De poster waarmee Opera Zuid de opera 'Il Barbiere di Siviglia' aankondigt. ;Decorontwerper Herbert Janse ;Het decor, zoals dat ontworpen is door Herbert Janse. foto Irene Wouters
De poster waarmee Opera Zuid de opera 'Il Barbiere di Siviglia' aankondigt. ;Decorontwerper Herbert Janse ;Het decor, zoals dat ontworpen is door Herbert Janse. foto Irene Wouters
De poster waarmee Opera Zuid de opera 'Il Barbiere di Siviglia' aankondigt. ;Decorontwerper Herbert Janse ;Het decor, zoals dat ontworpen is door Herbert Janse. foto Irene Wouters
1/3
Een hevig kauwende dame in een felblauwe legging en een knalroze vest zeemt de ramen van de wachtkamer.
In de ruimte verder een halfronde balie, met daarop de gebruikelijke attributen: een Senseo-apparaat, telefoon en computer. Verder plastic kuipstoeltjes, lamellen en een vijver met karpers. In blauw neon hangt boven de ruimte de tekst 'Trust Me'. Echt een wachtkamer, en niet de ambiance waarbij je meteen aan opera denkt.Toch is dit het decor van de nieuwste produktie van Opera Zuid, 'Il Barbiere di Siviglia' van Rossini. Zaterdag gaat die in première in het Eindhovense Parktheater. "Je kunt twee kanten uit, als je een decor gaat ontwerpen", zegt Herbert Janse, verantwoordelijk voor bovengenoemd decor. "Je volgt de schrijver letterlijk en dan is een woonkamer een woonkamer òf je neemt de binnenkant van het hoofd van de hoofdpersoon als uitgangspunt." Dat laatste heeft Janse dit keer gedaan.
'Il barbiere di Siviglia' vertelt het verhaal van de heksentoeren die graaf Almaviva uithaalt om de mooie Rosina te schaken. Zij staat onder streng toezicht van haar voogd, dokter Bartolo, die ook met haar wil trouwen. De graaf krijgt hulp van de sluwe duivelstoejager Figaro.
De ijdele dokter Bartolo is in de versie van Opera Zuid een plastisch chirurg, Rosina zijn assistente en Figaro een kapper. Het esculaap-teken op de glazen voorpui van de wachtkamer wijst fijntjes op de kwakzalver, die Bartolo is. "Echte artsen gebruiken die esculaap al lang niet meer, kwakzalvers nog wel", licht Janse toe. Dat de wereld van de plastische chirurgie een wereld van schijn is, laat de decorontwerper zien door niet te verbergen dat er achter de vele deuren in het decor helemaal niets is, alleen een zwart gat.
Een produktie begint bij de decorontwerper, vindt Janse. "Want dat gat op het podium moet gevuld worden. Maar toch kun je niet helemaal autonoom werken. De regisseur blijft de kapitein, de decorontwerper is de eerste stuurman." Herbert Janse (47) is uitermate tevreden met die positie als eerste stuurman. Hij ontwerpt decors sinds 1985, het jaar waarin hij zijn studie scenografie in Amsterdam en Maastricht afrondde.
Hij ging studeren met de bedoeling bij de televisie terecht te komen, net als zijn vader. Als klein jongetje en als opgroeiende tiener was Janse niet weg te slaan uit de hallen waar de decors werden gebouwd. "Maar toen ik eenmaal op de Rietveld Academie zat, was ik snel genezen van die jongensdroom. Ik wilde alleen nog maar theater doen."
Overigens is hij niet voor álle theatervormen te strikken. "Voor slappe huiskamerkomedies moeten ze niet bij mij zijn, die vind ik niet leuk. Dat vraagt om een ander soort realisme." Opera daarentegen vindt Janse wél een genot om te doen. "Ik kan dan vanuit de muziek werken, alle bewegingen zijn aan de noten gerelateerd. Je moet een decor bij opera wel terdege voorbereiden. Improviseren of op het laatst nog iets veranderen, is bijna onmogelijk. "Een operazanger werkt vooral met zijn ademhaling. Je kunt niet de ene dag zijn stoel aan de ene kant van het podium zetten en de volgende dag aan de andere kant. Nou hoeft dat bij opera ook niet echt: operazangers zijn volgzaan, die gaan zitten waar de decor-ontwerper het nodig vindt. Acteurs zijn veel bemoeizieker, die hebben veel vaker iets te mekkeren over stoelen die niet goed zitten of trappen die niet goed lopen."
De decor-ontwerper werkt nauw samen met de regisseur, zegt Janse. "Je wordt gevraagd, leest het stuk en als je 'ja' zegt, gaan ontwerper en regisseur vrijwel meteen samen aan de slag. In 95 van de 100 keer kom ik met het beeld van hoe het decor eruit moet zien. Het is ook mijn taak om het dramaturgische gevoel van de regisseur 10 stappen vooruit te zijn".
-
Opera Zuid met 'Il Barbiere di Siviglia' van Rossini, zaterdag 17 mei in Parktheater Eindhoven, aanvang 20.15 uur. Met Het Brabants Orkest en het Zuidelijkabnt
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
