Volledig scherm
Bloemenzee in Utrecht op de plek waar Gökmen Tanis een aanslag pleegde in een tram. © Robin Utrecht

Kans op aanslag in Nederland daalt, maar blijft aanzienlijk

Voor het eerst sinds 2013 verlaagt de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) het dreigingsniveau. Een terroristische aanslag op Nederlandse bodem blijft volgens Pieter-Jaap Aalbersberg desondanks voorstelbaar.

In het dreigingsbeeld dat vandaag uitkwam wordt niveau 4 (‘substantieel’) neerwaarts bijgesteld naar niveau 3 (‘aanzienlijk’), zo maakte Aalbersberg vandaag bekend. Het verschil in bewoordingen lijkt verwaarloosbaar, maar de dreiging is wel degelijk van een andere orde, stelt de NCTV. De situatie nu is volgens Aalbersberg ‘onvergelijkbaar’ met de periode 2015 tot en met 2017, toen er jaarlijks tientallen aanslagen in Europa werden gepleegd, zoals in Parijs, Brussel en Londen. Inmiddels komt het gevaar meer van ‘eenlingen dan van complotten’ stelt hij. ,,Dat is een andere dreiging.”

Timing

De timing van het bijgestelde dreigingsbeeld is opmerkelijk. Op 25 november werden nog twee mannen in Zoetermeer aangehouden die een terroristische aanslag zouden beramen, nadat ze op zoek waren gegaan naar explosieven. Maar deze aanhouding is volgens de NCTV van een andere orde dan de arrestatie vorig jaar van een groep van 6 mannen uit de regio Arnhem en Rotterdam: zij wilden met bomvesten en kalasjnikovs een aanslag plegen op een evenement in Nederland. ,,Toen gebeurde er meer”, zegt Aalbersberg.

Tegelijkertijd waakt hij voor optimisme. ‘Aanzienlijk’ is nog steeds een ‘stevig’ woord, meent Aalbersberg. ,,Ik wil niet de indruk wekken dat de dreiging weg is.” Hij hamert erop dat de inzet van politie en inlichtingendiensten onverminderd groot blijft en de inspanningen om terrorisme tegen te gaan door moeten gaan.

Transparant

Afschalen van het dreigingsbeeld is moeilijk, erkent hij. Want als er nu alsnog een aanslag plaatsvindt, ook al blijft die ‘voorstelbaar’, zal de kritiek op de NCTV groot zijn. Toch is de bijstelling nodig, meent Aalbersberg. ,,Het systeem van een dreigingsbeeld werkt alleen als je ook afschaalt wanneer dat moet. We willen transparant zijn.”

Tot aan 2016 kende Nederland vier dreigingniveaus: minimaal, beperkt, substantieel en kritiek. De nieuwe tussencategorie ‘aanzienlijk’ werd daar drie jaar geleden aan toegevoegd en is nu voor het eerst van kracht. Op 18 maart van dit jaar was in de regio Utrecht een paar uur lang het allerhoogste niveau 5 van kracht, dat was direct na de aanslag in een tram in die stad. Er was de vrees dat de dader, die toen nog niet gevonden was, mogelijk nog een keer zou toeslaan. Dat gebeurde uiteindelijk niet. Bij die aanslag vielen 4 doden.

De voornaamste dreiging komt volgens de NCTV nog altijd uit jihadistische hoek, zo bleek ook uit de aanhouding van de twee mannen uit Zoetermeer. ,,Wel lijkt de jihadistische beweging steeds meer last te krijgen van repressieve overheidsmaatregelen”, schrijft de NCTV.

Syrië

Daarnaast gaat er ook nog steeds een dreiging uit van Nederlandse terugkeerders uit Syrië. Tientallen vrouwen en mannen bevinden zich nog in Koerdische detentiekampen of gevangenissen en willen terugkeren naar Nederland. Ook zijn er nog Nederlandse jihadisten aanwezig in Noordwest-Syrië, dat nog (deels) onder controle staat van aan Al-Qaida gelieerde groeperingen.

Daarnaast is ook een rechts-extremistische aanslag volgens de NCTV niet ondenkbaar. ,,Rechts-extremistische groepen zijn nauwelijks georganiseerd, maar het is mogelijk dat een eenling radicaliseert en tot een rechts-extremistisch geïnspireerde geweldsdaad overgaat.”. De dienst wijst daarbij op het gevaar van ‘copycat-gedrag’. ,,De aanslag op twee moskeeën in Christchurch in maart van dit jaar inspireerde anderen weer tot aanslagen, zoals die in het Amerikaanse El Paso.”

Teun van Dongen, expert nationale veiligheid en terrorisme, hintte eerder in De Ochtend Show to go op een afname van de dreiging in Nederland. Bekijk hieronder het fragment.

  1. Brief aan alle Nederlanders: ‘Hoe leg je uit dat je niets deed om het zeewater tegen te houden?
    PREMIUM
    Voorpublicatie

    Brief aan alle Nederlan­ders: ‘Hoe leg je uit dat je niets deed om het zeewater tegen te houden?

    Op het moment dat een meerderheid van de Nederlanders overtuigd is van klimaatverandering, grote investeringsfondsen aankondigen niet meer te investeren in fossiele energie en de Tesla Model 3 de meest verkochte auto is, komt bestsellerauteur en De Correspondent-medewerker Rutger Bregman met een alarmerende brief aan alle Nederlanders, gratis in boekvorm verkrijgbaar: Het water komt. Klik hier voor de voorpublicatie.