Adib is een illegaal. Hij mijdt liever de binnenstad van Eindhoven, want hij wil niet oog in oog komen met de politie. Dan is hij bang dat ze hem in de kraag vatten, en wat dan? Misschien komt hij in de gevangenis, misschien sturen ze hem wel terug naar Syrië.
Toch wil Adib met De Zjonnies praten. Hij wil dat zijn verhaal verteld wordt, zodat illegaliteit een gezicht en een naam krijgt. We spraken met hem af. We gaan op weg, met DAFje Greet.
„Welk beeld heb jij nou van een illegaal, Zjon?”
„Tja... uuh....”
Niet veel later ontmoeten we Adib bij een oud klooster aan de Hoogstraat. De paar nonnen die er nog wonen, hokken er met talloze organisaties, zoals ook Vluchtelingen in de Knel. De zusters vinden het belangrijk dat kwetsbare mensen worden beschermd, mensen zoals Adib, een jongeman (28) die niet beantwoordt aan het vooroordeel van de illegaal, een arme sloeber uit een arm land die hier zijn geluk komt zoeken.
Adib oogt eerder als een dichter, een filosoof. De fijnbesnaarde ziel is tot zijn droefenis veroordeeld tot een kamertje, op een geheim adres, ergens in de stad. Daar schrijft en leest hij vooral. Ook Nederlandse boeken. „Ik ben nu De Kraai, het boekenweekgeschenk van Kader Abdolah, aan het lezen.” Ruim anderhalf jaar is hij in dit land, zijn taalbeheersing verbluft De Zjonnies. Op 3 oktober 2009 kwam hij met wat kleren en Shakespeares Hamlet in de rugzak in Nederland aan.
Hij had 12.000 euro aan een mensensmokkelaar betaald om weg te komen uit Syrië. Adib is een Koerd, een volk dat ook in Syrië wordt onderdrukt. „Ik was actief voor een verboden Koerdische politieke partij. Ik organiseerde culturele bijeenkomsten op de universiteit van Damascus. In 2004 en 2007 zat ik daarvoor in de gevangenis.”
Na zijn studie vond hij een baan bij de Amerikaanse ambassade. De Syrische veiligheidsdiensten vroegen hem informatie te lekken, anders zouden ze hem een jaar of tien opsluiten. „Ik was bang, ik moest weg. Ik koos voor Nederland. Ik dacht dat dit het land van vrijheid was. Maar ik heb hier nu hetzelfde angstige gevoel als in Syrië.”
Zijn asielaanvraag werd afgewezen en zijn beroep daartegen werd door zijn advocaat te laat ingediend. Foutje. Wat nu? Hij klampt zich vast aan een juridische strohalmpje dat hem rest. Vluchtelingen in de Knel helpt hem. Feitelijk moet hij het land verlaten. „Mijn moeder zei over de telefoon: Je kunt beter in Nederland op straat leven dan terugkomen naar Syrië.”
Er valt een lange stilte. Adib vertelt De Zjonnies dat hij Engelse literatuur studeerde. Dat Samuel Beckett zijn grote favoriet is. Wachten op Godot heet diens bekendste toneelstuk. „Ik heb nu ook het gevoel dat ik wacht op iets dat misschien nooit komt.”
Adib is nu zelf in een absurdistisch toneelstuk beland. Hij leeft nu in een wereld waarvan hij altijd had gedacht dat die alleen op papier bestond, in romans en verhalen.
„Kafka was jaloers geweest omdat hij het zelf niet had verzonnen”, zegt Willem-Jan van Wijk, van Vluchtelingen in de Knel, die ons gesprek aanhoort. Van Wijk: „De meeste mensen die wij opvangen lopen hun ergste trauma’s in Nederland op. Ze vluchtten uit angst, zochten bescherming in Nederland, maar worden hier vervolgd en lopen de kans achter tralies te belanden, mensen die niets misdaan hebben. Is Adib een crimineel?”
We staan op het parkeerterrein bij het klooster. We kijken naar de jongeman, die in alles beschaving uitstraalt. Adib speelt ook viool en citeert uit Shakespeare’s tragedie King Lear als hij iets duidelijk wil maken: ‘ When we are born, we cry that we are come, to this great stage of fools’. Dat een mens huilt als hij geboren wordt, omdat hij in een schouwspel van dwazen terechtgekomen is. „We doen hier toch nog iets aan de boekenweek, Zjon.”
Adib vertelt dat hij zijn liefde voor Engelse literatuur graag zou overdragen aan Nederlandse scholieren. „Dat is mijn ambitie. Maar mijn droom is teruggaan naar Syrië, daar te werken en te leven, gewoon te leven.” Misschien gloort er hoop. De Arabische lente leidt ook in Syrië tot steeds meer protesten tegen het regime. Adib is sceptisch. „ De president heeft te veel internationale vrienden. Zelfs Israël is er bij gebaat dat hij blijft zitten.”
Hij belooft ons nog dat wij de eersten zijn die hem mogen interviewen als hij zijn eerste roman in het Nederlands publiceert, als de nieuwe Abdolah. Hij lacht bescheiden en zwaait ons in Greet uit.
Adib verdwijnt in ons achteruitkijkspiegeltje, met onbekende bestemming.
>> Lees en bekijk alles over De Zjonnies
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
