Fotograaf René Manders en verslaggever Patrick Wiercx over de A67-bijlage die het ED in januari bracht.
Volledig scherm
Fotograaf René Manders en verslaggever Patrick Wiercx over de A67-bijlage die het ED in januari bracht. © FotoMeulenhof

Verhalenserie van het ED over de A67: ‘Dit is pure regiojournalistiek’

Achter de schermenDe snelweg A67 begon in 1963 als een enkelbaans weg tussen Veldhoven en Waalre. Anno 2020 is het een overbelaste en dichtgeslibde slagader tussen de Antwerpse haven en het Duitse Ruhrgebied. Met grote milieuproblemen en talloze ongelukken met veel betreurde slachtoffers. ,,Zijn we daarvoor immuun geworden?” vroeg onze fotograaf René Manders zich af. ,,Kunnen we daar in het Eindhovens Dagblad eens ruim aandacht aan besteden?”

Mamertas Cesnauskas in zijn vrachtwagen op de parkeerplaats naast hotel Nobis in Asten.
Volledig scherm
Mamertas Cesnauskas in zijn vrachtwagen op de parkeerplaats naast hotel Nobis in Asten. © DCI Media/René Manders

Manders vond in november gehoor bij chef verslaggeving John Graat. Hij wilde er een groot deel van de zaterdagse Z-bijlage aan wijden. Het idee was het Brabantse deel van de snelweg, zo’n 60 kilometer, op te knippen in verschillende delen, steeds met een verhaal erbij. In die verhalen zowel aandacht voor de plaatselijke betekenis en beleving van de weg. Tegelijk moest elk verhaal ook een thema bevatten, zoals de natuur, de verkeersveiligheid, de vrachtwagenchauffeur.

,,Het ging mij om bewustwording”, zegt Manders. ,,Ik merkte dat het bericht over het zoveelste dodelijk ongeluk op die weg geen indruk meer maakte. Het leek bij het dagelijkse leven te horen. Net als dat de natuur aan weerskanten van de weg steeds meer achteruit gaat.”

Poot van Metz als cruciaal deel van A67

Colonne vrachtwagens op de A67 bij Geldrop.
Volledig scherm
Colonne vrachtwagens op de A67 bij Geldrop. © DCI Media/René Manders

Graat vroeg redacteur Patrick Wiercx de intro én het eerste deel vanaf de Belgische grens te schrijven. ,,Dat eerste deel van het tracé is een saai stuk”, zegt Wiercx nu. ,,Maar gelukkig ben ik goed met geschiedenis.” Wat heet. Patrick weet alles van het ontstaan van de Poot van Metz. Wat nu een cruciaal deel is van de snelwegen rond Eindhoven, begon als een idee van ir. Chris Metz (1901-1976), adjunct-directeur Gemeentewerken bij de gemeente Eindhoven. ,,Hoewel vrijwel niemand iets zag in zijn idee voor een verbinding tussen de Tilburgseweg en de nieuwe Europese snelweg E3, kon hij het toch laten uitvoeren”, weet de redacteur. ,,Hóe ik dat weet? Ik groeide als kind op in een flat aan de Welschapsedijk. Wij keken uit op de aanleg van die Poot. Mijn vader volgde dat van dag tot dag en heeft ons daar steeds over verteld.” Dus staat Wiercx te boek als ‘Mister Poot van Metz’.

Onder druk wordt alles vloeibaar

Half november maakt John Graat bekend dat hij vertrekt bij het ED om Chef Sport te worden bij dagblad Trouw. Iedereen gunt hem dat hij zijn ambitie kan verwezenlijken en meteen gaat de redactie op zoek naar hoe ze dat gat kunnen opvullen. Totdat kort na de jaarwisseling iemand zich herinnert dat in de Z-bijlage van zaterdag 18 januari de eerste elf pagina’s zijn gereserveerd voor de A67. ,,Ik ben 6 januari begonnen”, vertelt Ruud Spoor, die samen met Olga van Lierop het werk van Graat overnam. ,,Een week later moest alles klaar zijn voor de drukkerij. Nou weten we dat onder druk alles vloeibaar wordt. En als het dan inderdaad lukt, geeft dat voldoening.”

Verschillende thema's aan de orde stellen

Wiercx legt uit hoe de verdeling van de verhalen in zijn werk ging. ,,We wilden bij elk verhaal dus een deel van de snelweg bespreken, maar ook telkens een ander thema aan de orde stellen. Zelf werk ik als redacteur in de Kempen, dus was het logisch dat ik het spits afbeet.” Temeer daar in het eerste verhaal ook een stukje geschiedenis voor de hand ligt. Zo leert Wiercx ons dat het idee voor de E3 in de jaren vijftig vooral ontstond om het vrachtverkeer tussen de Antwerpse haven en het Duitse Ruhrgebied ruim baan te geven. Goed om te weten als we op de invoegstrook een plaats bevechten tussen de trucks. Ook dat de A67 niet meer ongelukken kent dan de meeste andere snelwegen met twee maal twee rijstroken. Dat de beleving anders is, komt omdat het zó druk is op de weg, dat het verkeer bij een incident meteen over kilometers langdurig vaststaat. Merlijn van Dijk is Wiercx’ collega in Veldhoven, waar chipmachinefabrikant ASML met 15 duizend medewerkers zowat de grootste werkgever van de regio is. Dus kreeg Van Dijk ook de taak de economische betekenis van de A67 mee te nemen.

John Steenmetz (l) en Herman Steenhuis van Aarts Transport in Veldhoven.
Volledig scherm
John Steenmetz (l) en Herman Steenhuis van Aarts Transport in Veldhoven. © DCI media/René Manders

Alle foto's door één fotograaf

Rob Burg was jarenlang de redacteur met verkeer in zijn portefeuille. Hij mag zich uitleven op het deel ten zuiden van Eindhoven dat samenvalt met de A2 tussen Amsterdam naar Maastricht. Feitelijk ligt daar een dubbele snelweg. In het midden twee keer twee rijstroken met een maximum snelheid van 120 km/uur zonder lokale afslagen, met aan weerszijden twee rijstroken met 80 km/uur en afslagen voor lokaal verkeer. Om dat in beeld te brengen wil Manders, die alle foto’s voor deze reportage voor zijn rekening neemt, de hoogte in. ,,Van economieredacteur Harrie Verrijt kreeg ik het telefoonnummer van het hoofd communicatie van ASML. Zo krijg ik, net voor de deadline, met mijn 400 mm-lens toegang tot hun toren pal naast de snelweg.”

Burg laat verkeerskundigen aan het woord over de veiligheid op de A67. Dat levert ook discussie op. Want extra rijstroken vermindert de druk, maar waar die extra ruimte ophoudt, moet het verkeer toch weer invoegen, en met chauffeurs die de ander nog net te snel af willen zijn, levert dat weer extra risico’s op. Het deel ten zuiden van Helmond is voor Simon Rood, redacteur op het ED-kantoor in Helmond. Daar zit ook de afdeling Zuid-Nederland van Rijkswaterstaat, waar wegverkeersleider Roel Dirks het verkeer via een dozijn beeldschermen volgt. Zodat bij een stremming snel met een rood kruis een rijstrook kan worden afgesloten.

Fotograaf René Manders maakte deze foto met zijn 400 mm-lens vanaf de toren op het terrein van ASML, pal naast de snelweg.
Volledig scherm
Fotograaf René Manders maakte deze foto met zijn 400 mm-lens vanaf de toren op het terrein van ASML, pal naast de snelweg. © DCI media

A67 en de kwetsbare natuur

Boswachter Mari de Bijl bij de A67 in Heeze.
Volledig scherm
Boswachter Mari de Bijl bij de A67 in Heeze. © DCI Media/René Manders

Het geografische werkgebied van Frank van den Heuvel ligt weliswaar niet naast de A67, maar hij heeft ook natuur in zijn portefeuille. Dus sprak hij met boswachter Mari de Bijl over staat van de natuur van de Strabrechtse Heide en andere kwetsbare natuur pal naast de onophoudelijke uitstoot van stikstof. Fotograaf Manders: ,,Daar wilde ik het liefst die tegenstelling in beeld brengen. Maar nergens kreeg ik dat goed voor de lens. Uiteindelijk wist De Bijl een plekje waar we tussen de bomen het verkeer konden zien. Ik heb mijn toestel op een hoog statief gezet voor de juiste verhoudingen. Klik en klaar.” Tussen Lierop en Lommel laat Tonny Peeters een trucker aan het woord. ,,Helaas heeft hij alleen een chauffeur kunnen vinden die voor het eerst over de A67 reed. Maar onder tijdsdruk valt het niet mee om iemand te strikken die wil praten en ook nog op de foto wil”, weet Wiercx.

Tot slot twee opmerkelijke verhalen van Daphne Broers, de meest oostelijke ED-redacteur. Over de familie Fleuren die pal naast de snelweg woont en nooit zou willen verhuizen en over haar eigen bijna dagelijkse doodsverachting als ze op weg naar huis probeert in te voegen tussen de vrachtwagens. ,,En dan moet je weten dat we dat voor de beste foto een paar keer hebben moeten overdoen!” zegt Manders met zijn schaterlach.

Terugkijken met voldoening en trots

Ondanks de hectiek op het laatste moment kijkt Ruud Spoor met voldoening en trots terug op de bijlage. ,,Ik ben blij met deze tip. Zo zie je maar weer: onze fotografen zijn echte journalisten. Met oog én oor voor wat er leeft in de regio. En dit soort reportages willen we vaker doen. Zo brengen we meer samenhang tussen de verhalen.” Welk onderwerp zou zich lenen voor een volgende bijlage? ,,Dan kom ik uit bij ASML”, zegt Spoor zonder aarzeling. ,,Daar zitten veel verschillende aspecten aan. Heel boeiend!”

Meer lezen over de A67?

Historie: De A67, in de beginjaren E3 geheten, was helemaal niet bedoeld om de regio Eindhoven ten dienste te zijn. Verre daarvan zelfs. De E3/A67 was vooral een transitroute, met name aangelegd voor vrachtvervoer. Dat dat het eigenlijke startdoel van de weg was, hebben velen nu allang niet meer in de gaten.

Economisch belang: De A67 is als een economische aorta voor veel bedrijven in deze regio. Maar dan wel eentje die langzaam dichtslibt. En dat kost klauwen vol geld.

Ongevallen: Het beeld dat veel mensen van de A67 hebben - een overbelaste, onveilige weg waar het door alle ongevallen vaker stilstaat dan doorrijdt - verdient enige bijstelling.

Controle: Met tientallen camera’s en ontelbare ‘lussen’ in het asfalt houdt Rijkswaterstaat dagelijks de A67 in de gaten.

Natuur: Wie er dagelijks overheen zoeft, in beslag genomen door het drukke verkeer, in gedachten verzonken, realiseert het zich vaak niet. Maar de A67 loopt door prachtige natuur aan weerszijden van de weg. Bossen, heide en vennen in Kempen, Groote Heide, Strabrechtse Heide en De Peel.

Truckstop: Eenzame chauffeur uit Litouwen op de truckstop Nobis naast A67.

Buren: De Helenaveense familie Fleuren woont al bijna een halve eeuw met hun 130 koeien op steenworp afstand van de A67.

Persoonlijk relaas: Invoegen op de A67: vragen om ramp

Drukte op de A67 ter hoogte van Liessel.
Volledig scherm
Drukte op de A67 ter hoogte van Liessel. © DCI media/René Manders