Agenten trainen buschauffeurs hoe ze boeven kunnen herkennen.
Volledig scherm
Agenten trainen buschauffeurs hoe ze boeven kunnen herkennen. © Pim Ras Fotografie

De grens over met een pasje van de bieb? Foute boel

Voor 17 euro met de bus van Amsterdam naar Parijs. Goedkoper kan het bijna niet, maar die spotprijzen trekken ook passagiers aan met minder goede bedoelingen. En dus trainen politie en marechaussee nu chauffeurs hoe ze boeven makkelijker kunnen herkennen.

,,Goedemorgen passagiers. We gaan vertrekken. Mag ik uw ticket en uw identiteitskaart alstublieft?’’ Buschauffeur Kees is de eerste vrijwilliger die zich op het parkeerterrein van een Amsterdams partycentrum laat testen hoe hij zich staande houdt als er een crimineel mee wil reizen op een vals paspoort. Kees ziet aan de foto al dat die niet klopt met de persoon die voor hem staat en pikt de boef er zonder problemen uit. Maar dan ontstaat er een verhitte discussie. De man wil toch mee. En de partner van de man filmt de discussie die steeds venijniger wordt.

Quote

Ik had een keer een jong meisje aan de deur die dacht dat ze met een pasje van de biblio­theek wel mee kon. Niet dus

Wim Corduwener, Buschauffeur Flixbus

Chauffeur Kees blijft vriendelijk lachen en negeert de filmende mede-passagier compleet. Tien punten voor Kees, vindt de cursusleider, want chauffeurs die zich daardoor laten opfokken, zien zichzelf zeker terug op internet. Kees houdt zich kranig staande, verwijst de man handig naar de klantenservice, maar krijgt toch nog een nuttige tip van de agent die de cursus geeft: zet de lastige passagier even apart en laat eerst de anderen mét geldige documenten instappen. Dan hebben zij er geen last van en kun je daarna rustig uitleggen dat de passagier echt niet mee kan.

Zo’n twintig chauffeurs van Flixbus luisteren aandachtig. Allemaal hebben ze het wel een keer meegemaakt dat mensen willen reizen zonder geldig reisdocument maar dat toch voor elkaar proberen te krijgen. Sommigen laten een rijbewijs zien om te bewijzen dat ze echt zijn wie ze zeggen te zijn. Anderen zijn vindingrijker. ,,Ik had een keer een jong meisje aan de deur die dacht dat ze met een pasje van de bibliotheek wel mee kon. Niet dus’’, zegt chauffeur Wim Corduwener. Internationaal reizen kan alleen op een geldige identiteitskaart of paspoort. Al kan hij zich voorstellen dat er collega’s zijn die af en toe wel een oogje dicht knijpen. ,,In discussie gaan kost tijd. En als er al vertraging is, kan ik mij voorstellen dat niet iedere chauffeur daar op zit te wachten. Al doe ik dat nooit. Het gaat volgens de regels of niet.’’

En zo zien ze het bij de politie en marechaussee graag. Wat dat niet iedereen met de beste bedoelingen de bus pakt, is de afgelopen jaren wel duidelijk geworden. De marechaussee komt mensensmokkelaars tegen als ze steekproefsgewijs controles houden. Drugscriminelen. Maar ook terroristen bleken eind 2016 ongehinderd met de bus door Europa te kunnen trekken. Dat deed toen de aanslagpleger van de kerstmarkt in Berlijn. Hij reisde na zijn daad met de bus via Nederland, België en Frankrijk naar Italië voordat hij werd dood geschoten.

Strengere controles

De roep om strengere controles wordt sindsdien sterker. Nederland, België en Duitsland hebben inmiddels afspraken gemaakt over verplichte paspoortcontroles in internationale treinen. Maar die afspraken zijn er nog niet voor het busvervoer. Toch eist een van de grootste maatschappijen Flixbus dat passagiers een identiteitskaart tonen bij het instappen. Ook al leidt dat soms dus tot discussies bij het instappen. ,,We willen dat chauffeurs leren hoe ze beter met dit soort situaties omgaan en het dus ook beter kunnen oplossen",zegt Rosa Donut van Flixbus.

Zonder de juiste reisdocumenten kom je een Flixbus niet binnen.
Volledig scherm
Zonder de juiste reisdocumenten kom je een Flixbus niet binnen. © Pim Ras Fotografie

De politie en marechaussee hopen tegelijkertijd dat de chauffeurs ook vaker de telefoon zullen pakken als ze verdachte situaties tegenkomen. De marechaussee is weliswaar van de grenscontroles, maar het is voor hen onmogelijk om alle bussen te controleren. ,,Sterker, we mogen het niet eens van Europa’’, zegt Dennis Muller van de marechaussee. ,,Maar het busvervoer groeit enorm en dus komen er ook mensen de grens over die we hier misschien liever niet hebben. Als wij in een vroeg stadium op de hoogte dat die figuren op de bus zitten, dan kunnen wij ervoor zorgen dat Nederland een stukje veiliger wordt.’’

Al is een goede boef nog best lastig te herkennen, beseffen ze ook bij de politie en de marechaussee. Maar er zijn absoluut signalen waar chauffeurs op kunnen letten, weet Ed Kraszewski van de politie. Bijvoorbeeld als mensen zich bij het instappen voordoen als een gezelschap dat samen reist, maar in de bus ver uit elkaar gaat zitten en net doet alsof ze elkaar niet kennen. Of als een iemand alle paspoorten van volwassen mensen beheerd. Kraszewski: ,, Dat is afwijkend gedrag waarbij je de vraag kan stellen wat hier aan de hand kan zijn. En dan kunnen ze ons bellen, zodat wij een controle kunnen houden in de bus.’’