Kirsten Mulder in 'Van de brug af gezien' van Arthur Miller door Toneelgroep Oostpool.foto Sanne Peper
De New Yorkse dokwerker Eddie Carbone is meer gesteld op zijn nichtje Gina
dan op zijn eigen vrouw. Het echtpaar is afkomstig uit Sicilië en heeft het
meisje liefdevol verzorgd, maar ze is intussen geen kind meer. En ze wordt
verliefd. Op neef Rodolpho nota bene, een illegaal die tijdelijk bij hen in
huis is komen wonen, samen met zijn broer. Dat kan niet goed gaan.
Toneelschrijver Arthur Miller heeft duidelijk compassie met de wankele
positie van immigranten. In 'Van de brug af gezien' (1956) introduceert hij
een verteller, een advocaat met Italiaanse wortels, die het drama van een
afstandje (Brooklyn bridge) becommentarieert. Samen met hem kijken wij
binnen in de armoedige flat van dit hechte groepje nieuwkomers. Sterke
familiebanden geven steun, maar het blijft moeilijk om greep te krijgen op
het nieuwe leven – en zeker als de letter van de wet botst met oeroude
emoties. De figuur van Carbone is uitgesproken tragisch: hij gaat zijn
ondergang tegemoet zonder goed te beseffen wat er zich in zijn eigen hoofd
afspeelt.
Toneelgroep Oostpool uit Arnhem heeft een rare kunstgreep
toegepast bij de vertaling. Miller zelf koos voor authentieke tongvallen,
zoals het Brooklyn-slang van Carbone en het gebrekkige taaltje van de pas
gearriveerde neven. Maar regisseur Eric Whien en zijn staf persen dat in
eenzelfde lelijk namaakdialect, plat en kunstmatig. Vooral de letter t komt
er bekaaid vanaf: 'nothing' is bijvoorbeeld 'nies' geworden, met een lange
ie. Dat wordt bijna lachwekkend in zijn herhaling. Ook verder toont deze
opvoering niet veel respect ('respec') voor Millers bedoelingen. De
familieleden komen een tikje onnozel over, en dat is wat anders dan
eenvoudig. Dat dan bijvoorbeeld Ali Ben Horsting als Carbone toch voor
ontroering weet te zorgen, is een prestatie. Ook verder is er goed spel te
zien. Het toneelbeeld, met moderne technische ingrepen als vallende tonnen,
video en zichtbare apparatuur, is op zichzelf fraai en beklemmend, al maakt
het de handeling wel een stuk minder intiem.
Oostpool - Van de
brug af gezien, Tekst: Arthur Miller. Regie: Erik Whien. Decor: Marc
Warning.
Première: 6 maart, Schouwburg Arnhem. In Eindhoven (Parktheater) op 12 maart.
© Eindhovens Dagblad 2012, op dit artikel rust copyright.
