Beroemde ‘Dansende non’ veroorzaakte even katholieke commotie in Gestel

SINT-MICHIELSGESTEL - Romeinse vondsten van de fraters, de Tweede Wereldoorlog en de band met de gijzelaars van Beekvliet, en de beroemde dansende non Irena van Zeeland: Doveninstituut Kentalis kent een bijzondere historie.

Als oud hoofdverpleegkundige Piet Borneman binnenkort zijn rondleidingen geeft in het hoofdgebouw van Kentalis in Sint-Michielsgestel dan zijn er genoeg verhalen te vertellen over de bewoners: de fraters, de nonnen en alle dove leerlingen die er door de jaren heen leefden.

Volledig scherm
Het hoofdgebouw wordt verkocht. Wellicht al in 2020. © Domien van der Meijden

Het ene verhaal gaat over voedselpakketten dat het voormalig Instituut voor Doven (IvD) in de oorlog schonk aan de gijzelaars van het nabijgelegen Beekvliet. Het andere over het 23-jarige joodse meisje Grete Spitzers, dat als lerares van het IvD werd weggevoerd en om het leven werd gebracht in concentratiekamp Auschwitz.

Heel bijzonder is ook het verhaal van zuster Irena van Zeeland, die lessen muziek en beweging gaf aan de dove kinderen. Dat verhaal begint al in de jaren 50, als het een professor opvalt dat een doof meisje anderen beter begrijpt als ze haar hand op tafel legt, en zo de trillingen van het geluid voelt. Een priester van het IvD neemt dat nieuws serieus en moedigt dove kinderen aan muziek maken met instrumenten.

Van Zeeland neemt zelf balletles om kinderen daarna dansen te leren

Als kort daarna zuster Irena van Zeeland bij het IvD komt werken, wil ze de kinderen ook dolgraag leren dansen. Want zij oordeelt: goede lichaamsbeweging zorgt voor een betere ademhalingstechniek, en met dans en muziek kun je het restgehoor van de kinderen optimaal stimuleren. Van Zeeland trekt de stoute schoenen aan en neemt zelf twee jaar balletlessen. ,,Dan kan ik de kinderen ook beter dansles geven en ze goed voordoen wat ze kunnen leren”, zo zegt ze in oude zwartwit-filmfragmenten die nog bewaard zijn gebleven in het Ketalis-archief.

Bijnaam de Dansende Non

Volledig scherm
Irena van Zeeland geeft dansles aan dove kinderen. © Kentalis

Ze krijgt al snel de bijnaam ‘De Dansende Non’ en leert haar kinderen hoe ze muziektrillingen in hun lichaam kunnen voelen waarop ze kunnen dansen. Van Zeeland schrijft fantasiestukken, gebaseerd op haar geloof, en laat kinderen hun eigen kostuums maken. Dat blijft niet onopgemerkt. Niet alleen in Nederland, maar ook daarbuiten: want zélfs in Rome, Londen en Manchester komen er internationale optredens van de dansende, dove kinderen die zalen vol mensen ontroeren met hun optredens.

Commotie rond optillen habijt

Het lijkt nog even fout te gaan. Want op een dag moet Van Zeeland bijna stoppen met haar dansende kinderen. Op een foto is namelijk te zien dat ze de rokken van haar habijt tijdens het dansen tot boven de knie optilt. Iemand schrijft de paus er een boze brief over: ‘Schande!’, zo blijkt uit het archief.

Maar de bisschop van Den Bosch weet de katholieke commotie te sussen en overtuigt de paus ervan dat de danslessen belangrijk zijn. Het dans- en muziekonderwijs van ‘De Dansende Non’ wordt daarna wereldwijd alleen nog maar beroemder. Tot aan haar pensioen danst Van Zeeland er met de kinderen vrolijk op los.

Volledig scherm
Irena van Zeeland, bijgenaamd de dansende non, leerde dove kinderen dansen bij het Instituut voor Doven (tegenwoordig Kentalis). © Archief Kentalis