Volledig scherm
Mensen die op deze plek erbij waren toen ASML vijfendertig jaar geleden werd opgericht kijken naar het net onthulde kunstwerk van Ivo Schoofs. © ASML

Mensen van ASML 35 jaar geleden onthullen kunstwerk op Strijp-T in Eindhoven

EINDHOVEN - ASML begon vijfendertig jaar geleden in een houten keet tussen Philipsgebouw TQ en een afvalcontainer. Sinds gisteren staat op diezelfde geheel opgeknapte plek op Strijp-T in Eindhoven een hightech kunstwerk ter herinnering daaraan.

Op 1 april bestond ASML vijfendertig jaar en dat was reden voor het bedrijf om vrijdagmiddag samen met een bus vol mensen van het eerste uur naar de plek te gaan waar het allemaal begon. Daar onthulden ze een kinetisch kunstwerk van Ivo Schoofs als aandenken aan het allereerste begin van het huidige miljardenbedrijf. Vier bestuurders uit die tijd trokken aan een touwtje waarna het tweeledig lichtkunstwerk verscheen.

Een grote tweedehandse keet

Joop van Kessel en Nico Hermans waren destijds als directieleden verantwoordelijk voor de productie en de ontwikkeling bij ASML. Ze kijken na de onthulling eerst door het rode en dan door het blauwe scherm van het eerste deel van het kunstwerk. Door het rode scherm zien ze op het tweede deel het jaartal 2019 en een foto van een ultramoderne chipmachine van ASML. Door het blauwe scherm verandert het jaartal in 1984 en is de foto er een uit die tijd. „Ik ben hier in geen jaren geweest en herkende deze plek eerst niet, zoveel is er veranderd”, zegt Van Kessel. „Oh ik wel”, zegt Hermans. „Hier stond dat gebouw, een grote tweedehandse houten keet. Hier was mijn kantoor en daar dat van jou”, zegt Hermans. 

Volledig scherm
Een tweeledig kunstwerk met lichttechniek van Ivo Schoofs. © ASML

Automatisch springen de twee in standje herinneringen ophalen. „We hebben veel gepraat over hoe we de machines moesten maken”, zegt Van Kessel. „Het was een kwestie van inkopen van de onderdelen, die in elkaar zetten en dan testen. Onze topman Gjalt Smit zei dat we dat inkopen maar in Duitsland moesten doen, maar toen zei ik: over mijn lijk. Ik ben gaan praten met Van der Leegte, KMWE en andere bedrijven in de regio. Die konden veel meer dan we dachten en dat was het begin van het toeleveringsmodel dat ASML groot heeft gemaakt.”

Goede ervaringen met uitbesteden

Nico Hermans zegt dat dit uitbesteden van de productie veel werd bekritiseerd. „Bij Philips werd alles bij de eigen bedrijven gemaakt. Maar wij hadden snel goede ervaringen met het uitbesteden.” Onder zijn verantwoordelijkheid nam ASML de beslissing over te schakelen ‘van een olietafel naar een elektrische tafel’ zoals Hermans het uitdrukt. Een schijf waarop de chips worden gemaakt werd voortaan met elektrische magneten in plaats van met oliedruk op zijn plek gebracht. „Dat zorgde dat onze machines sneller en exacter werkten dan die van de concurrenten.”

Het kunstwerk werd mogelijk gemaakt door de organisatie Strijp-T. Boudie Hoogedeure van deze organisatie heeft het in een toespraak over heilige grond. „Vruchtbare grond, innovatie gedreven, dat maakt het succes van ASML duidelijk. We willen graag opnieuw geschiedenis schrijven met de nieuwe invulling die we aan de gebouwen hebben gegeven. Met inspirerende mensen met een visie en wie weet een nieuwe ASML.”

Goed gevoel bij Van Gogh project

Joop van Kessel heeft wel nostalgische gevoelens bij de plek, zegt hij, maar toch vooral bij het ASML van nu. „Als ik lees dat ze nu ook die Van Gogh-organisaties steunen, dan krijg ik er een goed gevoel erbij. Martin van den Brink, de grote technische man van nu, heb ik als jongen hier binnen zien komen. Als ik dan zie hoe ver hij het samen met die andere mensen heeft geschopt, dan ben ik echt trots.”

Volledig scherm
De onthulling van het kunstwerk. © ASML

Regionale Economie