Hoe exclusieve schoenen moeten helpen bij oplossen van moordzaak in Best: wie is gewurgde man?

VIDEOBEST - Het is een raadsel wie hij was, laat staan wie hem heeft gewurgd. De sleutel tot de identiteit van de man die in 1997 werd opgegraven in Best ligt wellicht verborgen in zijn schoenen: prijzig en uniek.

Het is een bescheiden houten kruis. De witte verf bladdert er na dik twintig jaar wind, regen en felle zon langzaam af. Geen opschrift, geen naambordje. ,,Maar ik weet zeker dat hij hier ligt”, zegt Fridi Leermakers, beheerder van het kerkhof achter de Antoniuskerk in Best. ,,Ik heb hem zelf begraven. Twee agenten bleven net zo lang toekijken tot de eerste meter aarde op de kist lag. Pas toen ze zeker wisten dat hij was begraven, zijn ze vertrokken.”

Volledig scherm
Het bescheiden graf zonder naam op de Algemene Begraafplaats in Best. © ED

Verderop hangt het register van de Algemene Begraafplaats, bij plek H1 staat ‘onbekend mannelijk en heer van Gestel’. Twee lichamen in één graf. Leermakers kent die laatste naam niet: ,,Maar ik vermoed dat er geen nabestaanden waren. Dan is de gemeente verantwoordelijk voor het begraven van een gevonden dode.” En het verhaal achter het onbekende lichaam? ,,Hebben ze hem niet verderop bij het kanaal gevonden?”

De enige die de precieze locatie weet – behalve diegene die het lichaam heeft begraven – is John Rijkers. De Tilburger rijdt erheen met zijn stationwagen, over de NCB-weg langs het Wilhelminakanaal. In de rug sportgigant Decathlon, in de verte kadaververwerker Rendac. ,,Hier zal het ongeveer zijn”, zegt hij vlak voordat hij zijn auto de naastgelegen bosrand instuurt. 

Twintig meter de natuur in is er opeens een korte afdaling, die uitkomt bij een bospad dat parallel loopt aan het kanaal. Rijkers gaat voorop over het bospad. ,,Er is hier wel veel veranderd in twintig jaar”, kijkt hij heen en weer. ,,Bovendien scheen destijds de zon en zag het hier groen.” De Tilburger doelt op de zomer van 1997. Toen liep hij hier samen met zijn neef, ieder met een metaaldetector. De twee hobbyzoekers waren naar dit deel van Best gereden op zoek naar restanten van de Tweede Wereldoorlog. ,,De Duitsers zaten aan deze kant van het kanaal en hier in de buurt zijn geallieerde parachutisten geland. Dus je kunt hier in de grond van alles vinden.”

Kruising

Dat bleek ook. De vondst van het tweetal bestond uit een ring en wat munten. En een lijk. Rijkers is inmiddels aangekomen bij een T-splitsing. Hij loopt naar een greppel aan de voet van de helling naast de kruising. ,,Hier was het. Mijn neef was een paar honderd meter verderop aan het zoeken toen mijn metaaldetector precies op deze plek afging”, herinnert hij zich. ,,Toen ik begon te graven, stuitte ik meteen op allemaal maden. Ik dacht: er zal wel slachtafval liggen. Het offerfeest was de maand ervoor geweest. Toen heb ik het dichtgegooid en zijn we naar huis gegaan.”

Het was al een speling van het lot dat Rijkers op het lichaam stuitte. Dat het uiteindelijk ook daadwerkelijk werd gevonden, is te danken aan het feit dat hij terloops aan een vriendin over de maden vertelde. Die besloot het toch maar voor te leggen aan een bevriende agent in Eindhoven, die op haar beurt weer de politie in Best inseinde. En dus werd Rijkers gebeld: of hij de precieze plek toch nog een keer kon aanwijzen.

Volledig scherm
John Rijkers uit Tilburg terug op de plek in Best waar hij in 1997 met zijn metaaldetector op het lijk stuitte. © Bert Jansen

Rijkers wijst op een bankje naast de T-splitsing. ,,Daar zat ik te wachten terwijl ze aan het graven waren. Op een gegeven moment riep een van de agenten mij. Ze hadden toch wat gevonden. Ik zag meteen de zijkant van zijn hoofd, hij had donkere krullen. Zijn lichaam lag zijwaarts. Mijn metaaldetector was op zijn schouder gestuit, die lag vijf centimeter onder de grond. Zijn hoofd een stuk dieper, een centimeter of dertig. Daarna werden er door de portofoon een paar codes geroepen en stond het hier binnen de kortste keren vol met politie.”

Gewurgd

Uit sectie bleek dat de man was gewurgd. En dus ging de politie met alle middelen op zoek naar zijn identiteit. Zonder succes. Daardoor bevindt de map zich dik twintig jaar later in het stapeltje dossiers onopgeloste moorden op het bureau van Jeroen Snellen, leider van het coldcaseteam van de politie Oost-Brabant. Ook zijn eerste vraag is: wie is deze man? ,,Je wilt weten in welke kringen hij verkeerde, hoe zijn laatste dag eruit zag, of hij zich met verkeerde dingen bezighield. Alles begint bij de identiteit van het slachtoffer. Dat is de basis van elk onderzoek.”

Aanknopingspunten zijn er op het eerste gezicht nauwelijks. In de omgeving waren geen sporen te vinden, omdat de man al veel eerder was begraven. Het slachtoffer zelf droeg geen sieraden, geen horloge, had geen tatoeages en geen mobiele telefoon, al is dat laatste in 1997 nog niet zo opzienbarend als dat het nu zou zijn. Portemonnee dan? Ook al niet. De eerste aanwijzing die het politieteam in 1997 naar buiten brengt, is het labeltje van zijn blouse. Daar staat de letter F in, een kledingmaat die in onder andere Japan wordt gebruikt. Mogelijk is het dus een Aziaat.

Volledig scherm
De blouse, vermoedelijk in Azië gekocht, die het slachtoffer droeg. © Politie Oost-Brabant

Puntgaaf

,,Dat heeft iedereen op het verkeerde been gezet”, weet Snellen nu. ,,Want hij is helemaal geen Aziaat. Hij is Kaukasisch, blank. Al was zijn huid misschien licht getint. Ik denk dat hij van mediterrane afkomst was.” De leeftijd van de man wordt geschat op 20 tot 25 jaar, hij was 1.72 meter lang en had donker tot zwart haar. Opvallend: hij had een puntgaaf gebit, geen gaatje te bekennen. Snellen: ,,Dat zegt ook wel iets. We hebben het dus niet over een aan lager wal geraakt type.”

Het blijven niettemin aanwijzingen in de marge. Ook de vindplek verandert daar weinig aan. De man mag dan in Best zijn gevonden, hij hoeft helemaal niet uit de omgeving afkomstig te zijn. Door de nabijheid van de A2 kan hij net zo goed in de Randstad hebben geleefd, of in België. Zijn lichaam lag er waarschijnlijk een paar maanden tot een half jaar, maximaal een jaar. Even terugrekenen leert dat de jongeman dus waarschijnlijk in de lente van 1997 is verdwenen, of op zijn vroegst in de zomer van 1996. ,,Maar tussen de vermissingen in Nederland hebben ze hem destijds niet kunnen vinden. Zijn dna zit ook in een databank die is gekoppeld aan de databanken in elf andere landen. Het leverde nog geen hit op. Van de andere kant: met een land als Italië wordt nog niet samengewerkt op het gebied van dna.”

Kleding

Volledig scherm
De bijzondere schoenen die het slachtoffer droeg. © Politie Oost-Brabant

Wil er ooit een doorbraak komen in deze zaak, dan is alle hoop gevestigd op de aanwijzingen die verborgen zijn in de kleding waarin hij lag begraven. En die is allesbehalve doorsnee. Hij droeg een blouse van Bobson Westpoint Vintage, een broek van Versace, sokken van Lacoste en instappers van Moreschi. Stuk voor stuk erkende merken en prijzig in aanschaf. Aan geld was blijkbaar geen gebrek. Zoals eerder beschreven komt de blouse waarschijnlijk uit Azië.

Maar Snellen is vooral gefascineerd door de schoenen. Of mocassins, zoals de soort waar het hier om draait in modeland wordt betiteld. Moreschi is een Italiaans schoenenmerk. Toch zijn de instappers waarschijnlijk niet in Zuid-Europa gekocht. ,,Dit type (Canyon, red.) in de kleur blauw werd destijds maar in één land verkocht: Japan. Het kan haast niet anders dan dat deze man een deel van zijn garderobe in Azië heeft aangeschaft. Misschien heeft hij daar rondgereisd of kort gewoond.”

Een beetje googelen leert dat de schoenen nu een paar honderd euro zouden kosten. De exclusiviteit blijkt ook uit een uniek nummer dat aan de binnenkant van de schoen staat: 19315.

,,Misschien dat dat nummer een schoenendeskundige of modekenner iets zegt”, zegt Snellen. ,,Maar ik denk dat deze schoenen de sleutel zijn. In Nederland waren ze écht exclusief. En anders zegt zijn mogelijke rondreis of verblijf in Japan of elders in Azië mensen misschien iets. Laten we het hopen. Want zodra we weten wie het is, kunnen we het onderzoek pas echt beginnen.”

Tip politie

Tip? Mail die naar: coldcase.oostbrabant@politie.nl