Leonardo Di Caprio als FBI-chef J. Edgar Hoover.
Wat voor man was J. Edgar Hoover, die bijna een halve eeuw de FBI leidde? Clint Eastwoods ambitieuze 'J. Edgar' portretteert hem als een homo-in-de-kast, voor wie repressie het sleutelwoord was. Hoe ouder hoe interessanter: het geldt zeker voor de 81-jarige Clint Eastwood, die de laatste jaren opmerkelijk veel interesse in de Amerikaanse geschiedenis heeft.
Het leverde zes jaar geleden het tweeluik 'Flags of our fathers' en 'Letters from Iwo Jima' op.
Met J. Edgar portretteert Eastwood J. Edgar Hoover, die van 1924 tot aan zijn dood in 1972 over Amerika's binnenlandse veiligheid waakte, als een communistenvreter en gehaaide mediabespeler, maar vooral als een zijn gevoelens onderdrukkende homo.
De film, waarvoor scenarist Dustin Lance Black, die eerder Milk schreef, het script leverde, laat Hoover in de jaren zestig op zijn leven terugblikken. In de stroom flashbacks is het niet altijd duidelijk waar we ons bevinden, maar Hoovers obsessie met de nationale veiligheid begint in 1919 als anarchisten bomaanslagen plegen.
De 24-jarige ambtenaar op het ministerie van Justitie ontpopt zich tot veiligheidsexpert en staat vijf jaar later aan het hoofd van de voorloper van de FBI. In de volgende vijf decennia is bestrijding van het communisme ('een ziekte'), waaronder Hoover voor het gemak heel politiek links schaart, het ultieme doel.
In die strijd zijn alle middelen gerechtvaardigd: afluisteren, bespioneren, uitwijzen van radicalen enz. Ook Amerikaanse presidenten zijn niet veilig, want Hoover weet meer van hen dan hun lief is. Geen president durft hem te ontslaan. Alleen de dood is hem de baas.
J. Edgar, waarin Leonardo Di Caprio geloofwaardig vijftig jaar Hoover speelt en Naomi Watts vierenveertig jaar zijn secretaresse is, tuimelt van de ene gebeurtenis naar de andere, met als centrale vraag wat Hoover dreef. Waarom was de man zo gebeten op alles wat naar politiek links zweemde, zoals de zwarte burgerrechtenbeweging, het feminisme en de homobeweging? De film zoekt het antwoord in Hoovers worsteling met zijn (veronderstelde) homoseksualiteit.
Dat hij zijn gevoelens voor zijn levenslange assistent Clyde Tolson (Armie Hammer) onderdrukt, leidt tot een verwrongen gevoelsleven, waarin repressie het sleutelwoord is.
Hoover, die als een mama's kindje zijn hele leven bij zijn dominante moeder woont (Judi Dench als een blok beton), kan de wereld alleen in termen van onderdrukking zien. Minderheidsgroepen die vechten voor vrijheid zijn per definitie verdacht. Psychologische rimram of een scherpe analyse?
De kijker mag het zeggen, maar de verontrustendste vraag blijft liggen: hoe is het mogelijk dat één man achter de schermen Amerika een halve eeuw in een ijzeren greep kon houden?
J. Edgar
Regie: Clint Eastwood
Met: Leonardo Di Caprio, Naomi Watts.
Te zien in Pathé Eindhoven.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
Sorteer reacties
