foto Peter van der Meer/Speer Fotografie
foto Speer Fotografie
1/2
Als student aan het Groningse conservatorium werkte Jacob ter Veldhuis aan
een opera. De musicus hoopte op financiële steun van de gemeente, ging naar
de cultuurwethouder en zei dat hij componist was. "Componist?",
reageerde de bestuurder. "Componisten zijn toch dood?" De
wethouder associeerde het ambacht met beroemdheden als Beethoven en Bach,
maar niet met een jongeman uit Groningen.
Inmiddels is Ter Veldhuis uitgegroeid tot een internationaal gevierd vakman.
Wat niet wegneemt dat componisten in zijn ogen buitenbeentjes blijven. De
uitvoerende musici krijgen het meeste applaus, de schrijvers staan aan de
zijlijn. "Het is een hele rare vorm van existentie", zegt Ter
Veldhuis (58). "Ik hoor nergens thuis. Laatst werd in Tokio een
celloconcert van mij gespeeld. Geloof het of niet, maar daar kreeg ik pas
voor het eerst in mijn loopbaan een eigen kleedkamer. Orkesten snappen niet
dat een componist het ook prettig vindt een eigen ruimte te hebben. Er zijn
jaarlijks ongeveer duizend uitvoeringen van mijn werken, dus ik kan ze niet
allemaal aflopen. Het is een apart vak: je bent er en je bent er niet. Wel
mag je, als een soort Sinterklaas, aan het slot van een uitvoering nog even
het podium oplopen. Tegen studenten zeg ik weleens dat de wereld niet op
componisten zit te wachten. Je moet zelf het initiatief nemen, werk maken
waarin je gelooft, musici vinden die het willen spelen en dan maar hopen dat
het kwartje valt bij het publiek. Het is de enige manier."
Toch past deze solitaire werkwijze bij hem, vindt Ter Veldhuis, die opereert
onder de naam JacobTV. De inwoner van de Utrechtse Heuvelrug typeert
zichzelf als een 'zwerver'; hij is niet gemakkelijk te vangen. JacobTV
combineert klassieke muziek met invloeden uit het minimalisme, jazz, rock en
funk. Steeds verlegt hij de grenzen. "Ik heb de brille van de rock
nodig. Daarvan heb ik geleerd hoe je muziek kunt laten glanzen en schitteren.
"
De muziek en media van de Verenigde Staten ("Een
fascinerend land, waar alle culturen samenkomen") vormen zijn
belangrijkste inspiratiebronnen. Zijn voorstelling 'Cities change the songs
of birds' (woensdag 17 februari te zien in Muziekcentrum Frits Philips in
Eindhoven) is een multimediaspektakel over de zelfkant van de (Amerikaanse)
samenleving. Vier saxofonisten, een harpiste, bassiste en slagwerker vormen
een onconventionele jazzband die funky songs speelt rond videobeelden en
samples.
Soundbites uit onder meer praatprogramma's, interviews en
nieuwsuitzendingen spelen een prominente rol in het werk van Ter Veldhuis. "
Ik was in New York toen de kredietcrisis uitbrak. Alles wat ik erover kon
vinden op tv heb ik meteen vastgelegd. De talking heads uit de media zijn om
te smullen. Als robots zitten ze te praten, alles is geregisseerd en
superstrak vormgegeven. Maar het blijven mensen, dus af en toe zie je de
mens achter het masker."
"Barack Obama die ineens
tijdens een verkiezingstoespraak vertelt dat zijn grootmoeder is overleden
en volschiet. 'She's gone home', zegt hij. Prachtig! Alleen maar die ene
zin! Die heeft melodie van zichzelf. Als ik die sample in de computer zet en
meespeel op de piano, creëer ik muziek. Wanneer ik er akkoorden onder zet,
lijkt het of Obama zingt."
Slogans uit een reclame voor
fitnessapparatuur, quotes uit de Jerry Springer Show, oneliners uit een
documentaire over het gevangeniswezen: JacobTV verweeft ze in zijn werk. Hij
gebruikt alleen origineel materiaal. "Ik houd niet van fictie. Ik ben
een soort fotograaf, het gaat mij om the real thing. Ik ben geïnteresseerd
in drama, maar het moet wèl over authentieke mensen gaan."
Met name zijn sample-composities (Ter Veldhuis typeert het genre als 'boombox'
omdat je die stukken met zo'n apparaat kan uitvoeren) trekken de aandacht
van jongeren. Hij is er trots op. "Studenten zoeken naar muziek over
deze tijd, in een idioom dat ze herkennen. Ik vind het een klein wonder dat
kids van twintig het te gek vinden wat ik doe. Ik ben 58 jaar, maar behoor
nog steeds niet tot het establishment. Hoewel ik ook werk met het Nationale
Ballet en het Concertgebouworkest, blijf ik een beetje cult, een beetje
underground. Dat geeft me een lekker gevoel van vrijheid."
-
'Cities change the songs of birds' van JacobTV. Woensdag 17
februari in Muziekcentrum Frits Philips in Eindhoven, 20.15 uur. Ook te zien
op 15 april in theater 't Speelhuis in Helmond.
-
www.jacobtv.net
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
