Oude favoriet: Spatial Sound van Marnix de Nijs
De laatste weken brengt hij dagelijks zo'n zestien uur achter zijn computer door. Voor Marnix de Nijs, die oorspronkelijk beeldend kunstenaar is, valt het vergroeiingsproces met zijn bureaustoel niet altijd mee. "Ik verlang er onderhand wel weer naar om iets te bouwen, ja. Mijn handen uit de mouwen te steken."
Voorlopig zit het er nog even niet in. Zijn nieuwste creatie 'Exploded views 2.0' vergt twee weken voor de opening van STRP nog wat punten op i's. "Het is een hoop gedoe geweest om het werkend te krijgen... De installatie loopt op speciaal ontwikkelde software en heeft heel veel computerkracht nodig omdat we met enorme bestanden werken." Met 'Exploded views' trekt De Nijs bezoekers een door hem ontworpen wereld in. Dankzij experimentele technologie die aan de universiteit van Darmstadt is ontwikkeld, is het mogelijk een virtuele tocht te maken door een uit foto's opgebouwde 3D-stad.
Flickr
De afbeeldingen zijn allemaal afkomstig van internet, zoals het sociale fotonetwerk Flickr.
"We wilden een beeld neerzetten van een globale stad. Een samenvatting van de tien meest belangrijke steden vonden we te subjectief, daarom hebben we met een computerprogramma uit miljarden foto's de duizend meest gefotografeerde plekken ter wereld gefilterd. Van die duizend plaatsen heb ik vervolgens mijn stad opgebouwd." Nadat enorme hoeveelheden computers tijdenlang hebben staan te 'pruttelen', zoals De Nijs het liefkozend noemt, kwam ook het 'antropologische' aspect van zijn installatie aan het licht. "Uiteindelijk kleuren sociale netwerken ons wereldbeeld in. Wat dat betreft werkt het internet zelfbevestigend. De uitkomsten waren dan ook deels voorspelbaar. Mensen fotografen vooral toeristische trekpleisters. Uit Afrika zie je bijvoorbeeld veel safari-foto's langskomen en daar hadden we natuurlijk weinig aan. Er lopen geen olifanten door een stad. Wat mij verder opviel, was dat er veel gebouwen bij zitten die in opdracht van machtige mensen of organisaties gemaakt zijn. Gebouwen die we in deze tijd nauwelijks meer bouwen, zoals kerken, tempels, provinciehuizen, paleizen." De installatie bestaat naast beeld ook uit bijpassend geluid, die De Nijs van YouTube haalde. "Als je het station van Maputo in Mozambique ziet, hoor je ook geluiden van het station van Maputo. Daardoor worden mensen zich ook bewust van hoorbare verschillen in de atmosfeer."
'Exploded views 2.0' wekt een andere beleving op dan een game, omdat De Nijs en zijn team met zogenaamde point clouds werken. Door de toepassing van het in Darmstadt ontwikkelde algoritme worden de oorspronkelijk pixels van de foto's op drie assen geplaatst, waardoor de beelden volgens De Nijs mooier en interessanter worden dan 'normale' 3D.
Navigeren
Het resultaat is een installatie waarbij de bezoeker voor een scherm van drie bij zes meter gaat staan en fysiek door de stad kan navigeren door naar voren, achteren, rechts of links te stappen of draaien. Je kunt ervoor kiezen om snel te bewegen en daardoor de hele stad te scannen, maar er is ook een slentermodus, waardoor je dichter bij een object kan komen en meer details kan zien. "Dat maakt dat je erin geabsorbeerd wordt. Ik wilde een filmische beleving maken waar mensen zich fysiek in kunnen verliezen."
Spatial Sounds
Dat laatste gevoel is ook het geval bij 'Spatial Sounds' (100 dB at 100 km/h) dat in 2006 voor het eerst op STRP te zien was en nu onderdeel uitmaakt van de overzichtsexpo. De Nijs maakte de machine - een monsterlijk groot apparaat dat enorm hard ronddraait en reageert op de bezoekers - samen met Edwin van der Heide, die ook met meerdere werken op de komende STRP te zien is. "'Spatial sounds' heeft twee kanten. Hij kan heel uitnodigend en vriendelijk reutelen, maar hij reageert heel direct op de bewegingen en aanwezigheid van de bezoekers en slaat vervolgens op tilt als zijn sensoren overbelast raken. Ik denk dat mensen hem beangstigend vinden omdat hij ronddraait. Hij lijkt op een bepaald punt recht op je af te komen. Omdat hij draait ontstaat er ook een Doppler-effect in het geluid, waardoor de klanken uit de speakers niet meer corresponderen met wat je ziet. Daarom vertrouwen bezoekers de machine niet. Je raakt in verwarring, daar spelen we mee. 'Spatial sounds' is echt ons 'hitje'. Hij is visueel makkelijk te doorgronden en heeft een fysieke impact op de toeschouwer. Of hij is vertederend, of zó agressief dat je maag er letterlijk van omdraait. Mensen voelen zich aangetrokken tot gevaar. Ik denk omdat we gevaar in het dagelijks leven zo sterk uitbannen."
Physiognomic Scrutinizer
Eerdere installaties van De Nijs op STRP onthulden eveneens onvermoede kanten van bezoekers, zoals bij 'Physiognomic Scrutinizer' uit 2010. Mensen namen lange rijen voor de installatie voor lief om hun gezicht te laten scannen, waarna een computer ze vervolgens op uiterlijke kenmerken matchte met seriemoordenaars, drugsverslaafde artiesten of manisch depressieve filosofen.
In de toekomst blijft De Nijs vooral grote installaties bouwen. "Ik blijf die beeldhouwer die ik was toen ik afstudeerde aan de kunstacademie in Arnhem. Mijn geluk is dat veel curatoren ook 'een groot ding' op hun expo erbij willen. Jonge mediakunstenaars maken steeds kleinere werken; apps, of werken met een desktop-afmeting. Wat dat betreft is onze belevingsstandaard aan het krimpen naar de maat van een iPad."
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
