Volledig scherm
De drie modellen waarmee Volkswagen zijn elektrisch offensief begint © Volkswagen AG

Volkswagen gaat plankgas naar de elektrische auto

Na Dieselgate onderging Volkswagen een gedaanteverandering. Nagelende dieselgeluiden maken in rap tempo plaats voor zoemende elektromotoren.

Na het schandaal rond de sjoemelsoftware, met als gevolg een snel afbrokkelend imago van diesel, presenteert Volkswagen zich tegenwoordig ineens als het groene geweten van de autowereld. ‘s Werelds grootste autofabrikant staat aan de vooravond van een enorm offensief van elektrische auto’s. Begin 2020 komt de ID. Neo (een middenklasser), gevolgd door de ID. Buzz (een modern T1-busje), ID. Cross (een coupéachtige suv) en ID. Vizzion (een grote sedan). In 2025 wil Volkswagen meer dan 20 volledig elektrische auto’s in het gamma hebben. En niet alleen Volkswagen, ook de andere merken van de groep (onder meer Audi, Porsche, Seat en Skoda) gaan aan de stekker. In 2025 is een kwart van alle modellen van de Volkswagen-groep volledig elektrisch, in 2030 bestaat van elk van de ruim 300 modelvarianten een elektrische versie.

Glazen fabriek

De daadkracht in Wolfsburg bestaat niet alleen uit de opbouw van een enorme elektrische vloot, maar ook uit het zichtbaar maken van de verandering voor een groot publiek. De <<<Gläserne Manufaktur>>> (Glazen Fabriek) in Dresden is een treffend voorbeeld van de omwenteling bij het grootste autoconcern ter wereld. Tot voor kort werd daar de Volkswagen Phaeton geproduceerd, een van de megalomane projecten van voormalig CEO Ferdinand Piëch. De ‘Bentley onder de Volkswagens’ werd geen succes. Mensen met geld spaarden liever door voor een echte Bentley, of kochten een Audi.

Volkswagen besloot de fabriek geschikt te maken voor de productie van elektrische auto’s. Iedereen is welkom om er te komen kijken: er vinden bezichti-gingen en lezingen plaats. Ook in Emden, Zwickau en Hannover worden fabrieken geschikt gemaakt voor de bouw van elektrische auto’s. De benodigde accupakketten zullen eveneens in eigen huis geproduceerd worden, onder meer in Salzgitter.

Volkswagen maakt de internationale pers graag deelgenoot van zijn plannen. Niet eerder kregen we van een automerk zo’n intiem kijkje in de ‘Küchen’. Het concern volgt de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden. Volkswagen wil in 2050 alleen nog auto’s maken met een CO2-neutrale voetafdruk. Alle fasen van een autoleven worden daarbij meegenomen. Het begint bij de toeleveranciers van het merk en de assemblage van de auto’s. Ook in de gebruiksfase (het daadwerkelijke rijden) wil het merk CO2-neutraal zijn. Het laatste onderdeel van de keten is het hergebruik van alle onderdelen waaruit een auto bestaat. Decarbonising the car, noemen ze het hele proces in Wolfsburg; energie uit kolen-centrales moet zo snel mogelijk worden uitgebannen.

CO2-neutrale productie

De ID. verschijnt in 2020 en is de eerste Volkswagen op het nieuwe MEB-platform voor elektrische auto’s. De prijzen van de ID. liggen volgens Volkswagen op niveau van een luxe uitgevoerde Golf. Dat interpreteren wij als grofweg 30.000 euro. De ID. is tevens de eerste ‘CO2-neutrale’ auto, van productie tot recycling. De fabriek in Zwickau, waar het grootste deel van de productie plaatsvindt, draait op groene stroom. Ook voor het in elkaar zetten van de accu wordt groene stroom gebruikt. Volkswagen belooft erop toe te zien dat de toeleveranciers zich eveneens van hun meest milieuvriendelijke kant laten zien. Het is een nobel streven, dat lastig te controleren is: Volkswagen werkt wereldwijd samen met meer dan 40.000 toeleveranciers.

Het MEB-platform waarop de ID. staat, biedt veel voordelen: dankzij de lange wielbasis en de korte overhang voor en achter, heb je binnenin veel ruimte. Ook het ontbreken van een middentunnel vergroot de bewegingsvrijheid. Net als het bekende MQB-platform, is het MEB-platform geschikt voor verschil-lende carrosserieën, van stadsauto tot suv. Auto’s op het MEB-platform kunnen worden voorzien van schaalbare accupakketten met verschillend rijbereik, van 330 tot 550 kilometer. Wie verder wil komen, betaalt voor een grotere accu. Met een optionele warmtepomp, die onder meer draait op de restwarmte van de elektromotor, kun je de auto in de winter op temperatuur krijgen zonder dat dit ten koste gaat van je actieradius.

Rijden en recyclen

Voorwaarde voor milieuvriendelijk rijgedrag is dat de auto op groene stroom rijdt. Kopers van een ID. krijgen de mogelijkheid om deze via Volkswagen af te nemen. Ze kunnen kiezen uit wallboxen die met verschillende snelheid laden: bij een wallbox van 11 kW duurt het 8 uur, bij eentje van 22 kW is het binnen 3 à 4 uur gepiept. Alle Volkswagen-dealers worden voorzien van laadstations, die niet alleen voor VW-rijders beschikbaar zijn. Ook langs de snelweg komen laadstations, die draaien op wind- en zonne-energie.

Is de auto aan het einde van zijn levenscyclus, dan streeft Volkswagen ernaar alle onderdelen recyclebaar of afbreekbaar te maken. Zo krijgen de accu-pakketten een tweede leven energiebuffer en -opslag voor (Volkswagen)-fabrieken. Zijn ze opgebruikt, dan worden ze uit elkaar gehaald, zodat de afzonder-lijke componenten (waaronder schaarse grondstoffen als nikkel en kobalt) kunnen worden hergebruikt. Over 10 jaar wil Volkswagen 97 procent van de materialen waaruit de accu is opgebouwd hergebruiken, op dit moment is dat nog 53 procent.

Volkswagen zegt dat de kosten voor aanschaf én gebruik (TCO, total cost of ownership) bij de nieuwe I.D. op hetzelfde niveau liggen als bij een bestaande Golf. Bij de e-Golf liggen ze een stuk hoger, omdat hij in aanschaf zo duur is. Vanaf het moment dat je je creditcard hebt opgeborgen en de showroom uitrijdt, ben je minder kwijt aan onderhoud en stroom. Elektrische auto’s gaan efficiënter met energie om dan verbrandingsmotoren. Met dezelfde ener-gie-input, komen ze vier keer verder dan een dieselauto.

Marathon

Om het milieu te ontzien, zijn uiteraard veel meer maatregelen nodig. “De transportsector is voor 14 procent verantwoordelijk voor de temperatuurstijging op aarde”, zegt Ralf Pfitzner, de hoogste baas bij Volkswagen op het gebied van duurzaamheid. “De bijdragen van landbouw en industrie zijn veel groter, ze nemen allebei ongeveer een kwart voor hun rekening. Om het milieu te ontzien, moet op meerdere fronten actie worden ondernomen. Dat doe je niet met een sprintje, wij zien het als een marathon.” Het behalen van het Parijs-akkoord is voor een groot deel afhankelijk van politieke wil en daar ontbreekt het in Nederland vooralsnog een beetje aan. Wij spelen bijvoorbeeld in de Europese achterhoede op het gebied van groene stroom, net als Duitsland en het Ver-enigd Koninkrijk. Frankrijk, Zwitserland en Zweden doen het veel beter.

Geen waterstof

Uiteraard is Volkswagen niet het enige merk dat bezig is met een duurzame toekomst, maar wél de enige die zoveel inzage geeft in zijn plannen. Het merk wil het gehele productieproces van de auto CO2-neutraal maken - van toeleveranciers, via fabricage en gebruik tot recycling. Volkswagen gelooft niet dat waterstof veel toekomst heeft voor in grote aantallen geproduceerde auto’s. Het is dure technologie die alleen lonend kan zijn bij dure auto’s, bijvoorbeeld van de zustermerken Audi of Porsche. Volgens Volkswagen hebben waterstofauto’s nu eenmaal meer energie nodig om te functioneren dan BEV-auto’s. Daarom rijdt volgens Volkswagen in 2040 ongeveer 70 procent van de Europese automobilisten in een volledig elektrische auto. Voor auto’s met een door waterstof gevoede brandstofcel is de toekomst minder rooskleurig, stelt Volkswagen. Zowel in Europa als in China zal tegen die tijd hooguit 10 tot 20 procent van de automobilisten op waterstof rijden.

Wat is uiteindelijk schoner: benzine, diesel of stroom?

Niet alleen tijdens het rijden, ook tijdens de productie vervuilen auto’s het milieu. Als het gaat om de totale CO2-uitstoot per kilometer, welke aandrijfvorm is dan uiteindelijk schoner? Ralf Pfitzner, de hoogste baas bij Volkswagen op het gebied van duurzaamheid, rekent het voor. Pfitzner liet de totale CO2-uitstoot van een e-Golf vergelijken met die van een Golf op benzine en een Golf op diesel. De e-Golf begint met een achterstand. Bij zijn productie komt tweemaal zoveel CO2 vrij als bij een auto die op benzine of diesel rijdt (elektrisch: 57 gram, benzine: 27 gram, diesel: 26 gram). Ook bij het tanken/opladen pakt de e-Golf nog niet de winst: dat kost 62 gram (benzine: 27 gram, diesel: 10 gram). Tijdens het rijden buigt hij de achterstand om in een voorsprong: de e-Golf stoot vrijwel geen CO2 uit, de gemiddelde dieselmotor 100 gram en een benzinemotor 119 gram. De eindstand? De benzinemotor is hekkensluiter met 173 gram CO2 per kilometer over de totale levenscyclus. De inmiddels omstreden diesel is – wat de publieke opinie ook beweert - een stuk schoner: 141 gram. Een elektrische auto is goed voor 120 gram.