Volledig scherm
De repetities voor Weg uit de Peel, in De Beijaard in Asten. Voor het stuk deden maar liefst 140 acteurs auditie. © Fotopersburo van de Meulenhof BV

Arbeideropstand herleeft straks op het toneel, midden in de Peel

ASTEN - Zachtzinnig ging het er bepaald niet aan toe in huize Berkvens. Bijvoorbeeld wanneer dochterlief Janneke aan de beurt is om d'r haren te laten knippen. ,,Weg met die kapsones en nu zitten'', bijt haar moeder haar toe. 

Janneke gehoorzaamt echter niet altijd en dat geldt voor wel meerderen in de Peel, eind negentiende eeuw. Meer en meer turfstekers hebben hun buik vol van de uitbuiting door de wrede turfbaron Witlox. 

Die explosieve achtergrond vormt het decor van Weg uit de Peel, Jacques Vriens' veelgeprezen kinderboek uit 1997 dat binnenkort in toneelvorm te zien is. Niemand anders dan Vriens zelf voert de regie. Uitvoeringen zijn er op verschillende plekken in de open lucht in de Peel, waar in Vriens' boek hoofdpersonage Janneke Berkvens zich terugtrekt op haar favoriete plekje tussen berkenbomen, om er te fantaseren over de toekomst. Diezelfde Peel waar dus ook een arbeidersopstand woedt, aangesticht door schoolleraar Kanters.

Janneke komt over een aantal weken dus tot leven op de bühne, voor het eerst op 19 mei bij Buitencentrum De Pelen in Ospeldijk. Door regen en wind zou het decor zomaar net zo weerbarstig kunnen zijn als de Peel was in de tijd van de ontginning. Een idee dat toneelspelers uit de regio tot de verbeelding spreekt. Vriens en de zijnen hadden over belangstelling bepaald niet te klagen. Zo'n 140 acteurs deden auditie voor een tekstrol. Uiteindelijk verschijnen er straks zo'n negentig ten tonele. ,,Afgezien van een bericht op Facebook, een mededeling op onze site en wat flyers hadden we er helemaal niet zo veel ruchtbaarheid aan gegeven'', vertelt producent Bas Leenders trots.

Première

De dag van de premiere komt steeds dichterbij. Dus zetten Vriens en zijn acteurs (zowel Brabanders als Limburgers) de puntjes nog eens goed op de i. Plek van handeling voor de laatste oefensessies is De Beijaard in Asten. En als je de repetities moet geloven wordt het theaterstuk straks al net zo meeslepend als het boek. De emoties spatten soms van de dialogen, bijvoorbeeld bij die tussen Janneke en haar hardvochtige moeder. Maar ook wanneer enkele arbeiders hemel en aarde moeten bewegen om de cynische Witlox ervan te overtuigen dat Jannekes pa Jan te gewond is om te werken.

Diens rol wordt vervuld door André Goossens uit de De Mortel. Goossens' moeder stamt uit Deurne en de mystiek rond de Peel werd er bij de kleine André met de paplepel ingegoten. ,,Vooral de verhalen over Grard Sientje maakten indruk. Zo'n ruwe man die in een plaggenhut woont...'' En de sporen van een roerig verleden ziet Goossens nog steeds wanneer hij op zijn motor door de Peel toert. ,,Dan zie ik het vroegere huis van Jan van der Griendt en die oude arbeidershuisjes.'' En de charme van het buiten toneelspelen kent hij ook. ,,Ik had al een rol in 'Van wor ik bén', in het Boerenbondsmuseum. De elementen die vrij spel hebben, mooi is dat.''

Daar kent Goossens ook Gemertenaar Alexander Thijssen van, die in Weg uit de Peel onder meer als vuurspuwer op de kermis figureert. ,,Dat soort dingen kun je niet indoor. Buitentheater biedt zoveel mogelijkheden.'' 

Gemert

Gemert blijkt goed vertegenwoordigd. Ook van de partij: Hilde Brouwers. Ze had naar eigen zeggen geen enkele toneelervaring. ,,Maar ik woon nog niet zo heel lang in Gemert en dit is een ideale gelegenheid om meer mensen te leren kennen.'' Brouwers stamt uit Oosterhout, ver weg van de Peel. ,,Maar ik kende dit boek omdat ik in het basisonderwijs werk.'' Straks is ze in eigen gemeente op het toneel te zien, aan de Oude Peeldijk.

Maar een verhaal over onherbergzame veengebieden kan natuurlijk het best verteld worden door een échte 'Peelvruter'. Fleur van Rooij (Janneke) past wel in dat plaatje. Ze stamt uit Deurne.

ED gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement

Deurne e.o.