Aziatische musici missen inhoudelijke diepgang

Mijn vroegere conservatoriumleraar, pianist Herman Uhlhorn, gaf jaren geleden een meesterklas in Japan. Op een namiddag werkte hij intensief met een jong meisje aan Liszt-etudes. De volgende ochtend vroeg, een uur voordat zijn vliegtuig vertrok, kreeg hij een telefoontje of zij hem toch nog even mocht voorspelen. "Hoe kan dat", sprak hij "je hebt nog niet kunnen oefenen". Dat was een cultuurmisser, want zij had de hele nacht doorgestudeerd.

Een typisch voorbeeld van een ontzagwekkende discipline en een leergierigheid, die wij niet kennen. In Japan en China worden jonge talenten in zeer groten getale opgeleid in onze klassieke muziek. China telt 25 miljoen pianostudenten en 250.000 conservatoriumtoelatingen per jaar. Spartaanse methodes en een bikkelharde mentaliteit zijn standaard.


De instrumentalisten spelen virtuoos en uitzonderlijk flexibel door een andere bouw van hun handen. Zij imiteren perfect en bezitten een aangeboren drang "om te winnen". Pianist Lang Lang beschrijft in zijn biografie 'Van Oost naar West' hoe hij bijna tot zelfmoord werd gedwongen door zijn tirannieke vader, toen hij geen eerste prijs kreeg op een concours. Hij faalde in zijn cultuur.

Blijft de prangende vraag of al deze prestatie-gerichte musici met hun perfecte techniek kunnen doordringen tot de ziel van 'onze' muziek. Ik vind: bijna nooit. Een symbiose tussen techniek en een diepe muzikaliteit maakt een instrumentalist tot een groot kunstenaar. Juist die inhoudelijke diepgang missen ze bijna allemaal, want zij leven in een andere emotionele wereld. Al zijn ze wel sensitief, het is hun taal niet en zij blijven een accent houden. De wereldberoemde Lang Lang is er nog lang niet. Als je de opname hoort, waar meestervertolker Barenboim hem een Beethoven-les geeft, is het een openbaring als de leraar één passage voorspeelt: iedereen kan horen dat de leerling de tekst nog niet begrijpt. Oosterse musici in ensembles, die geen individuele persoonlijkheid hoeven zijn, functioneren heel goed, omdat zij zich zo naadloos kunnen voegen.


Ik denk dat het nog jaren zal duren voordat er evenveel solisten op het allerhoogste niveau zijn uit het verre Oosten als uit het Westen.

Onlangs hoorde ik een jonge concourswinnaar zeggen: "Mijn doel is zó te spelen dat je niet kunt horen dat ik een Chinees ben". Een Hongaars talentje sprak: " Ik wil de componisten zo mooi mogelijk laten klinken".

Een interessante discussie; reden om uit te kijken naar twee recitals in Eindhoven. Hoe ver staan Yundi en Uchida al op de Westerse ladder en in het nieuwe seizoen komt ook Lang Lang...

Meer Muziek

• 08:08 Jongeren kopen steeds meer lp’s
• 07:10 Zangeres Whitney Houston (48) overleden
• za 11-02 Metalband Liftid kapt ermee
• za 11-02 Tweede concert Madonna in Amsterdam
• za 11-02 'Binding met regio vereiste voor symfonieorkest'
• vr 10-02 Componist Ton de Kruyf (74) overleden
• 00:02 'Clocks' van Coldplay op beiaard Catharinakerk
• vr 10-02 Meezingconcert in Frits Philips
• vr 10-02 The Marksmen en Influenz in Rambler
• vr 10-02 Swing-jazzmuziek van de Kalishnikovs

Sorteer reacties

"Kunnen Japanse en Chinese pianisten de inhoud van onze Westerse klassieke muziek begrijpen?"

Natuurlijk kunnen ze dat. Om een voorbeeld te geven: met zijn Japanse koor, zijn Japanse orkest, en een mengeling van Japanse en Europese solisten, maakt Masaaki Suzuki al meer dan tien jaar CD-opnames van Bach-cantates die tot de wereldtop behoren. Zijn opname van de Johannespassie is een van de topaanbevelingen in de Penguin Guide to Classical CDs.

Uitspraken als "Japanese en Chinese musici begrijpen de ziel van onze muziek niet" herinneren mij aan vooroordelen die ook in Japan leven, namelijk dat niet-Japanners niet in staat zijn om Japanse noh- en kabuki-spelen op te voeren of zelfs maar te begrijpen. Maar ook Japanse chauvinisten vergissen zich. Ik heb al verscheidene westerse noh-opvoeringen bijgewoond die getuigden van groot begrip en die recht naar de keel grepen!

Overigens - Mitsuko Uchida is een van 's werelds intelligentste en subtielste pianisten.

Jos Vos - 30-04-2010 | 18:22

Beste,

Alleen al het idee om de 'diepgang' (en wat is dat overigens??) van een wereldpianiste als Mitsuko Uchida in twijfel te trekken, bezorgt me een enorme ergernis. Wie zoiets zou beweren, weet blijkbaar niet dat Mitsuko al sinds haar 13de in Europa woont, leeft en werkt. Ze heeft als geen andere pianist een fenomenale voeling met Mozart en met zowel de 1ste als de 2de Weense school. Haar palmares spreekt in dat verband boekdelen. Je kunt deze pianiste bovendien onmogelijk vergelijken met een 'turbopianist' als Lang Lang. Waarom zouden er niet evenveel verschillen bestaan tussen Aziatische pianisten (of pianisten van Aziatische afkomst) onderling als tussen pakweg Europese pianisten?

Hebt u bvb. als eens haar twee cd's beluisterd met de laatste pianosonates van Beethoven! Zo niet: doen!

Erik Vertriest

Erik - 28-03-2010 | 20:49

Ik vind het artikel van Cornelie niet alleen reactionair, maar zelfs arrogant, en wel om de volgende zinsnede: "Juist die inhoudelijke diepgang missen ze bijna allemaal, want zij leven in een andere emotionele wereld". Alsof "anders" betekent "diepgang missen"... Laat staan om heel Azië over één culturele kam te scheren...

Ik sluit met wel grotendeels aan bij Cornélie als het gaat om mijn persoonlijke voorkeur over hoe Chopin uitgevoerd zou moeten worden. Ik was ook bij het concert van Yundi aanwezig, en het viel me zwaar tegen. Veel te gretig spelend, geen aandacht voor de "stiltes tussen de noten", teveel op de melodie lijn geconcentreerd, en ondanks de techniek behoorlijk wat misgrepen. Dat staat echter los van culturele aspecten. Het getoonde spel van Yundi is gewoon (nog?) niet volwassen, en had meer weg van een gevecht met de piano i.p.v. boven de stof te staan.

In dat opzicht snap ik het vergelijk met Uchida niet. Deze (ervaren) dame wordt in (conservatieve bladen) als de Gramophone of the Penguin Guide regelmatig gerefereerd als de best uitvoerenden t.o.v. al die Europese concurrenten, en ik luister met plezier naar veel van haar CDs. Ik vind haar Mozart piano concerten stukken mooier uitgevoerd dan die van de genoemde Barenboim. En zo zijn er meer voorbeelden van Aziatische musici te noemen die meespelen op top niveau.

Uiteraard zal je culturele achtergrond en je opleiding bepalen hoeveel moeite het gaat kosten om iets onder de knie te krijgen, en uiteindelijk boven de stof te kunnen staan. Lees maar eens hoe bijv. de Russische violiste Mullova moest vechten om de Bach Sonates & Partita's volgens haar eigen inzichten onder de knie te krijgen, en niet "te romantisch" te laten klinken: http://www.viktoriamullova.com/bach_recording.asp

Als grap kies ik ervoor om in soortgelijke stijl afsluiten. "Tja, dat heb je natuurlijk met een recensent die schrijft in een lokaal zuiderlijk boerenblad. Die komen als het om hun Azië kennis gaat niet veel verder dan een Chinees restaurant in het dorp. Reden om uit te kijken naar een nieuw betoog met iets meer inhoudelijke grondslag! "

Flauw en makkelijk hè.

Marc - 17-03-2010 | 23:16

Ik vind dit een wat vreemd en slecht onderbouwd stuk. Misschien kunt u nadat u naar Mitsuko Uchida bent gaan luisteren een vervolg schrijven. Ik weet zeker dat u ontroerd de zaal zult verlaten. Althans, zo ervaar ik haar concerten. Haar spel is wat mij betreft van een onvoorstelbaar bijzondere intensiteit. Op het pijnljke af zelfs. Ze bezit dat magische talent dat niet valt te begrijpen, het goddellijke zo je wilt. Dat heeft niets met cultuur te maken, en stijgt daar ver boven uit.

Alief - 14-03-2010 | 21:09

Ik vind dit een wat vreemd en slecht onderbouwd stuk. Misschien kunt u nadat u naar Mitsuko Uchida bent gaan luisteren een vervolg schrijven. Ik weet zeker dat u ontroerd de zaal zult verlaten. Althans, zo ervaar ik haar concerten. Haar spel is wat mij betreft van een onvoorstelbaar bijzondere intensiteit. Op het pijnljke af zelfs. Ze bezit dat magische talent dat niet valt te begrijpen, het goddellijke zo je wilt. Dat heeft niets met cultuur te maken, en stijgt daar ver boven uit.

Alief - 13-03-2010 | 22:16

1 2 Volgende

Reageren

Naam: E-mail: Reactie:

Forumregels

De website van het ED is een platform voor discussie. Lezers wordt de gelegenheid geboden om in forums te reageren op geselecteerde artikelen, commentaren en columns. Scherpe en kritische reacties dragen bij aan het debat. Om de discussie in goede banen te leiden, gelden de volgende spelregels:

1. Elke reactie wordt vooraf door de redactie beoordeeld. De redactie heeft het recht om zonder verdere toelichting bijdragen te weigeren, te bewerken of in te korten.

2. Reacties moeten kort en bondig zijn (maximaal 250 woorden), leesbaar en begrijpelijk zijn en inhoudelijk betrekking hebben op het onderwerp van het betreffende artikel.

3. Voor de discussie gelden elementaire fatsoensnormen. Schuttingtaal en scheldwoorden zijn niet toegestaan.

4. Reacties die beledigend of discriminerend zijn, (oncontroleerbare) beschuldigingen, bedreigingen bevatten of oproepen tot haat of geweld worden niet geplaatst.

5. Reacties mogen geen privégegevens van derden bevatten.

6. Reacties die anoniem zijn of onder een valse naam worden ingestuurd, kunnen worden geweigerd.

7. Reacties mogen geen auteursrechten overtreden en geen commerciële boodschappen bevatten.

8. Het ED staat open voor kritiek – zowel positief als negatief – op de krant en op haar redacteuren. Correcties en aanvullingen op artikelen zijn welkom. Inhoudsloze kritiek wordt niet geplaatst.

9. Het IP-adres vanwaar wordt gereageerd wordt altijd vastgelegd.

10. Reacties, of citaten daaruit, mogen worden gebruikt op alle publicaties van het ED (websites, krant, sociale media, enz.).

De redactie is niet kinderachtig. Laat u dus niet ontmoedigen door de spelregels. Ze zijn uitsluitend bedoeld om een goede discussie te bevorderen. De redactie gaat zorgvuldig te werk. Mocht u desondanks reacties op de website ontdekken die in strijd zijn met de spelregels of anderszins niet door de beugel kunnen, laat ons dat dan weten via e-mail.