De kille cijfers achter een door Q-koorts gesloopt lichaam

VIDEOEen fooi, noemen veel Q-koortsslachtoffers de maximale 15.000 euro die ze uit Den Haag krijgen. Maar wat is dan hun werkelijke schade? Daarachter gaat een wereld van rekensommen schuil. 

Een kleine 50 pagina’s telt het document. De schadeberekening voor Q-koortspatiënt Koos wemelt van de tabellen met pensioenbedragen, consumptieve jaaroverzichten, grafieken die de intering op zijn kapitaal weerspiegelen - en ga zo maar door. Onderaan de streep staat de schade die Koos, volgens een erkend rekenmeester, opliep sinds Q-koorts zijn leven overhoop kegelde: 255.656 euro.

De kille cijfers achter een gesloopt lichaam. Vooruit: Koos - kostwinner met twee kinderen en sinds zijn 45ste arbeidsongeschikt - bestaat niet echt. Maar een aantal échte Q-koortsslachtoffers (hun verhalen staan op de pagina’s na dit verhaal) zullen zich in zijn schadeberekening wel herkennen. Stichting Q-uestion, een patiëntenvereniging, liet zes fictieve profielen - waaronder dat van Koos - samenstellen waarin een groot deel van de echte patiënten zich vertegenwoordigd mag voelen.

Conclusie

De conclusie? Dat de schade enorm kan variëren per slachtoffer en van héél veel factoren - zoals leeftijd en inkomen - afhankelijk is. ,,Het is onmogelijk in te schatten hoe groot de totale schade van de hele groep is”, zegt Bert Brunninkhuis, voorzitter van Q-uestion.

Een overeenkomst is er ook, zo mag je uit de verhalen van de slachtoffers concluderen. De impact van Q-koorts (ook emotioneel) voelt vrijwel altijd zwaarder dan de materiële schade. ,,Dat is vaak zo bij rampen”, zegt letselschadespecialist Berth Groot, van Letselschade.com. Groot is onder de indruk van de verhalen. ,,Schrijnend”, noemt hij de situaties waarin Q-koortsslachtoffers beland zijn.

Smartengeld

Opvallend: in geld uitgedrukt is de vergoeding voor materiële schade vaak hoger dan die voor de emotionele impact (smartengeld genoemd), zegt Groot. ,,Nederland blijft met het maximaal toegekende smartengeld ver achter bij andere landen. Al is het ook hier wel wat opgelopen. Eerst was het maximaal 100.000 euro, daarna werd het 150.000 euro, misschien 200.000 euro. Maar dat is dan voor mensen met een hoge dwarslaesie. Of mensen met ernstig hersenletsel die soms leven als een kasplantje. Als je beide benen verloren hebt bij een ongeluk is het al minder, zo’n 100.000 euro.” Voor iemand die zijn pink verliest blijft pakweg 7500 euro over. Voor het emotionele leed dus. Voor nabestaanden is er zelfs helemaal géén smartengeld. ,,Maar dat gaat volgend jaar veranderen”, aldus Groot.

Achter de komma

De materiële schade kun je, in tegenstelling tot het gevoelde leed, tot achter de komma berekenen. Mensen als Berth Groot zijn daar iedere dag mee bezig.

Voor zich spreekt, zegt hij, dat de schade hoger is als het slachtoffer jonger is. Een dertiger, zoals Sanne van Herp uit Tilburg, heeft nog een arbeidsleven van dik 30 jaar te gaan. Als werken door de Q-koorts onmogelijk zou blijven, gaat de schadeteller gigantisch omhoog. ,,In zo’n rekensom neem je ook mee dat iemand misschien nog een inkomensstijging had gehad. En dat er een hele periode geen pensioenopbouw is geweest”, zegt Groot.

Nabestaanden

Ook de schade die nabestaanden van Q-koortsslachtoffers lijden, gaat gepaard met rekenformules. Natuurlijk, het inkomen van de overledene valt weg, dat is één. ,,Het klinkt cru, maar er vallen ook een aantal kosten weg. Er zijn geen kosten meer voor eten, kleding, vakanties die de overledene eerst maakte.” Dat telt mee. Een eerlijke schadevergoeding, vat Groot samen, is hoog genoeg voor de nabestaande om op dezelfde financiële voet verder te leven als voorheen. Had Josien Legters uit Heeze een dergelijke vergoeding gehad, dan zou ze nu niet hoeven verhuizen.

Ook begrafeniskosten horen natuurlijk tot de overlijdensschade. Al moet de vergoeding van een uitvaartverzekering daar dan wel weer vanaf. Zo is het met veel verzekeringen, zegt Groot: wat ze uitkeren gaat vaak af van de schadevergoeding die je kunt eisen.

20 à 30 uur

,,Als we de schade per persoon moeten vaststellen, hebben we voor één persoon 20 à 30 uur nodig. Je moet iemand interviewen, medische informatie opvragen, inkomensgegevens doorpluizen,” vertelt de expert.

Ga dat maar eens doen voor alle Q-koortsslachtoffers. In totaal zijn ze misschien wel met 1500 of meer. ,,Dat kost inderdaad geld”, reageert Bert Brunninkhuis van Q-uestion. ,,Maar toch vind ik dat de berekening van de schade maatwerk moet zijn.” Hoe anders kun je iedereen recht doen? Er zullen óók slachtoffers zijn met kleinere financiële schades, erkent Brunninkhuis. Patiënten die bijvoorbeeld al gepensioneerd waren toen ze ziek werden - die zijn niet vertegenwoordigd in de zes profielen van Q-uestion.

Hoe dan ook zullen de patiënten er éérst in moeten slagen de overheid aansprakelijk te stellen. Brunninkhuis verwacht dat het hoger beroep dat daartoe gewonnen zal moeten worden (zie kadertje onder dit verhaal), in het voorjaar van 2019 gaat dienen.

Tegemoetkoming voor Q-koortsslachtoffers: Hoe zat het ook alweer?

De slachtoffers van de Q-koortsepidemie krijgen van de overheid een tegemoetkoming. De minister van Medische Zorg, Bruno Bruins, noemt dat een ‘blijk van erkenning’. Tegelijkertijd vindt de overheid echter niet dat zij aansprakelijk is voor wat de slachtoffers is overkomen. Het geld is dus nadrukkelijk géén schadevergoeding, zei Bruins herhaaldelijk. Voor de ‘tegemoetkoming’ heeft Den Haag 15,5 miljoen euro beschikbaar gesteld. Het bedrag wordt gelijk verdeeld over alle slachtoffers die zich aanmelden en bedraagt maximaal 15.000 euro per persoon. Ook nabestaanden kunnen geld krijgen. Er gelden wel verschillende voorwaarden, waardoor er nog steeds slachtoffers buiten de boot vallen. Dat de overheid wél geld geeft, maar zichzelf niet aansprakelijk vindt, leidt bij gedupeerden tot onbegrip. 300 slachtoffers probeerden de overheid twee jaar geleden al via de rechtbank aansprakelijk te stellen, maar zij vingen bot. Van hun kant is hoger beroep aangekondigd.

Bekijk hieronder een video met Jan Steenbekkers, die zijn bedrijf en zijn huis moet verkopen, door Q-koorts.

Volledig scherm
Voor mensen die niet meer (volledig) kunnen werken door Q-koorts, loopt de schade in de tonnen. © Sandra van de Laar