Jeroen Spitzenberger (l) zet een ijzersterke Walter Süskind neer.
Rudolf van den Berg brengt met de speelfilm Süskind een hommage aan de joodse Walter Süskind, die in de oorlog honderden Nederlandse joodse kinderen het leven redde. Süskind speelde een ingewikkeld dubbelspel met de Duitser Ferdinand aus der Fünten, die belast was met de deportatie van de Joden.
Süskind werkte als lid van de (Amsterdamse) Joodse Raad, het door de Duitsers ingestelde orgaan om anti-joodse maatregelen soepel uit te voeren, gedwee mee aan de deportatie, maar achter de schermen smokkelde hij zo veel mogelijk kinderen de crèche van de Hollandse Schouwburg uit. Hij had daarbij onder meer de hulp van student Piet Meerburg.
Süskind overleefde het verzetswerk niet: toen het dubbelspel uitkwam, werd hij met zijn vrouw en dochtertje opgepakt en gedeporteerd. Süskind was toen 38 jaar.
Rudolf van den Berg voert in zijn film Süskind (een sterke rol van Jeroen Spitzenberger) op als een gewone man, die blij is dat hij bij de Joodse Raad mag komen werken omdat dat (voorlopig) vrijstelling van deportatie betekent. Hij werkt samen met Aus der Fünten (licht karikaturale Karl Markovics als schrijftafelmoordenaar), maar komt in conflict met zijn geweten als hij geruchten hoort dat Joden niet naar werkkampen worden gestuurd, maar worden vermoord.
Als hij iets hoort over gaskamers, maar de leiders van de Joodse Raad Abraham Asscher en David Cohen dat wegwuiven als geallieerde propaganda, vallen hem de schellen van de ogen. Zijn verzetswerk houdt hij voor Cohen en Asscher verborgen, want zij zien verzet als nutteloze provocatie van de Duitsers. Zelfs onderduiken raden ze af.
Süskind, waarin het overvolle drama met aanzwellende muziek en emotionele uitbarstingen soms uit zijn voegen barst, gaat over persoonlijke moed in een tijd en op een plek dat het ertoe deed.
Walter Süskind is niet geboren als held, maar wórdt het. Hij houdt zielsveel van zijn vrouw (Nyncke Beekhuyzen), maar kan haar wens dat hij stopt met zijn verzetswerk ('Ik wil geen held, ik wil een man') niet vervullen, omdat hij zichzelf dan nooit meer recht in de ogen kan zien. In schril, misschien te schril, contrast met zijn morele moed staan Asscher en Cohen, die tot het bittere einde slaafs blijven samenwerken met de Duitse bezetter. De film is niet mild over hen, waarbij wel erg makkelijk vanuit het heden wordt geoordeeld. Het bestaan van gaskamers viel niet alleen bij Asscher en Cohen buiten het voorstelbare.
Süskind
Regie: Rudolf van den Berg
Met: Jeroen Spitzenberger, Karl Markovics, Nyncke Beekhuyzen
Te zien in: Biobest, Pathé Eindhoven en Helmond.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
