Nihad Hrustanbegovic: 'Het voelde alsof de staat me dood wilde hebben. Dat kan ik nog steeds niet verkroppen.' foto Willem van Walderveen
1/2
Het gaat accordeonist Nihad Hrustanbegovic voor de wind. Nadat zijn debuut-cd uitkwam, werd zijn muziek gebruikt in een reclame van Heineken. Hij trad op tv op in De Wereld Draait Door en begeleidde zangeres Grace Jones. Het bracht hem bekendheid, maar zijn muziek komt voor hem op de eerste plaats.
Zie ook:
Onlangs verscheen een tweede cd, Opus 7 'The Cross-over', waarvoor hij zelf de
composities schreef. De accordeonist treedt zondag op tijdens Kamermuziek in
het Groen in Eindhoven.
Hrustanbegovic, geboren in Bosnië-Herzegovina, heeft er alles aan gedaan om
van zijn nieuwe cd iets bijzonders te maken. Terwijl zijn debuut-album
vooral gewijd was aan stukken uit het klassieke repertoire - van Bach tot
Goebaidoelina - staat op Opus 7 uitsluitend muziek van eigen hand.
De accordeonist heeft zich een veelheid van genres eigen gemaakt, schakelt met
groot gemak over van de ene stijl naar de andere. Zijn technische
vaardigheid is indrukwekkend. Die zet hij in om zijn muziek kleur en diepte
te geven. Een snel vibrato, variaties in toucher, melodische lijnen die hij
in verschillende lagen over elkaar heen laat lopen. Het zijn middelen
waarmee hij stukken opbouwt die zich organisch ontwikkelen. Terwijl hij aan
het spelen is, ontspinnen ze zich als rijkgeschakeerde verhalen.
De stukken zijn ontstaan uit improvisatie, vertelt hij. "Ik heb geen
compositieopleiding gevolgd, maar wel geleerd hoe composities in elkaar
zitten. Ik componeer intuïtief. Ik begin blanco, en speel wat er in me
opkomt: een toon, of een opeenvolging van tonen. Die herhaal ik tot ik een groove
te pakken heb die ontspannen en natuurlijk aanvoelt. Vervolgens zoek ik naar
een melodie die erbij past. De rest volgt dan vanzelf, al breng ik graag
contrasten in. Rustig tegenover explosief. Balkan naast flamenco. Zodra ik
merk dat het lijkt op iets wat ik eerder gehoord heb, kap ik het af."
Hrustanbegovic heeft zich het improviseren zelf eigen gemaakt. Het was geen
onderdeel van zijn opleiding. "Zowel in Bosnië als later in Nederland
waren de opleidingen alleen gericht op klassieke muziek. De klassieke wereld
accepteert geen improvisatie, tenzij je orgel studeert. Dan verwachten ze
juist van je dat je improviseert." Hij schudt zijn hoofd. Het is iets
waar hij zich nog steeds over kan verbazen.
Zijn ontwikkeling is begonnen nadat hij in Nederland kwam, zegt hij: "In
Bosnië werd ik opgeleid om concoursen te winnen. Alles was gericht op
virtuositeit. Hier kwam ik erachter dat het helemaal niet om tempo hoeft te
gaan. Ik ontdekte hoeveel gevoel je in je toucher kunt aanbrengen, hoe je
kunt schilderen met klankkleuren."
Vanaf het begin heeft hij wereldmuziek willen spelen, maar het was een
ontmoeting met de Brabantse gitarist Mozes Rosenberg die hem op het juiste
spoor zette. "Hoe goed je techniek ook wordt in een klassieke
opleiding, de groove leer je daar niet. Ik was onder de indruk van de manier
waarop Mozes speelde. Het lijkt simpel, maar hij doet een complete
ritmesectie met één hand. Gypsies weten als geen ander wat
cross-over is. Onder Tito zaten zij ook in de beste orkesten, ze konden
alles."
Hrustanbegovic kwam in 1995 naar Nederland, als vluchteling. De oorlog in
zijn land was toen nog in volle gang."Ik heb tweeënhalf jaar oorlog
meegemaakt. Maar toen ze me naar het front wilden sturen was het genoeg. Ik
had een concours gewonnen, wilde muziek maken voor de mensen, hen iets
schenken. Het voelde alsof de staat me dood wilde hebben. Dat kan ik nog
steeds niet verkroppen. Ik heb er sindsdien ook niet meer gespeeld, ook al
kom ik er twee keer per jaar en word ik regelmatig gevraagd. Ik heb mooie en
zware dingen meegemaakt. Een geweldige jeugd gehad, maar ook in de oorlog
gezeten. Dat hoor je terug op deze cd." Hij heeft vijf maanden
onafgebroken gewerkt om de cd te lanceren. "Het opnemen was zo gebeurd",
lacht hij. "Eén uur en een kwartier, alles in één keer. Er is niks
geknipt of geplakt."
"Weet je dat dit het eerste concert voor accordeon solo geweest is dat
daar ooit gehouden werd? Alles moest van het hoogste niveau zijn. Ik heb
veel geluk gehad. Een stuk uit de Stork Suite, die ik voor Opus 7 opnieuw
opgenomen heb, is twee jaar achter elkaar op televisie geweest als muziek
bij een reclame van Heineken. Ik heb met de groep Flairck gespeeld, met
Grace Jones. Ik heb opgetreden in De Wereld Draait Door. Maar wat ik bereikt
heb, heb ik grotendeels te danken aan de Stichting voor
Vluchteling-Studenten UAF. Die heeft me gesteund toen ik in Nederland
studeerde. Het is aan hen te danken dat ik het accordeonspel op een hoger
niveau kan brengen."
>>Kamermuziek in het Groen, zondag 27-6 in het Stadswandelpark Eindhoven. Voor het programma: zie hierboven.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
