Volledig scherm
Buurtpreventie-appgroepen zijn een welkome hulp voor politie en justitie. Maar er kleven ook risico's aan de virtuele ‘opsporingsdienst’: eigenrichting en etnisch profileren liggen op de loer. © ANP

Politiek: politie moet Whatsapp-buurtwachten aansturen om escalatie te voorkomen

Mensen die de politie proberen te helpen via buurtpreventie-apps spelen soms zelf voor ‘politieagent’ of lopen het risico te discrimineren, blijkt uit nieuw onderzoek. Vakbonden en de politiek willen dat de politie meer regie neemt: ‘Het is een dunne lijn, zaken kunnen escaleren’. 

Nederland telt naar schatting tienduizenden virtuele burgerwachten, met landelijk al meer dan vijfduizend buurtpreventie-groepen. In deze whatsappgroepen waarschuwen bewoners elkaar bij (mogelijk) onraad, vaak staan ze in directe verbinding met de wijkagent. 

Buren, politiek en gemeenten zijn dolblij met de oplettende wijkgenoten, maar er kleven ook risico's aan de populaire appgroepen, blijkt uit een nieuw rapport van het onderzoeksprogramma Politie en Wetenschap. De conclusie: eigenrichting ligt op de loer. ,,Bijvoorbeeld als mensen zelf tot opsporing overgaan, jongeren met een migratieachtergrond discrimineren of verdachte personen staande houden.”

Fragment WhatsApp buurtpreventieteam*
[Tekst bij een foto van drie vrouwen met een niet-Nederlands uiterlijk]
‘Pas op voor deze 3 professionele ZAKKENROLLERS
Zij werken samen!! Deze moeten GEPAKT worden!!!
Volgende week te zien in levende wijze op mijn youtube kanaal!!!
Gekkenwerkkk zie nu net dat de foto 17.000 [keer] gedeeld [is]
Toppie!!!!!
DELEN AUB!!!!’ 
*uit het rapport Politie en actief burgerschap: een veilig verbond?

Ze noemen onder meer een voorbeeld van buurtpreventieleden die een foto delen van een Poolse man die plots opduikt in de wijk: ,,Hij zou verdacht in een auto hebben gekeken en drugs dealen. Maar in werkelijkheid bleek het om een nieuwe bewoner te gaan die elke dag met een busje van het uitzendbureau werd opgehaald om naar zijn werk te gaan.” Ook zijn er gevallen bekend van buurtpreventieleden die zelf overgaan tot staande houdingen, bij uitstek een politietaak. 
(Artikel gaat verder na de foto)

Volledig scherm
© ROBIN UTRECHT

Het advies is dan ook dat de politie zelf meer regie neemt. ,,Het is een dunne lijn waarbij situaties kunnen ontsporen of escaleren”, zegt vakbondsvoorzitter Gerrit van der Kamp van de ACP in een reactie. ,,Gelukkig zien we dat het nu vaak redelijk goed gaat, maar er moet wel regie zijn.” Jan Struijs, voorzitter van de Nederlandse Politiebond: ,,Dat is nodig omdat mensen nu soms nog zonder overleg met de politie handelen, waardoor het voor eigen rechter spelen op de loer ligt.” 
De onderzoekers schrijven: ,,Het betekent dat de politie het zich niet kan permitteren te verslappen en zich op afstand van burgerverbanden te positioneren.”

Richtlijn

Op verzoek van de Tweede Kamer bekijkt justitieminister Ferd Grapperhaus (CDA) momenteel of een landelijke richtlijn moet worden ingevoerd voor burgeropsporing en preventieteams. ,,De politie gaat erg wisselend om met actieve burgers”, zei CDA-Tweede Kamerlid Chris van Dam vorig najaar. ,,De ene groep toezichthouders krijgt na een inbraak geen informatie over een verdachte auto, in een andere gemeente krijgen wijkbewoners alleen de eerste twee tekens van het kenteken, en elders kreeg de groep het volledige kenteken, inclusief tenaamstelling.” Een landelijke richtlijn moet meer samenhang brengen in de werkwijze. 

Volledig scherm
Het WhatsApp Buurtpreventie-bord. © Boaz Timmermans
  1. Woning Ed Nijpels leeggeroofd tijdens vakantie: ‘Zo veel emotionele waarde bij verdwenen spullen’

    Woning Ed Nijpels leegge­roofd tijdens vakantie: ‘Zo veel emotionele waarde bij verdwenen spullen’

    Oud-politicus Ed Nijpels (69) is afgelopen weekend tijdens zijn vakantie in Italië opgeschrikt door tientallen appjes en belletjes. In zijn huis aan een gracht in Amsterdam bleek ingebroken. En goed ook. Tientallen spullen zijn weg, waaronder veel afscheidscadeaus en herinneringen uit zijn tijd als burgemeester van Breda en commissaris van de koningin in Friesland. ,,Ik hoop dat ze het troep vinden en het ergens weer opduikt.”
  2. OM valt binnen bij boerenbedrijven: ‘Aardappel- en uienhandel vatbaar voor witwaspraktijken’

    OM valt binnen bij boerenbe­drij­ven: ‘Aardappel en uienhandel vatbaar voor witwasprak­tij­ken’

    De export van aardappelen en uien blijkt vatbaar voor grootschalige witwaspraktijken. Dat concludeert het Openbaar Ministerie naar aanleiding van invallen bij agri-handelaren in Zeeland en Noord-Holland. Ondergrondse bankiers en geldkoeriers leveren tientallen miljoenen euro’s af bij Nederlandse agri-handelaren, die boodschappentassen vol contant geld aannemen. Daarmee werken zij vermoedelijk mee aan het witwassen van crimineel geld, aldus het OM.